Küresel domates salçası fiyatlarında 2022 sonrası sert volatilite görülüyor. 2024’te arz fazlası nedeniyle düşüş eğilimi öne çıkarken, 2025–2026 döneminde enerji maliyetleri, İran-Ortadoğu gerilimi ve üretim kesintileri yeniden yukarı baskı oluşturdu.
Aşağıdaki grafik; Tridge, Tomato News ve sektör raporlarındaki ortalama ihracat fiyat aralıklarından türetilmiş normalize edilmiş “global salça fiyat endeksi” görünümünü göstermektedir (2022=100 bazlı yaklaşık trend endeksi).
Öne çıkan dinamikler:
2022–2023: Enerji ve lojistik maliyetleri nedeniyle zirve.
2024: Çin ve Avrupa’daki yüksek stoklar fiyatları baskıladı.
2025–2026: İran kaynaklı arz riski ve enerji maliyetleri fiyatları tekrar yukarı itti.
Türkiye’de sanayi tipi domates tarafında en büyük oyuncular arasında Tat Gıda ve Tukaş öne çıkıyor. Alarko Holding ise daha çok modern sera ve taze sebze tarafında büyüyor.
1) Tat Gıda — Domates işleme kapasitesi
tatgida.com.tr
Şirketin kamuya açık tesis verilerine göre günlük domates işleme kapasitesi:
Tesisler:
Mustafakemalpaşa 2.800 Ton/Gün
Karacabey 5.450 Ton/Gün
Torbalı 2.900 Ton/Gün
Toplam
11.150 Ton/Gün
Domates sezonu yaklaşık 70–90 gün yoğun çalıştığında teorik yıllık işleme kapasitesi:
Yaklaşık 780Bin – 1Milyon Ton domates/Yıl
Bu miktarın çok büyük kısmı:
- Domates salçası,
- ketçap,
- Domates püresi,
- Sos ürünlerine gidiyor.
Tat’ın tarihçesinde:
1970’te 41.500 Ton domates işlenip 8Bin Ton+ salça üretildiği,
ilerleyen yıllarda işlenen domates miktarının yaklaşık 5 kat arttığı belirtiliyor.
Salçaya dönüşüm oranı:
Tat’ın kendi ürün açıklamalarında:
yaklaşık 8 kg domates → 1 kg salça deniyor.
Bu oranla:
800Bin Ton domates işlendiğinde teorik olarak, yaklaşık 100Bin Ton civarı salça eşdeğeri üretim potansiyeli oluşabiliyor.
Ancak bunun tamamı raf tipi salça değildir; bir kısmı:
endüstriyel salça, pürelik ürün, ketçap bazlı ara mamul, ihracatlık konsantre ürün olur.
2) Tukaş — Tahmini sanayi domates hacmi
tukas.com.tr
Tukaş tarafında, Tat kadar detaylı günlük kapasite açıklaması düzenli paylaşılmıyor. Ancak sektör verileri ve fabrika ölçeği bazında:
Yıllık yüz binlerce ton sanayi tipi domates işlendiği,
Ana kullanım alanının salça olduğu biliniyor.
Tukaş’ın ürün karmasında:
Domates salçası,
Ketçap,
Sos,
Konserve,
Çekirdek, faaliyet alanı.
Bu nedenle işlenen domatesin büyük kısmı salçalık hatta gidiyor.
Sektör tahminlerinde:
Tukaş’ın yıllık sanayi domates işleme hacmi genellikle:
300–500Bin Ton bandında değerlendiriliyor.
Bu da yaklaşık:
40–70Bin Ton salça eşdeğeri potansiyele işaret eder.
(Bu bölüm sektör tahmini niteliğindedir; şirketin doğrudan yayımladığı kesin tonaj değildir)
3) Alarko Tarım — Sera domatesi modeli
alarkotarim.com.tr
Alsera üzerinden faaliyet gösteriyor.
Faaliyet modeli:
Yüksek teknolojili jeotermal sera,
Taze tüketim domatesi,
İhracat odaklı premium ürün.
Buradaki önemli fark:
Şirket – Domates Tipi
Tat Gıda: Sanayi tipi.
Tukaş: Sanayi tipi.
Alarko Tarım: Sofralık/sera tipi
Bu yüzden:
Alarko domatesinin büyük kısmı salçaya gitmez.
Taze tüketim ve ihracat önceliklidir.
Kamuya açık net yıllık tonaj sınırlı konumunda
Modern seralarda dekara verim çok yüksek olduğu için
Binlerce Ton’luk üretim ölçeğine ulaşması mümkün.
Fakat model olarak:
“salça sanayi oyuncusu” değil, “yüksek katma değerli sera üreticisi” konumunda.
—————————–
Genel karşılaştırma:
Şirket Tahmini domates hacmi Salçaya giden oran
Tat Gıda 800Bin – 1Milyon Ton/Yıl kapasite Çok yüksek (%70–90+)
Tukaş 300–500Bin Ton/Yıl tahmini Çok yüksek
Alarko Tarım Binlerce–Onbinlerce Ton sera üretimi Düşük
Türkiye’de sanayi domatesi tarafında model:
Yüksek tonaj + düşük marj,
Enerji / su / verim optimizasyonu,
İhracat odaklı konsantre salça üretimi.
Alarko ise:
Düşük tonaj / yüksek değerli ürün,
Teknoloji-sera modeliyle ayrışıyor.
