Orta Doğu’daki savaş küresel piyasalarda domino etkisi yarattı. Petrol arzındaki büyük kesinti enerji fiyatlarını hızla yukarı taşırken bu durum küresel enflasyon beklentilerini yeniden yükseltiyor. Yükselen enflasyon riskleri ise merkez bankalarının faiz indirimi planlarını geciktiriyor.
Bu ortamda altın ve dolar gibi güvenli limanlar güçlü kalmaya devam ederken gelişmekte olan ülke para birimleri ciddi baskı altında bulunuyor. Petrol fiyatlarının uzun süre yüksek kalması durumunda hem küresel büyüme hem de enflasyon görünümü önemli ölçüde değişebilir.
Altın Fiyatları Jeopolitik Risklerle Dalgalanıyor
Altın fiyatları haftanın son işlem gününde yeniden yükselişe geçti. Ons altın yaklaşık 5.110 dolar seviyesine çıkarak iki günlük düşüşün ardından toparlandı. Piyasalarda yatırımcılar bir yandan Orta Doğu’daki jeopolitik risk primini değerlendirirken diğer yandan yükselen petrol fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisini fiyatlıyor.
ABD Başkanı Donald Trump ile İran’ın yeni dini lideri Mojtaba Khamenei arasındaki sert açıklamalar savaşın daha da büyüyebileceği endişelerini artırdı. Trump, İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemenin petrol fiyatlarından daha önemli olduğunu belirtirken, Khamenei ise İran’ın Strait of Hormuz’u fiilen kapalı tutacağını ve saldırıların sürmesi halinde yeni cepheler açabileceklerini söyledi.
Artan enerji fiyatları küresel enflasyon beklentilerini yükselttiği için yatırımcılar **Federal Reserve’in faiz indirimi konusunda daha temkinli davranacağını düşünüyor. Piyasalar önümüzdeki toplantıda faiz indirimi ihtimalini sıfır olarak fiyatlarken yılın ilerleyen dönemleri için ise yalnızca sınırlı bir indirim olasılığı öngörülüyor. Bu gelişmeler nedeniyle altın haftayı üst üste ikinci kez kayıpla kapatma yolunda ilerliyor.
Gümüş Fiyatları Dalgalı Seyir İzliyor
Gümüş fiyatları da jeopolitik risklerin etkisiyle yükseldi. Ons gümüş 85 dolar seviyesine kadar çıkmasına rağmen haftalık bazda önemli bir değişim göstermedi. Güçlenen dolar ve yükselen petrol fiyatları değerli metaller üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.
Orta Doğu’daki çatışmaların iki haftaya yaklaşmasına rağmen gerilimin azalacağına dair bir işaret görülmemesi piyasalarda temkinli bir görünüm oluşturdu. İran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutma kararlılığı ve bölgedeki petrol tesislerine yönelik saldırıların artması enerji fiyatlarını yukarı taşıdı.
Artan enflasyon riskleri nedeniyle yatırımcılar Fed’in faiz indirimi beklentilerini Temmuz ayından Eylül ayına erteledi. Piyasalar şimdi ABD’de açıklanacak olan ve Fed’in en çok takip ettiği enflasyon göstergelerinden biri olan PCE fiyat endeksini bekliyor.
Petrol Fiyatları Tarihi Arz Şokuyla 100 Doları Aştı
Küresel petrol piyasasında gerilim çok daha sert hissediliyor. Brent Crude Oil fiyatı iki günlük güçlü rallinin ardından varil başına yaklaşık 100 dolar seviyesine yükseldi.
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutma kararı petrol taşımacılığını ciddi şekilde etkiledi. Körfez’den tanker yüklemelerinin durması küresel petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin devre dışı kalmasına yol açtı. Depolama kapasitesinin dolması nedeniyle Körfez ülkeleri üretimi günlük 10 milyon varil azaltmak zorunda kaldı.
Bu gelişme enerji piyasalarında şimdiye kadarki en büyük arz kesintilerinden biri olarak değerlendiriliyor. Durumun ciddiyeti üzerine International Energy Agency üyesi ülkeler 400 milyon varillik stratejik petrol rezervi serbest bırakma kararı aldı.
Dolar Güçleniyor, Güvenli Liman Talebi Artıyor
Küresel piyasalarda risk iştahının düşmesiyle US Dollar Index 99,5 seviyesinin üzerinde kalmayı başardı ve haftayı ikinci kez yükselişle kapatmaya hazırlanıyor.
Orta Doğu’daki çatışmaların genişleme ihtimali yatırımcıları güvenli limanlara yönlendirirken yükselen petrol fiyatları enflasyon beklentilerini artırıyor. Bu durum Fed’in faiz indirimine gitme ihtimalini zayıflatıyor ve doların güçlü kalmasına destek veriyor.
Türk Lirası Tarihi Düşük Seviyeye Geriledi
Küresel gelişmeler gelişmekte olan ülke para birimlerini de etkiliyor. **Turkish lira Mart ayında dolar karşısında 44,1 seviyesine gerileyerek tarihinin en düşük seviyesine indi.
Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle yatırımcıların gelişmekte olan piyasalardan çıkıp dolara yönelmesi Türk lirası üzerinde baskı oluşturdu. Kurda sert yükselişi sınırlamak için Central Bank of the Republic of Turkey mart ayının ilk haftasında 8 milyar doların üzerinde döviz satışı gerçekleştirdi.
Enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu artırma ihtimali nedeniyle TCMB’nin faiz indirim sürecini durdurduğu düşünülüyor. Ayrıca Merkez Bankası’nın ters repo ihalelerini durdurması bankaların gecelik TL referans faizini %40 seviyesine yükseltmesine neden oldu.
Şubat ayında açıklanan %31,5’lik enflasyon oranı, Eylül ayından bu yana ilk kez yükseliş göstererek para politikası üzerindeki baskıyı artırdı.
Sıkça Sorulan Sorular
Orta Doğu’daki savaş altın fiyatlarını neden yükseltiyor?
Jeopolitik gerilimler yatırımcıların riskten kaçınmasına neden olur. Bu tür dönemlerde yatırımcılar genellikle güvenli liman olarak görülen altına yönelir. İran ile ABD ve İsrail arasında artan gerilim, özellikle Strait of Hormuz üzerindeki risk nedeniyle küresel piyasalarda belirsizlik yaratıyor ve bu durum altın talebini artırıyor.
Petrol fiyatları neden 100 dolar seviyesine yükseldi?
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidi küresel petrol ticaretinin önemli bir kısmını riske soktu. Körfez’den petrol taşımacılığının aksaması, arzın ciddi şekilde azalmasına neden oldu. Bu durum piyasada arz şoku yaratarak **Brent Crude Oil fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı.
Yükselen petrol fiyatları enflasyonu nasıl etkiler?
Petrol birçok sektör için temel bir maliyet kalemidir. Enerji fiyatlarının yükselmesi ulaşım, üretim ve lojistik maliyetlerini artırır. Bu maliyet artışı zamanla tüketici fiyatlarına yansır ve küresel enflasyonun yükselmesine neden olur.
Fed neden faiz indirimini erteleyebilir?
ABD’de artan enerji fiyatları enflasyonun yeniden yükselme riskini artırıyor. Bu nedenle Federal Reserve enflasyonu kontrol altında tutmak için faiz indirimlerini erteleyebilir. Piyasalar şu anda yakın vadede faiz indirimi ihtimalini oldukça düşük görüyor.
Dolar neden güçleniyor?
Jeopolitik risklerin arttığı dönemlerde yatırımcılar genellikle güvenli liman olarak dolara yönelir. Ayrıca faiz indirimi beklentilerinin ötelenmesi de doların güçlü kalmasına destek verir. Bu durum **US Dollar Index’in yükselmesine katkı sağlar.
Türk lirası neden değer kaybediyor?
Küresel risk ortamında yatırımcıların gelişmekte olan ülkelerden çıkıp daha güvenli varlıklara yönelmesi yerel para birimlerini baskı altına alır. Bu süreçte **Turkish lira dolar karşısında değer kaybeder. Ayrıca yükselen enerji fiyatlarının Türkiye’nin cari dengesi ve enflasyonu üzerinde yaratabileceği riskler de kur üzerinde baskı oluşturur.
Hürmüz Boğazı neden bu kadar kritik?
Strait of Hormuz dünya petrol ticaretinin en önemli geçiş noktalarından biridir. Küresel petrol sevkiyatının yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçer. Bu nedenle boğazın kapanması ya da risk altına girmesi petrol fiyatlarında hızlı yükselişe neden olabilir.
Petrol arzındaki kesinti nasıl dengelenebilir?
Büyük arz şoklarında ülkeler stratejik petrol rezervlerini devreye alabilir. Bu kapsamda International Energy Agency üyesi ülkeler piyasadaki arz sıkıntısını azaltmak için rezervlerinden petrol bırakma kararı alabilir.
Bu gelişmeler yatırımcıları nasıl etkileyebilir?
Jeopolitik krizler genellikle piyasalarda dalgalanmayı artırır. Bu tür dönemlerde altın ve dolar gibi güvenli liman varlıklarına talep artarken petrol ve enerji fiyatları hızla yükselir. Hisse senedi ve gelişmekte olan ülke piyasalarında ise daha temkinli bir görünüm oluşabilir.
