İRFAN DONAT
FAO, global tahıl stoklarının tüketime oranının 2025/26 döneminde yüzde 31,8’e yükselmesinin beklendiğini bildirdi. FAO’ya nazaran bu oran, 2001’den bu yana görülen en yüksek düzey olacak.
FAO, 2025 global tahıl üretim varsayımını bu ay yüzde 0,7 (19,9 milyon ton) artışla 3 milyar 23 milyon ton düzeyine yükseltti. FAO’ya nazaran bu revizyon, daha evvel öngörülen rekor üretim beklentisini güçlendirdi.
Buğdayda “tüm vakitlerin zirvesi” sinyali
FAO, üst istikametli revizyonun ana nedeninin Arjantin, Kanada ve Avrupa Birliği’nde beklenenden yüksek buğday randımanları olduğunu bildirdi. Bu gelişme, dünya buğday üretimini yeni bir tüm vakitler tepesine taşıdı.
Global iri taneli tahıl üretim kestirimi de hudutlu ölçüde üst çekilerek yeni bir tepe düzeyine yerleşti. Revizyonda, Çin ve ABD’den gelen yeni datalar doğrultusunda mısır ekim alanının daha geniş olacağı ve randımanın beklentilerin üzerinde seyredeceği öngörüsü tesirli oldu. Ayrıyeten Avustralya ve Kanada’da arpa üretimine ait üst istikametli düzeltmeler de rekor görünümü destekledi.
Pirinçte rekor: 2025/26 kestirimi 561,6 milyon ton
FAO, 2025/26 pirinç üretim varsayımını Aralık ayına nazaran 2,9 milyon ton artırdı. Revizyonun büyük kısmı Hindistan kaynaklı gerçekleşti. FAO, bunun hem ülkedeki 2024/25 hasadına ait daha yüksek resmi değerlendirmelerle hem de devam eden dönemde Rabi ekimlerinin güçlü seyriyle uyumlu olduğunu belirtti.
Küçük artışların Nepal, Nijerya ve kimi öbür ülkelerden geldiği; buna karşılık Filipinler’de fırtınaların randımanı düşürmesi ve Venezuela’da tarihi üretim revizyonları nedeniyle aşağı istikametli düzeltmeler yapıldığı aktarıldı. Sonuç olarak dünya pirinç üretiminin 2025/26’da 561,6 milyon ton (öğütülmüş bazda) olacağı, bunun yıllık bazda yüzde 2 artış ve tüm vakitlerin en yüksek düzeyi manasına geldiği kaydedildi. Büyümeyi Bangladeş, Brezilya, Çin, Hindistan ve Endonezya sürüklerken; Madagaskar, Pakistan, Tayland ve ABD’deki daralmaların bu artışı sınırladığı belirtildi.
2026 mahsul görünümü: Kuzey yarımkürede buğday, güneyde mısır odağı
FAO, 2026 mahsul beklentilerinde bilhassa buğday ve mısıra dikkat çekti:
AB: 2026 buğday ekim alanında sonlu artış sinyali var. Şubat-Nisan periyodunda yakın ortalama yağış ve elverişli hava şartlarıyla randımanın 5 yıllık ortalamanın üzerinde, lakin geçen yılki “olağanüstü” düzeyin altında kalabileceği öngörülüyor.
Birleşik Krallık: Ekim niyetleri buğday alanının hafif artabileceğine işaret ediyor. Münasebet olarak elverişli ekim şartları ve buğday fiyatlarının arpa-yulaf üzere alternatiflere nazaran daha cazip olması gösteriliyor.
Rusya: Buğday ekim alanı yıllık bazda hudutlu düşüş gösteriyor. Toprak nemindeki kısıt ve olağandışı sıcaklık oynaklığı randıman beklentilerini baskılıyor.
Hindistan: Yüksek iç fiyatlarla rekor kışlık buğday ekimi bekleniyor. Kuzey üretim bölgelerinde süren elverişli hava nedeniyle 2026 görünümü olumlu.
ABD: Düşük fiyatlar kışlık buğday ekimini hafif azaltırken, son iki aydaki olağandan kurak şartlar birtakım ana üretim bölgelerinde eser durumunu zayıflattı.
Güney yarımkürede ise iri taneli tahıllarda hasadın 2026’nın ikinci çeyreğinde başlaması bekleniyor:
Arjantin: Şubat ayında birtakım merkez bölgelerde kuraklık öngörüsüne karşın, geçen yılın düşük ekim alanından sert toparlanma ve genel olarak düzgün şartlar nedeniyle mısır üretimi artabilir.
Brezilya: Güçlü iç/dış talep toplam ekim alanını yeni tepeye taşıyabilir. Fakat soya ekimindeki gecikme “safrinha” mısır ekimini öteleyebilir.
Güney Afrika: Mısır alanı yüzde 3 arttı. Önümüzdeki aylarda beklenen ortalama-üstü yağış, randıman beklentilerini destekliyor.
2025/26’da kullanım 2,938 milyar tona çıkıyor
FAO, 2025/26 döneminde dünya tahıl kullanımının 61,8 milyon ton (yüzde 2,2) artarak 2 milyar 938 milyon tona ulaşacağını öngördü. Artışın ana sürükleyicisi mısır kullanımında yüzde 3 yükseliş. Bunun yanısıra buğday, sorgum ve arpa kullanımında da artış bekleniyor.
FAO, mısır kullanımındaki revizyonun bilhassa Mısır’da kanatlı dalındaki süratli genişleme ile sığır ve su eserleri faaliyetlerindeki büyüme ile ABD’de etanol üretiminde mısır talebinin güçlenmesi nedeniyle yapıldığını belirtti. Buna rağmen arpa ve sorgum kullanımında aşağı istikametli düzeltmelerin artışı kısmen dengelediği aktarıldı.
Buğday kullanımının Aralık’a nazaran 0,8 milyon ton yükseltildiği fakat yeniden de 2025/26’da yıllık yüzde 1,5 artış beklendiği tabir edildi. Pirinçte ise Hindistan, Pakistan ve Viet Nam’da besin dışı kullanım beklentilerinin yükselmesiyle dünya pirinç kullanımının 2025/26’da 554,9 milyon tonla rekor düzeye çıkacağı, bunun yüzde 2,7 artış manasına geldiği kaydedildi.
Stoklar güçleniyor
FAO, 2026 dönem kapanışı prestijiyle dünya tahıl stok iddiasını 10,9 milyon ton artırarak, stokların açılış düzeyine nazaran 67,6 milyon ton (yüzde 7,8) büyüyeceğini öngördü. Tüm ana tahıl cinslerinde stokların artması beklenirken, bilhassa büyük üretici ve ihracatçı ülkelerde rekor hasatların güçlü ihracata karşın envanterleri büyüttüğü belirtildi.
Mısır stokları: 28,7 milyon ton (+%10) artış; büyümenin büyük kısmı Brezilya ve ABD kaynaklı.
Arpa stokları: 4,6 milyon ton (+%16,8) artış; ana sürükleyici AB’de birikim.
Buğday stokları: 21,7 milyon ton (+%6,9) artış; esas ihracatçılar Arjantin, Kanada ve AB’de artış öngörülüyor; Çin ve Hindistan’da da birikim bekleniyor.
Pirinç stokları: 2025/26 sonunda 217,7 milyon ton ile yeni tepe; Aralık iddiasına nazaran 900 bin ton daha yüksek. Artışın ana nedeni Hindistan rezerv beklentisinin üst revize edilmesi.
Bu çerçevede FAO, global tahıl stok/kullanım oranının 2025/26’da yüzde 31,8’e yükselmesini ve bunun 2001’den beri en yüksek düzey olmasını bekliyor.
Tahıl ticareti sonlu artışta: 501 milyon ton
Dünya tahıl ticaretinin 2025/26 periyodunda (Temmuz-Haziran) 501,0 milyon tona çıkması ve 2024/25’e nazaran 17,6 milyon ton (yüzde 3,6) artması bekleniyor.
İri taneli tahıl ticareti: 235,6 milyon ton, yıllık +%2,6. Çin, Mısır ve İran’ın mısır alımlarını artırması bekleniyor.
Buğday ticareti: 204,8 milyon ton, evvelki döneme nazaran +12,0 milyon ton lakin 2023/24 rekorunun 6,5 milyon ton altında. Arjantin, Avustralya, AB ve Rusya’nın pazar hissesini geri kazanması; Kanada’nın satışlarının ise gerilemesi öngörülüyor. Çin talebi zayıf kalırken, İran, Özbekistan ve birtakım ithalatçılarda iç muhtaçlıklar nedeniyle üst istikametli revizyon yapıldı.
Pirinç ticareti: 2026 takvim yılında 60,6 milyon ton, 2025’e nazaran %0,6 düşüş. Asya’da ithalat kesintilerinin sürmesi beklenirken, Afrika başta olmak üzere öbür bölgelerde talebin daha güçlü olacağı iddia ediliyor.
