SUCUKTA KANATLI, KAVURMADA AT ETİ, ADANA KEBAPTA SAKATAT; BAKANLIK, TAKLİT VE TAĞŞİŞ YAPILAN GIDALARI İFŞA ETMEYE DEVAM EDİYOR!
Tarım ve Orman Bakanlığı, taklit-tağşiş yapılan gıda listesini güncelledi; listeye 64 yeni ürün eklendi. Bakanlık, taklit ve tağşiş yapan markaları guvenilirgida.tarimorman.gov.tr adresinden yayımlıyor. Sitede, “Sağlığı Tehlikeye Düşürecek Gıdalar” ve “Taklit ve Tağşiş Yapılan Gıdalar” başlıkları altında firma, marka ve ürün bilgileri yer alıyor
Güncellemeyle listeye eklenen 64 ürünün 13’ünün “sağlığı tehlikeye düşürecek ürün” olduğu belirtildi.
Listede kıyma, bal, sucuk, zeytinyağı ve yoğurt gibi ürünler yer aldı; bir markanın “dana sucuk” ibaresiyle sattığı üründe sakatat tespit edildi. Bir firmanın “siyah çay” ibaresiyle sattığı üründe gıdada kullanımına izin verilmeyen boya belirlendi; ayrıca Mersin Büyükşehir Belediyesi’ne ait aşhanede et kavurmada tek tırnaklı eti (at eti) tespit edildiği kaydedildi
Ürünler ve Tespit Edilen Uygunsuzluklar;
| Ürün Türü | Tespit Edilen Uygunsuzluk | Kaynak / Yorum |
|---|---|---|
| Dana sucuk | Uygun olmayan gıda boyası | Bazı markalarda beklendiği gibi dana eti yerine boya tespit edildi. |
| Kıyma (dana/karışık) | Kanatlı (tavuk) eti karıştırılmış | “Dana kıyma” diye satılan ürünlerde kanatlı eti bulundu. |
| Lahmacun harcı | Kanatlı eti ve sakatat | “Dana” iddiası olan harçta uygunsuz et ve sakatat saptandı. |
| Zeytinyağı | Tohum yağları ile karıştırma | Zeytinyağına düşük kaliteli tohum yağları karıştırılmış ürünler listede. |
| Tereyağı | Bitkisel yağ gibi karışımlar | Bazı yağ ürünlerinde uygun olmayan yağ takviyesi rapor edildi. |
| Yoğurt ve süt ürünleri | Nişasta / yabancı madde | Belirli yoğurtlarda nişasta tespit edildi. |
| Bal | Taklit ve katkı maddesi | Analizlerde gerçek bal yerine yabancı şeker ve katkı görüldü. |
| Baharatlar (sumak/isb) | Gıdada izin verilmeyen boya | Bazı baharat ürünlerinde izin verilmeyen boyalar bulundu. |
| Pekmez / tatlı ürünler | Fazladan şeker veya bitkisel katkı | Pekmez gibi tatlı ürünlerde ilave şeker bulunduğu rapor edildi. |
*guvenilirgida sitesinden alınmıştır
Gıda güvenliği uzmanları özellikle özellikle en kolay taklit ve tağşiş yapılabilecek yukarıdaki ürünler için; etiket okumanın önemine dikkat çekiyor. Tüketicilere, ürünlerde yazan içerikleri dikkatle kontrol etmeleri, normal piyasa değerinin çok altında fiyatlarla sunulan ürünlere temkinli yaklaşmaları ve şüpheli durumları Alo 174 Gıda Hattı veya CİMER gibi kanallar üzerinden bildirmeleri öneriliyor. Böylece denetim sistemine tüketicinin de katkı sağlayacağı belirtiliyor.
Risk Notları
- Et ürünlerinde sadece etiketle belirttiği hayvansal et türü değil, başka türlerin veya sakatat gibi dış maddelerin bulunması ciddi kalite ve sağlık sorununa işaret ediyor.
- Zeytinyağı gibi değerli ürünlerde tohum yağlarının karıştırılması kalite düşüklüğü yanında ekonomik hileyi de ortaya koyuyor.
- Yoğurt, bal ve baharatlarda yabancı maddeler veya gıda boyaları tespit edilmesi tüketici güvenini zedeliyor.
Neden Önüne Geçilemiyor?
- Denetim ve kapasite sınırlı: Türkiye’de (ve çoğu ülkede) gıda üretim ve dağıtımını denetleyen ekip sayısı sınırlı. Binlerce üretici ve market zincirini her gün kontrol etmek pratik olarak mümkün değil.
- Ekonomik teşvikler: Bazı üreticiler maliyeti düşürmek veya daha fazla kar elde etmek için ucuz, izin verilmeyen katkılar kullanıyor. İnsan psikolojisi de burada devreye giriyor: “Belli ki kimse fark etmeyecek” mantığı.
- Tüketici farkındalığı düşük: Birçok kişi hangi ürünün gerçek hangisinin taklit olduğunu bilmiyor. Şeffaf bilgi ve farkındalık arttıkça insanlar daha dikkatli seçim yapabiliyor, ancak hâlâ çoğu ürün tüketiciye ulaşana kadar denetlenemiyor.
- Yaptırım ve caydırıcılık eksikliği: Ceza ve yaptırımlar var ama kısa vadeli kâr cazibesini azaltacak kadar güçlü değil. Bazen firma küçük bir ceza ödeyip işine devam edebiliyor.
- Dağıtım ve tedarik zinciri karmaşık: Sadece üretici değil, toptancı, nakliye, market zinciri de ürünün içeriğini etkileyebiliyor. Zincirin her halkasını sıkı kontrol etmek çok zor.
Kısaca, sistemdeki boşluklar, ekonomik motivasyonlar ve denetim kapasitesinin sınırlılığı birleşince taklit ve tağşişin tamamen önüne geçilemiyor.
