ABD, İran’la yaşanan gerginlik yetmezmiş gibi, Donald Trump’ın “donanma” olarak adlandırdığı ve USS Abraham Lincoln liderliğindeki askeri birliklerini bölgeye konuşlandırırken, Ortadoğu’da birkaç gün sürecek askeri tatbikatlar düzenleme planlarını açıkladı .
ABD hava gücünün bu gösterisi, Beyaz Saray’ın İran hükümetinin demokrasi yanlısı protestoculara yönelik baskısının ardından binlerce kişinin ölümüne ve çok daha fazlasının akıbeti belirsiz bir şekilde gözaltında tutulmasına yol açmasının ardından İran’a yeni hava saldırıları başlatabileceğini ima etmesinin ardından duyuruldu
ABD Merkez Komutanlığı’nın (CENTCOM) hava bileşeni olan Merkez Hava Kuvvetleri, Salı günü yaptığı açıklamada, “ABD Merkez Komutanlığı sorumluluk alanı genelinde muharebe hava gücünü konuşlandırma, dağıtma ve sürdürme kabiliyetini göstermek amacıyla birkaç günlük bir hazırlık tatbikatı” düzenleyeceğini belirtti.
Hava Kuvvetleri Merkez Komutanlığı’ndan yapılan açıklamada, tatbikatın “varlık ve personel dağıtım kabiliyetini artırmak, bölgesel ortaklıkları güçlendirmek ve esnek müdahale uygulamasına hazırlık yapmak” amacıyla tasarlandığı belirtildi.
Tatbikatların tarihleri, yeri ve tatbikata katılacak ABD askeri unsurlarının listesi kamuoyuna açıklanmadı. Ancak tatbikatın, İran ile gerilimlerin tırmandığı bir dönemde ABD’nin bölgeye güç yansıtma kabiliyetini sergilemek amacıyla tasarlandığı anlaşılıyor.
CENTCOM Pazartesi günü yaptığı açıklamada, nükleer enerjili uçak gemisi USS Abraham Lincoln liderliğindeki büyük bir ABD deniz kuvvetinin bölgeye ulaştığını duyurdu. Birkaç düzine savaş uçağı ve yaklaşık 5.000 denizciye sahip olan uçak gemisine, uçak gemisi saldırı grubunu korumak için hava savunma sistemleri taşıyan birkaç güdümlü füze destroyeri eşlik etti.
Washington Post’a göre, ABD de bölgeye F-15E Strike Eagle savaş uçaklarından oluşan bir filo konuşlandırdı; bu uçaklar, Nisan 2024’te İran’a yapılan saldırılara katılan aynı birliğe ait. İngiltere de bölgeye “savunma amaçlı” Typhoon jetleri sevk etti.
Bu, ABD’nin Venezuela lideri Nicolás Maduro’yu devirme operasyonu öncesinde Ekim ayında Karayipler’e konuşlandırılan USS Gerald Ford’dan bu yana bir uçak gemisinin CENTCOM’da konuşlandırıldığı ilk görev gücü.
CENTCOM Pazartesi günü yaptığı açıklamada, uçak gemisinin “bölgesel güvenlik ve istikrarı teşvik etmek amacıyla şu anda Orta Doğu’da konuşlandırıldığını” belirtti. Trump bu hafta Axios’a verdiği bir röportajda, ABD’nin “İran’ın yanında Venezuela’dakinden daha büyük bir geörev gücü buşundurduklarını” söyledi.
Ancak ABD’nin görüşmelere açık olduğunu da ima eden yetkili, İran’ın “anlaşma yapmak istediğini, bunu bildiğini, defalarca aradıklarını ve görüşmek istediklerini” sözlerine ekledi.
Trump, Aralık ayında İran para biriminin devalüasyonuna karşı çıkan protestolar sırasında İran’ın toplu infazlar gerçekleştirmesi veya göstericileri öldürmesi halinde İran’a saldırmakla tehdit etmişti . Ancak daha sonra, en azından geçici olarak, “öldürmeler durdu” diyerek bu tehditten geri adım atmış gibi göründü.
Trump, bu ayın başlarında İran’ın gözaltına alınan 800 protestocunun idamından vazgeçtiğini iddia etmesinin ardından, İran’a yönelik saldırılar başlatma konusundaki söylemini yumuşatmıştı. Ancak geçen hafta itibariyle, saldırıların hâlâ gerçekleşebileceğini ve “her ihtimale karşı” bölgeye bir uçak gemisi saldırı grubunun gönderileceğini ima etmişti.
“O yöne doğru ilerleyen devasa bir filomuz var ve belki de onu kullanmamıza gerek kalmayacak,” dedi.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri haber ajansı, yaklaşık 6.000 kişinin öldürüldüğünü tahmin ederken, İran hükümeti ise 3.100’den biraz fazla ölümün gerçekleştiğini kabul etti.
Diğer aktivistler hükümetin baskısında 30.000’den fazla ölüm olduğunu tahmin ediyor , ancak sansür ve ülke çapındaki internet kesintisi, ölüm sayısının boyutuna ilişkin ayrıntıları doğrulamayı zorlaştırıyor.
CENTCOM, tatbikatları Orta Doğu ülkeleriyle ortaklaşa gerçekleştireceğini ve ayrıca ABD’nin İran’a yönelik bir saldırısı durumunda potansiyel bir karşı saldırı tehdidi olan insansız hava araçlarını düşürme yeteneklerinin uygulanmasını da içerecek bir savunma tatbikatı için Bahreyn ile ortaklık kurma planlarını açıkladı.
Ancak bu konuşlandırmalar, Ortadoğu’daki önemli ABD müttefiklerini de rahatsız etti. Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanlığı, hava sahasının, topraklarının veya karasularının İran’a yönelik bir saldırı için kullanılmasına izin vermeyeceğini, tarafsızlığını koruyacağını ve bölgesel istikrarı teşvik etmeye çalışacağını belirtti.
Yapılan açıklamada, ABD hava kuvvetlerinin “tüm faaliyetlerini ev sahibi ülkenin onayıyla ve sivil ve askeri havacılık yetkilileriyle yakın koordinasyon içinde yürüteceği, güvenlik, hassasiyet ve egemenliğe saygıya önem vereceği” belirtildi.
