Borsa İstanbul, VİOP Piyasa Yapıcılık Programı’nın işleyişini daha sağlıklı bir yapıya kavuşturmak amacıyla bir dizi yeni karar aldı. Yayımlanan resmi duyuruya göre, pay vadeli işlem sözleşmelerinde piyasa yapıcı hak ve yükümlülüklerine ilişkin gruplandırmalar güncellendi. Ancak piyasa oyuncuları açısından asıl kritik değişiklik, piyasa yapıcıların elde edeceği gelir paylaşım tutarlarının hesaplanma yönteminde yapıldı.
Pasif Emre Tam Puan, Agresif Emre Yarı Puan
Yeni düzenlemeyle birlikte gelir paylaşım tutarı hesaplamasında kullanılacak işlem hacmi katsayılarında radikal bir ayrımına gidildi. Borsa İstanbul’un aldığı karara göre;
- Piyasa yapıcının bekleyen emirleriyle (pasif emir) gerçekleşen işlemler tam (1) katsayı ile ağırlıklandırılacak.
- Piyasa yapıcı tarafından girildiği anda karşı tarafı yiyerek işleme dönüşen (agresif emir) emirlerle gerçekleşen işlemler ise yarı yarıya, yani (0,5) katsayısı ile ağırlıklandırılacak.
Kararın Arkasındaki Strateji: Derinlik ve Dar Makas
Borsa İstanbul’un katsayıları değiştirerek pasif emirleri daha çok ödüllendirmesinin temel amacı, piyasa yapıcıları sistemin doğasına uygun olarak “gerçek birer likidite sağlayıcı” gibi davranmaya teşvik etmektir. Agresif emirlerin katkısının yarıya düşürülmesiyle birlikte piyasada şu iyileşmelerin yaşanması öngörülüyor:
- Daha Dar Spread’ler: Pasif emirlerin teşvik edilmesiyle alış ve satış fiyatları arasındaki farkın (spread) daralması ve maliyetlerin düşmesi.
- Daha Derin Emir Defteri (Order Book): Piyasada işlem görmeyi bekleyen hacmin artmasıyla birlikte daha derin ve sığlıktan uzak bir likidite havuzunun oluşması.
- Sistemin Suistimalini Önleme: Piyasa yapıcıların sırf hacim yaratmak ve teşvikleri sömürmek amacıyla gereksiz yere agresif işlem yapmasının caydırılması.
Bu adımlarla birlikte VİOP’ta işlem gören kontratların daha istikrarlı bir fiyatlama davranışına ve daha sağlıklı bir piyasa derinliğine kavuşması hedefleniyor. Değişiklikler 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla VİOP Prosedürü’ne işlenerek yürürlüğe girecek.
