İş Gücü Piyasasında Görünmeyen Dalgalanma
Türkiye ekonomisinin istihdam karnesine ilk bakışta “her şey yolunda” gibi görünse de, verilerin derinliklerine indiğimizde bir yapısal dönüşümün sancılarını görüyoruz. Peki, işler gerçekten göründüğü kadar pembe mi? TEPAV’ın Kasım 2025 bülteni, toplam sigortalı çalışan sayısının yıllık %2,1’lik bir artışla (537.928 kişi) 25,9 milyon seviyesine ulaştığını gösteriyor. Ancak madalyonun diğer yüzünde, son dört aydır devam eden aylık gerileme alarm zillerini çalıyor. Sadece Kasım ayında istihdamda yaşanan %0,5 oranındaki (79.782 kişilik) azalma, yıllık büyümenin yarattığı iyimserliği gölgeleyen kritik bir sinyal. Bu zıtlık, piyasada ciddi bir kabuk değişimi yaşandığını kanıtlıyor.
“Emekli Ama Sahada”: EYT Sonrası SGDP Devrimi
İş gücü piyasasının demografik yapısı, EYT düzenlemesiyle birlikte daha önce eşi benzeri görülmemiş bir dönüşüm yaşıyor. Emekli olup çalışmaya devam edenlerin, yani Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyenlerin sayısı artık piyasanın ana omurgalarından birini oluşturuyor.
• Rakamların Dili: Şubat 2023’te 920.119 olan SGDP’li sayısı, Kasım 2025 itibarıyla 2.160.181’e ulaştı.
• Çarpıcı Gerçek: Toplam sigortalı çalışanlar içindeki emekli çalışan payı %3,8’den %8,3’e fırladı.
Şubat 2023’ten bu yana toplam sigortalı çalışan sayısı 640.190 kişi artarken, SGDP kapsamındaki emekli çalışan sayısının 1,24 milyon artması, tecrübeli iş gücü sisteme dönmeseydi toplam istihdamın aslında daralmış olacağını gösteriyor.
“Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP), emekli aylığı kesilmeden çalışmaya devam edenler için ödenen bir primdir. 3 Mart 2023’te yürürlüğe giren EYT kanunu sonrasında, bu kapsamdaki çalışan sayısında yaklaşık 1,2 milyonluk devasa bir artış yaşanarak iş gücü piyasasında yeni bir ‘tecrübeli nesil’ dönemi başlamıştır.”
Üretimden Hizmete: İnşaat Şahlanırken Tekstil Kan Kaybediyor
Sektörel veriler, Türkiye ekonomisinin lokomotifi olan imalat sanayinde ciddi bir yorulmaya işaret ediyor. İmalat sektöründeki yıllık %3,2’lik gerileme, büyümenin kalitesine dair soru işaretleri yaratıyor.
• Sektörel Tezat: “Giyim Eşyaları İmalatı” yıllık 86.513 çalışan kaybıyla istihdamın en çok eridiği alan olurken; tam aksine Bina İnşaatı sektörü 138.887 kişilik dev artışla ekonominin yeni sürükleyicisi haline geldi.
• Hizmetlerin Yükselişi: Gayrimenkul faaliyetlerindeki %14’lük ve Programcılık ve Yayıncılık faaliyetlerindeki %58,9‘luk artışlar, istihdamın fiziksel üretimden hizmet ve teknoloji odaklı alanlara kaydığını belgeliyor. Bu, sadece bir sayısal değişim değil; ekonominin genetik kodlarındaki bir rotasyon.
Kayıt Dışılık: Tarımda Teknik Artış, Kadınlarda Yapısal Sorun
Kayıt dışı istihdam, toplamda %26,9 seviyesinde olsa da sektör bazlı bakıldığında hala “kronik” bir yara.
• Çiftçi Verisindeki Anomali: Tarım sektöründe çiftçi sayısının yıllık %57,1 (250.713 kişi) artması ilk bakışta bir istihdam mucizesi gibi görünebilir. Ancak bu artış, 7538 sayılı Kanun ile getirilen retroaktif kayıt hakkı (idari para cezası uygulanmadan geriye dönük tescil) sonucudur. Yani bu bir “yeni iş” değil, “mevcut işin teknik tescili”dir.
• Toplumsal Bir Ödev: Kadınlardaki kayıt dışı oranı %33,1 ile erkeklerden (%23,9) belirgin şekilde yüksek. Özellikle tarım sektöründeki kadınlarda bu oranın %90’ı aşması, sadece ekonomik değil, toplumsal bir güvencesizlik sorunudur. Bu tablo, kadın emeğinin kayıtlı ekonomiye kazandırılmasının bir “zorunluluk” olduğunu haykırıyor.
Türkiye’nin Ekonomi Haritası: Başkent Devleşirken, Megakent Kan Kaybediyor
Çalışan sayısında yıllık bazda en fazla artış 84.268 ile Ankara’da gerçekleşmiş. Yaklaşık 19
milyon sigortalı ücretli çalışanların yarısı ekonomik aktivite ve nüfus yoğunluğuna bağlı olarak 5
büyük ilde istihdam ediliyor.
• Ankara ve İstanbul Farkı: Ankara, yıllık 84.268 kişilik artışla zirvede yer alırken; Türkiye’nin ekonomi kalbi İstanbul, yıllık 28.721 kişilik kayıpla istihdamı en çok daralan il oldu.
• Mersin ve Deprem Bölgesi: Oransal bazda en sert daralmayı %4,3 ile Mersin yaşarken; Hatay (%22,5) ve Malatya (%19,5) gibi illerdeki yüksek artışlar, deprem sonrası yeniden inşa sürecinin yarattığı geçici ama güçlü bir iş gücü talebini yansıtıyor.
Cüzdandaki Gerçek: Kazançlar Enflasyona Direnebiliyor mu?
Prime esas ortalama günlük kazançlar, Kasım 2025 itibarıyla yıllık %36,7 artış kaydetti. Ancak bu artış sektörler arasında büyük bir uçurum barındırıyor.
• Zirve ve Dip: Yatılı Bakım Faaliyetleri %54,6 ile kazanç artışında liderliği göğüslerken; Kömür ve Linyit Çıkartılması (%27,2) gibi ağır sanayi kolları ortalamanın çok altında kaldı.
• Asgari Ücret Dengesi: 2025 yılında 22.104,67 TL olan net asgari ücretin, 2026 hedefinde 28.075,50 TL olarak belirlenmesi, çalışanların alım gücünü koruma çabası ile işveren maliyetleri arasındaki hassas ipin üzerinde yüründüğünü gösteriyor.
Yarının İş Gücü Piyasasını Ne Bekliyor?
Kasım 2025 verileri bize net bir mesaj veriyor: Türkiye’de istihdamın yapısı artık üretimden ziyade inşaat ve hizmetlerle, genç iş gücünden ziyade EYT’li tecrübeli nesille ayakta duruyor. İmalattaki kan kaybı, hizmet sektöründeki artışla rakamsal olarak dengelense de, katma değerli üretim kapasitesinin korunması kritik bir risk alanı.
Yazıyı şu soruyla noktalayalım: Genç istihdamı imalatın zorluklarından kaçarken, EYT ile sahada kalan tecrübeli nesil Türkiye ekonomisinin yeni ‘sigortası’ mı olacak? Veriler, bu tecrübeli kitlenin sistemin çarklarını döndüren asıl güç haline geldiğini fısıldıyor.
