Türkiye, deprem gerçeğiyle yüzleşmeye ve riskli yapı stokunu eritmeye çalışırken, kentsel dönüşüm süreçlerini tıkayan en büyük sorun “finansmana erişim” zorluğuydu. Vatandaşların yüksek inşaat maliyetleri, kira giderleri ve bankaların yüksek faiz oranları arasına sıkışması, dönüşüm kararlarının ertelenmesine neden oluyordu. Ancak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından detayları paylaşılan Dünya Bankası destekli yeni finansman paketi, oyunun kurallarını tamamen değiştiriyor. Piyasa koşullarının çok altında bir maliyet sunan bu model, hem sektöre hem de evini yenilemek isteyen vatandaşa derin bir nefes aldıracak.
Kredinin Şartları: 15 Yıl Vade ve İlk Yıl Ödemesiz Dönem
Açıklanan finansman paketinin detayları, kentsel dönüşüm projelerinde daha önce görülmemiş avantajlar sunuyor:
Kredi Limiti: Güncel inşaat maliyetleri göz önüne alınarak limit 3 milyon TL’ye çıkarıldı.
Faiz Oranı: Aylık %0,69 gibi, mevcut ekonomik koşullarda olağanüstü sayılacak bir orana sabitlendi.
Vade Seçeneği: Ödemeler 180 ay (15 yıl) gibi çok uzun bir vadeye yayıldı.
Ödemesiz Dönem: Belki de paketin en stratejik hamlesi; kredi kullanımından sonraki ilk 1 yılın tamamen ödemesiz olması. Bu sayede evi yıkılıp yeniden yapılan vatandaş, inşaat süresi boyunca hem kira hem de kredi taksiti ödemek gibi ağır bir çifte yükten kurtarılmış oluyor (“Önce evine yerleş, sonra ödemeye başla” modeli).
4 Özel Kategoride Ekstra Faiz İndirimleri
Sabit %0,69 faiz oranına ek olarak, proje kapsamında sosyal adaleti ve çevreci binaları desteklemek amacıyla 4 farklı kategoride yıllık faiz indirimleri de uygulanacak:
- Başka hiçbir evi olmayan, sadece dönüşüme girecek riskli yapıda tapusu bulunan malikler.
- Hane geliri belirli bir eşiğin altında olan düşük ve orta gelirliler.
- Şehit aileleri, gaziler, engelliler, emekliler ve dul/yetimler ile hane reisinin kadın olduğu aileler.
- Çevre dostu binalar (A sınıfı Enerji Kimlik Belgesi için yıllık %0,50, B sınıfı için %0,25 indirim).
Bu dört kategoriyi birden sağlayan bir vatandaş, yıllık toplamda %1,25 oranında ekstra faiz indirimi alarak maliyetlerini daha da aşağı çekebilecek.
İlk Etapta Hangi İlleri Kapsıyor?
Dünya Bankası’nın uluslararası standartlar ve sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda desteklediği bu proje, “Kentsel Dirençlilik” hedefiyle ilk etapta deprem riskinin en yüksek olduğu ve sanayi yoğunluğunun bulunduğu 6 ili kapsıyor: İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa ve Tekirdağ.
Başvurular, süreç için özel olarak hazırlanan kentseldirenclilik.csb.gov.tr web sitesi üzerinden ve ilgili irtibat ofislerinden yapılmaya başlandı.
Sektör Temsilcileri Ne Diyor? “Psikolojik Eşik Aşıldı”
GYODER Başkanı Neşecan Çekici, KENTSEV Başkanı Haldun Ersen ve diğer sektör temsilcileri pakete tam not veriyor. Sektör paydaşlarının ortak görüşü; bugüne kadar kentsel dönüşümün önündeki asıl engelin “vatandaşın kendi arasındaki anlaşmazlıkları” değil, doğrudan “finansman” olduğu yönünde. Temsilcilere göre;
- İlk yıl ödemesiz dönem ve uzun vade, bekleyen projeleri hızla sahaya indirecek.
- 3 milyon TL’lik limit, müteahhit ile vatandaşı ortak noktada buluşturacak gerçekçi bir rakam.
- Bu paket, sadece bir kredi değil, ekonomiye, istihdama ve inşaat sektörüne can suyu verecek dev bir kaldıraç etkisi yaratacak.
