ABD/İsrail ile İran arasında 28 Şubat’tan bu yana devam eden sıcak savaşın yarattığı jeopolitik riskler, Türkiye’de ekonomik güveni de aşağı çekti. Reel sektörle başlayan tedirginlik, hizmetler, perakende ticaret ve inşaat sektörlerine yayıldı.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Mart 2026 verilerine göre, üç ana sektörde de güven endeksleri geriledi. Mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre; hizmet sektörü güven endeksi yüzde 0,5 düşüşle 113,2’ye, perakende ticaret yüzde 2 düşüşle 113,6’ya, inşaat sektörü ise yüzde 3,9 gerileyerek 80,6 seviyesine indi.
Ekonomide iyimserlik eşiği olarak kabul edilen 100 seviyesinin üzerinde kalan hizmet ve perakende sektörlerinde dahi aşağı yönlü trend dikkat çekerken, inşaat sektörü uzun süredir olduğu gibi kötümser bölgede kalmaya devam etti.
Gelecek Üç Aya Dair Endişe Büyüyor
Alt kırılımlara bakıldığında, sektörlerdeki asıl bozulmanın gelecek beklentilerinde yoğunlaştığı görülüyor. Hizmet sektöründe son üç ayda iş hacmi ve talep artarken, gelecek üç aya ilişkin talep beklentisi yüzde 3 geriledi.
Perakende tarafında ise tablo daha sert. Son üç ayda satışlar, stok seviyesi ve gelecek döneme ilişkin satış beklentileri düşerken, istihdam beklentisi de yüzde 2,3 azaldı. Bu durum, tüketim tarafında yavaşlamanın hız kazanabileceğine işaret ediyor.
Savaşın Ekonomiye Zincirleme Etkisi
Orta Doğu’daki savaşın en kritik etkilerinden biri enerji fiyatları üzerinden hissediliyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma hamlesi, petrol fiyatlarını yukarı çekerek küresel maliyetleri artırdı. Bu durum Türkiye’de hem üretim maliyetlerini hem de tüketici fiyatlarını baskılıyor.
Uzayan savaşın;
- Hizmet sektöründe turizm ve taşımacılığı zayıflatması
- Perakendede alım gücü düşüşüne bağlı daralma yaratması
- İnşaatta maliyet artışı ve finansmana erişim sorununu derinleştirmesi
bekleniyor.
En Hazır Sektör: İnşaat Ama Güven Yok
İlginç şekilde, talep artışı olması durumunda faaliyetlerini artırabilme kapasitesi en yüksek sektör inşaat olarak öne çıktı. Ortalama kapasite artışı;
- Hizmette yüzde 11,8
- Perakendede yüzde 13,2
- İnşaatta yüzde 19,9
olarak ölçüldü.
Ancak bu kapasiteye rağmen inşaat sektöründe güven endeksi düşük kalmaya devam ediyor. Mart ayında sektörde;
- Son üç ayda faaliyetler yüzde 8,6
- Siparişler yüzde 2,8
- İstihdam beklentisi yüzde 5
geriledi.
Bu tablo, sektörde yeni projelerin yavaşladığını ve mevcut yatırımların da baskı altında olduğunu ortaya koyuyor.
Ekonomide “Algı” Bozuluyor
Güven endeksleri yalnızca mevcut durumu değil, ekonomik aktörlerin geleceğe bakışını da yansıtan kritik göstergeler arasında yer alıyor. Endekslerdeki düşüş, reel ekonomi ile “algılanan ekonomi” arasındaki makasın açıldığını gösteriyor.
Uzmanlara göre savaşın uzaması halinde, iç talepte daha sert daralma ve yatırım iştahında belirgin zayıflama görülebilir.
