Kilo verme amacıyla kullanımı yaygınlaşan GLP-1 grubu ilaçların etkileri yeniden gündemde. Prof. Dr. Şükrü Akyüz, kamuoyunda “zayıflama iğneleri” olarak bilinen ilaçların yalnızca kilo kaybıyla sınırlı olmayan etkilerine dikkat çekti.
Akyüz, söz konusu ilaçların kalp-damar sistemi, kan şekeri, tansiyon ve böbrekler üzerindeki etkilerinin yanı sıra insanların bazı dürtülerini azaltabileceğine yönelik bulgular bulunduğunu söyledi.
“Kalp için inanılmaz bir devrim”
Zayıflama iğnelerinin başlangıçta diyabet tedavisinde kullanılmak üzere geliştirildiğini hatırlatan Akyüz, daha sonra hastalarda belirgin kilo kaybı sağladığının görüldüğünü belirtti.
Akyüz, ilaçların etkilerini şöyle anlattı:
“Bu zayıflama iğneleri kalp için inanılmaz bir devrim ve mucize. Tansiyonu düşürüyor, şekeri düşürüyor, böbrekleri düzeltiyor. Şeker ilacı diye çıktı, kilo verdirdiği görüldü.”
Bilimsel çalışmalar da GLP-1 temelli tedavilerin bazı hasta gruplarında kardiyovasküler ve böbrek sonuçları açısından yarar sağlayabildiğini gösteriyor. SELECT çalışmasında semaglutid, diyabeti bulunmayan ancak fazla kilolu veya obez ve kalp-damar hastalığı olan kişilerde ciddi kardiyovasküler olay riskini yüzde 20 azaltmıştı. Böbrek sonuçlarına yönelik analizlerde de olumlu sonuçlar bildirildi. (PubMed)
Alkol isteği üzerindeki etkisi dikkat çekti
Akyüz’ün dikkat çektiği bir diğer alan ise alkol tüketimi oldu. GLP-1 grubu ilaçların beyindeki ödül ve dürtü mekanizmaları üzerindeki olası etkilerinin araştırıldığını belirten Akyüz, kendi hastalarında da benzer gözlemler yaptığını ifade etti.
“İnsanların alkole bile isteği kalmıyor. Demek ki bu ilaç aslında bir ‘anti-dürtü’ ilacı. Yemek de dürtüyle ilgili bir şey. O merkezdeki dürtüleri azaltıyor.”
Bu alandaki bilimsel araştırmalar da son dönemde hız kazandı. 2025 yılında yayımlanan randomize bir klinik çalışmada düşük doz semaglutidin alkol kullanım bozukluğu bulunan yetişkinlerde alkol isteğini ve bazı alkol tüketim ölçütlerini azalttığı görüldü. Araştırmacılar, sonuçların daha büyük klinik çalışmalarla doğrulanması gerektiğini vurguladı. (PubMed)
2026’da The Lancet’te yayımlanan 108 katılımcılı başka bir randomize çalışmada ise obezite ile birlikte alkol kullanım bozukluğu bulunan kişilerde semaglutid tedavisinin ağır içicilik günlerini plaseboya kıyasla daha fazla azalttığı bildirildi. Araştırmacılar GLP-1 reseptör agonistlerinin alkol kullanım bozukluğunun tedavisinde potansiyel yeni bir hedef olabileceğini belirtti. (ScienceDirect)
Bununla birlikte bu bulgular, söz konusu ilaçların alkol bağımlılığı için standart veya herkese uygun bir tedavi olduğu anlamına gelmiyor. Kullanım alanı, uygun hasta seçimi ve olası yan etkiler açısından hekim değerlendirmesi önem taşıyor.
Kaynak: Prof. Dr. Şükrü Akyüz’ün açıklamaları; JAMA Psychiatry, The Lancet, SELECT ve FLOW çalışmaları.
