Pompeii’de yanardağ patladığında küller yalnızca yanardağın eteklerindeki evlerin üzerine yağmadı. Rüzgâr nereye taşıdıysa orası nasibini aldı.
Borsada son günlerde yaşananlara bakınca insanın aklına biraz bu geliyor.
Fon soruşturması başladı, bazı fonlar tasfiyeye girdi, portföyler tartışıldı, teminatlar konuşuldu. Sonra dönüp Borsa İstanbul’un haftalık düşenler listesine baktık.
Bir ekran yetmedi.
İkinci ekranı açtık, yine bitmedi.
Üçüncü ekrana geçtik, hâlâ hisse var.
Yüzde 40, yüzde 40, yüzde 40…
İnsan ister istemez soruyor: Foncular zarar etti de, normal hisse senedi alanlar kâr mı etti?
Mesele tam olarak burada başlıyor.
Fonlarda parası kalan yatırımcının mağduriyeti elbette konuşulmalı. İnsanlar kendi paralarına ulaşmaya çalışıyor. Ödeme takvimleri, tasfiye süreci, portföylerin nasıl nakde çevrileceği tartışılıyor.
Peki bu fonlarla hiçbir işi olmayan adam?
Adam sabah kalkmış, yatırım hesabını açmış, beğendiği şirketin hissesini almış. Fon almamış. Portföy yönetim şirketiyle işi olmamış. Soruşturmayla uzaktan yakından ilgisi yok.
Ama birkaç gün sonra hesabına bakıyor, ortalık savaş alanı.
Çünkü yangın çıktığında kimse alevlere, “Sen sadece fon tarafını yakacaksın” diyemiyor.
Satış baskısı piyasaya yayılıyor. Likidite kayboluyor. Güven bozuluyor. Bir hissede başlayan çözülme diğerine sıçrıyor. Sonunda faturayı olayların hiçbir yerinde olmayan yatırımcı da ödüyor.
Ekrandaki tablo zaten bunu anlatıyor.
ANELE, LYDYE, RALYH, MANAS, TRHOL, TMPOL, LIDER, PASEU, ALKLC, TEHOL, LYDHO, KARCL, DOGUB, GUNDG, IEYHO, ODINE, DSTKF, SELEC, OZATD, ISVEA, CRDFA, EDATA, PEKGY, SVGYO, SEKUR, MARTI, TERA, KTLEV, HEDEF, BIGTK, BIGEN, BINBN, ESCAR, MMCAS, DUNYH, IZFAS, KLRHO, MAGEN, TKNKA…
Liste uzuyor.
Haftalık kayıplar yüzde 40 civarında kümelenmiş durumda.
Şimdi herkes fon yatırımcısının parasını nasıl alacağını konuşuyor. Doğru, konuşsun.
Ama aynı masaya bir sandalye daha çekmek gerekiyor.
Doğrudan hisse alan yatırımcı nereye oturacak?
Bir fonun katılma payını almamış olabilir ama o fonların taşıdığı hisselerden birini almış olabilir. Fon tasfiyesiyle, soruşturmayla, şirket yöneticileriyle hiçbir ilgisi olmadığı halde oluşan satış baskısının tam ortasında kalmış olabilir.
O zaman kendisine ne söyleyeceğiz?
“Geçmiş olsun” mu?
“Borsa burası” mı?
“Risk aldın” deyip dosyayı kapatacak mıyız?
Borsada zarar elbette yatırımın doğal risklerinden biri. Kimsenin her düşüşünün karşılanması diye bir sistem olamaz. Ancak burada sorulması gereken başka bir şey var: Olağan piyasa riski nerede bitiyor, yaşanan sürecin yarattığı zincirleme hasar nerede başlıyor?
Çünkü fon yatırımcısının cebinden çıkan para gerçekse, doğrudan hisse yatırımcısının ekranındaki eksi de gerçek.
Birinin zararı “mağduriyet”, diğerininki yalnızca “borsa riski” denilerek geçilecek kadar basit bir tablo yok ortada.
Üç ekran görüntüsüne sığmayan düşenler listesi bunun en çıplak fotoğrafı.
Fonların parası ne olacak?
Haklı soru.
Ama artık yanına şunu da koymanın zamanı geldi:
Foncular zarar etti de, hisseleri kendi hesabından alanlar kâr mı etti?
Ve daha önemlisi:
Bu yangının ortasında hiçbir şeyden haberi olmadan kalan küçük yatırımcının zararını kim konuşacak?
