Bütün dünyayı ilgilendiren ABD askeri gücüne, genel bir bakışla bizi ilgilendiren tarafını inceleyeceğiz. Yani, ağır, zırhlı, yüksek teknoloji şirketlerin halka açıklığını.
Bizim savunma sanayimiz üzerine önceki yazdığım yazıda (bana göre-montanlı satış yapan) tek şirketle (ASELSAN) temsil edilen sektör, gelişmiş piyasalarda acaba kaç şirketle temsil ediliyor?
Öncelikle ABD’nin Kara, Hava ve Deniz Kuvvetleri’nin envanterindeki ana ekipmanları listeleyelim. Listenin içeriğinde eksik-fazla olabilir, derdimiz bütün orduların elinde ne olduğunu bilmek değil. Ana fikirde “bu ekipmanları kim yapıyor” ve “bu şirketlerin hangileri halka arz olunmuş” onu tespit etmeye çalışacağız.
Aşağıdaki listede konulara göre envantere bakarken, borsada işlem göre borsa kodunu kalın yapacağım ki, bu şirketlerin ABD Savunma sanayiine etkilerini daha iyi anlayalım.
—————————————–
1. Sabit Kanatlı Savaş Uçakları (Fixed-Wing)
5.Nesil Hava Üstünlük F-22 Raptor Hava Kuvvetleri Lockheed Martin NYSE: LMT
5.Nesil Çok Rollü F-35 Lightning II Ortak Lockheed Martin NYSE: LMT
4.Nesil Hava Üstünlük F-15 Eagle / EX Hava Kuvvetleri Boeing NYSE: BA
4/4.5 Nesil Çok Rollü F/A-18 Hornet Deniz Kuvvetleri Boeing NYSE: BA
Stratejik Bombardıman B-2 Spirit, B-21 Raider Hava Kuvvetleri Northrop Grumman NYSE: NOC
Erken Uyarı / Radar E-3 AWACS, E-7 Wedgetail Hava Kuvvetleri Boeing NYSE: BA
Stratejik Nakliye C-17 Globemaster III Ortak Boeing NYSE: BA
Taktik Nakliye C-130 Hercules / J Ortak Lockheed Martin NYSE: LMT
Havadan Yakıt İkmal KC-46 Pegasus, KC-135 Hava Kuvvetleri Boeing NYSE: BA
Jet Eğitim Uçağı T-7A Red Hawk Hava Kuvvetleri Boeing NYSE: BA
2. Helikopterler (Rotary-Wing)
Taarruz / Saldırı AH-64 Apache Kara Kuvvetleri Boeing NYSE: BA
Taarruz / Saldırı AH-1Z Viper Deniz Piyadeleri Bell (Textron) NYSE: TXT
Genel Maksat / Nakliye UH-60 Black Hawk Ortak Sikorsky (Lockheed Martin) NYSE: LMT
Genel Maksat UH-1Y Venom Deniz Piyadeleri Bell (Textron) NYSE: TXT
Ağır Nakliye CH-47 Chinook Kara Kuvvetleri Boeing NYSE: BA
Ağır Nakliye CH-53K King Stallion Deniz Piyadeleri Sikorsky (Lockheed Martin) NYSE: LMT
Denizaltı Savunma / Saldırı MH-60R/S Seahawk Deniz Kuvvetleri Sikorsky (Lockheed Martin) NYSE: LMT
3. İnsansız Hava Araçları (İHA / SİHA)
Yüksek İrtifa Stratejik Gözetleme RQ-4 Global Hawk Hava Kuvvetleri Northrop Grumman NYSE: NOC
Orta İrtifa Uzun Havada Kalış (SİHA) MQ-9 Reaper Hava Kuvvetleri General Atomics Özel Şirket
Gemiden Konuşlu İnsansız Helikopter MQ-8B Fire Scout Deniz Kuvvetleri Northrop Grumman NYSE: NOC
Jet Motorlu İnsansız Muharip (Sadık Vekil) XQ-58 Valkyrie, FQ-42A Ortak Kratos, General Atomics, Anduril NASDAQ: KTOS / Özel
Taktik Keşif / Kamikaze Switchblade, P550 Kara Kuvvetleri AeroVironment NASDAQ: AVAV
Gemiden Konuşlu Taktik Keşif RQ-21 Blackjack Deniz Kuvvetleri Insitu (Boeing) NYSE: BA
Kara Kuvvetleri Taktik Keşif RQ-11 Raven Kara Kuvvetleri AeroVironment NASDAQ: AVAV
4. Kara Kuvvetleri Ana Zırhlı Araçlar
Ana Muharebe Tankı M1 Abrams General Dynamics NYSE: GD
Hafif Tank M10 Booker General Dynamics NYSE: GD
Piyade Savaş Aracı (IFV) M2 Bradley BAE Systems LSE: BA
Piyade Savaş Aracı (IFV) M3 Bradley BAE Systems LSE: BA
Tekerlekli Zırhlı (APC) Stryker General Dynamics NYSE: GD
Zırhlı Personel Taşıyıcı M113 BAE Systems LSE: BA
Zırhlı Personel Taşıyıcı AMPV BAE Systems LSE: BA
Hafif Zırhlı Araç JLTV Oshkosh / AM General NYSE: OSK
Hafif Zırhlı Araç HMMWV (Humvee) AM General Özel Şirket
Hafif Zırhlı Araç M-ATV Oshkosh NYSE: OSK
Zırhlı Personel Taşıyıcı M1117 Textron NYSE: TXT
5. Kara Kuvvetleri Topçu ve Füze Sistemleri
Kundağı Motorlu Obüs M109A6 Paladin BAE Systems LSE: BA
Kundağı Motorlu Obüs M109A7 BAE Systems LSE: BA
Çekili Obüs M777 BAE Systems LSE: BA
Çekili Obüs M119 AM General / Özel Şirket
Çok Namlulu Roket Sistemi M142 HIMARS Lockheed Martin NYSE: LMT
Çok Namlulu Roket Sistemi M270 MLRS Lockheed Martin NYSE: LMT
6. Deniz Kuvvetleri Ana Savaş Gemileri
Uçak Gemisi Gerald R. Ford NYSE: HII
Güdümlü Füze Muhribi Arleigh Burke HII, General Dynamics NYSE: HII, GD
Güdümlü Füze Kruvazörü Ticonderoga General Dynamics NYSE: GD
Littoral Savaş Gemisi Freedom / Independence Lockheed Martin / Austal NYSE: LMT
Nükleer Saldırı Denizaltısı Virginia General Dynamics, HII NYSE: GD, HII
Nükleer Saldırı Denizaltısı Los Angeles General Dynamics, HII NYSE: GD, HII
Nükleer Saldırı Denizaltısı Seawolf General Dynamics NYSE: GD
Nükleer Balistik Füze Denizaltısı Columbia General Dynamics, HII NYSE: GD, HII
Nükleer Balistik Füze Denizaltısı Ohio General Dynamics NYSE: GD
Özet ve Notlar:
Borsada İşlem Gören Başlıca Savunma Şirketleri:
Lockheed Martin (LMT),
Boeing (BA),
Northrop Grumman (NOC),
General Dynamics (GD),
Textron (TXT),
HII (HII),
AeroVironment (AVAV),
Kratos (KTOS), Oshkosh (OSK).
Borsada İşlem GÖRMEYEN Kritik Firmalar:
General Atomics (MQ-9 Reaper),
Anduril (yeni nesil otonom sistemler)
AM General (HMMWV) tamamen özel şirketlerdir.
Helikopter Üretim Notu: Bell, Textron (TXT) çatısı altındadır. Sikorsky ise Lockheed Martin (LMT) bünyesindedir.
Deniz Kuvvetleri Notu: Virginia ve Columbia sınıfı denizaltılar, General Dynamics Electric Boat ve HII-Newport News ortaklığıyla üretilmektedir.
——————————–
Fiyakalı görsel değil mi? Bence de öyle. Bu görseli ben yapmadım, şu adresteki 6 Haziran’da yayımlanan yazımın içeriğinden aldım.
Önceki yazımda bahsettiğim savunma sanayii temsilci, öncü şirketlerimiz içinden sadece ASELSAN (Askeri Elektronik Sanayii A.Ş.) halka açık. Borsadaki diğer sektör temsilcilerinden bahsetmiyorum çünkü asıl montanlı (büyük) siparişler ASELSAN ile yapılıyor. Yıllardır savunma sanayii sektörü neden halka açılmıyor, neden borsaya kote olmuyor diye yazdık söyledik ancak ana fikir olarak okuduğumuz gördüğümüzden anladığımız, “risk teşkil ettiği için “ halka açılamıyorlar.
Ürettiğimiz gizli şeyler var sanırım, malûm, halka açıklık demek şeffaflık demek. Faaliyet raporunda açıklama yapmak, şirketi ve yatırımcıyı direkt ilgilendiren konularda haber paylaşımı yapmak demek. O “gizli” şeylerin bilinmemesi isteniyor olabilir.
O halde Teknofest’e neden katılıyoruz ve ürünleri sergiliyoruz? Neden uluslararası fuarlarda katılıyoruz anlatıyoruz, neden her üretilen ürünün 50 tane farklı açıdan çekilmiş 50 farklı videosunu bütün ülkeye yayımlıyoruz? Konu halka açıklık olunca mı gizli?
Havacılığı, roket bilimi, tersaneciliği, zırhlı ekipman üreticileri, ana şirketler olmak üzere yan kuruluşları, tedarikçi firmaları ile birlikte hiç de boş verilecek bir sektör değil. Eğer bundan 5 sene evvel halka açılmış olsalardı, bu sektörün kendi dinamikleriyle büyümesinin yanısıra, benzer beklentinin borsada da fiyatlanabileceğini düşünüyorum.
Peki, biz gizli şeyler üretiyoruz, halk bunu bilsin istemiyoruz, kısmî şeffaflık yeterli diyoruz da, “neden ABD’li şirketler benzer düşüncede değiller?” yuksrıdaki listeye bakınca belli ki kritik 3-5 firma var, onları özel şirket statüsünde tutuyorlar. Onun dışında orduya üretim yapan bütün şirketler halka arz olunmuş. “Farkımız ne?”.
Halka arz olunması demek, yatırımcının üretim bandına girip neler yaptığınızı gözleyecek demek değildir. Yoksa “para kazanılan dönemde” yatırımcıya ihtiyacınız yok, “büyüme odaklı malî tablolar zora girince, borçluyuz yönetilemez sürece girince” mi yatırımcıya ihtiyacınız olacak? Malûm, borsa, işletme sermayesinin güçlendirilmesi ve borçlu şirketlerin faaliyetlerini daha efektif şekilde yapmasına da yarayan bir mecra.
Biz Türk savunma sanayiine yatırım yapabilmemiz, bu ayrıcalığa sahip olabilmemiz için, sektör şirketlerinin malî tablolarının bozulmaya başlamasını mı bekleyeceğiz?
BearSniper
