Hazırlayan: Buğra Sönmez| Konu: Beklenti Altı Enflasyon, Petroyuan Tartışmaları ve Hürmüz Trafiği
Günaydın! 6 Nisan 2026 Pazartesi sabahından, sürpriz enflasyon verilerinin, Hürmüz Boğazı’nda ödenen “kripto/yuan” geçiş ücretlerinin ve savaşın seyrine dair peş peşe gelen ültimatomların gölgesinde yeni bir haftadan merhaba.
Geçtiğimiz hafta son derece dalgalı bir seyir izleyen piyasalar, yurt içinde beklentilerin altında kalan TÜFE verisi ile bir nebze nefes alsa da; yurt dışında artan gerginlik ve Trump’ın 8 Nisan’a kadar tanıdığı mühlet ile teyakkuz halinde.
Haftaya yurt dışında Paskalya tatili nedeniyle (Almanya, İngiltere ve Çin kapalı) nispeten sakin başlıyoruz ancak hafta sonuna doğru hem ABD enflasyon verileri hem de Orta Doğu’daki “süre sonu” gelişmeleriyle tansiyonun artması bekleniyor.
🇹🇷 YURT İÇİ PİYASALAR: BIST 100’de Kayıp Serisi Bitti
Geçtiğimiz haftanın son işlem gününde, küresel jeopolitik gerilimin tırmanması ve yatırımcıların hafta sonu riskini almak istememesi (satış baskısı) BIST 100 endeksinde belirleyici oldu. Endeks Cuma gününü %0,88 değer kaybıyla 12.936 puandan tamamladı ve 13.000 psikolojik sınırının üzerinde kalıcılık sağlayamadı.
Haftalık Performans ve Piyasa Dinamikleri:
- Haftalık Kapanış: BIST 100 haftayı 132,4 milyar TL ortalama hacim ve %1,88 kazançla 12.936 puan seviyesinden tamamlayarak önceki kayıp serisini sonlandırdı. (Aylık kayıp: %0,05 / Yıllık kazanç: %36,40).
- Haftanın Seyri: Pazartesi negatif açılıp Salı 12.600’lere gerileyen endeks, Çarşamba Trump’ın “savaş bitmeye yakın” mesajıyla 13.000’i aşmış ve 12.800-13.100 bandında dalgalanmıştı.
- Haftanın En Çok Kazandıranları: Katılımevim (KTLEV %16,36), Gen İlaç (GENIL %13,46) ve Turex Turizm (TUREX %10,77).
- Sektörel Liderler (Cuma): Kimya (%4,77), Elektrik (%4,05) ve Bankacılık (%2,44) piyasayı ayakta tutan ana kolonlar oldu.
- Haftanın Kaybedenleri (Otomotiv Baskısı): Zayıf gelen sektörel verilerin etkisiyle Tofaş (TOASO %5,54) ve Ford Otosan (FROTO %4,05) haftanın en çok baskı gören kağıtları oldu.
- Haftalık Sektör Endeksleri: BIST Sanayi (XUSIN) %2,59, BIST Mali (XUMAL) %2,06, BIST Hizmetler (XUHIZ) %2,04 oranında kazanç yaşadı.
- Katalizör Beklentileri: Hükümetin ihracatçılar için %20 olan kurumlar vergisini düşürmeyi değerlendirdiği haberleri ve ihracatçıların döviz dönüşüm desteği talepleri, sanayi şirketleri için güçlü bir pozitif beklenti yaratıyor. Nakit kâr payı dağıtımları da likiditeyi destekliyor.
📊 Makro Veriler, Zamlar ve Ekonomi Yönetimi
- Enflasyon (TÜFE) Beklenti Altı: Mart ayı enflasyonu piyasa beklentilerinin (%2,40 – %2,50 bandı) altında kalarak aylık %1,94, yıllık ise %30,87 arttı.
- Alt Kalemler: En yüksek artışlar Ulaştırma (%4,52), Alkollü İçecekler ve Tütün (%4,36) ile Eğitim ve Kültür (%3,80) gruplarında oldu. Gıda enflasyonu aylık %1,80 ölçülürken, Giyim ve Ayakkabı %2,10 geriledi. Gıda, konut ve ulaştırma enflasyonu yukarı yönlü etkiledi. Enerji tarafındaki seyrin asıl etkisinin Nisan enflasyonuna yansıması bekleniyor.
- Üretici Enflasyonu (Yİ-ÜFE): Mart’ta aylık %2,30, yıllık %28,08 arttı. Elektrik/gaz/buhar %7,51 düşerken; sermaye malı %0,68, ara malı %2,07 ve enerji %4,65 yükseldi.
- Enerji Fiyatlarına Zam: * EPDK (Elektrik): Mesken abonelerine %25, tarım %24,8, kamu/özel hizmetler %17,5 ve sanayiye %5,8 zam yapıldı.
- BOTAŞ (Doğalgaz): Konutlara ortalama %25, elektrik üretim santrallerine %19,42, sanayiye %18,61 zam ilan edildi.
- Bakanlıktan Faiz Yalanlaması: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Londra’daki yatırımcı toplantısında “İran savaşında yatışma olmazsa faiz artışı sinyali verildiği” yönündeki Reuters haberini yalanladı. Bakan Mehmet Şimşek’in prensip olarak faiz politikası hakkında asla yorum yapmadığı vurguladı.
🌍 KÜRESEL GÜNDEM: Hürmüz Trafiği, Askeri Restleşmeler ve Emtia
⚓ Hürmüz Boğazı: “Petroyuan” Dönemi ve Gemi Trafiği
- Boğaz Trafiği Canlanıyor: Lloyd’s List’e göre Hürmüz’deki haftalık gemi trafiği 4 Nisan itibarıyla 48 gemiye çıkarak savaşın başından bu yana en yüksek seviyesini gördü.
- Ödemeler CNY ve Kripto ile: Bloomberg’e göre boğazdan geçmek isteyen bazı gemiler İran’a CNY (Yuan) ve Kripto para ile geçiş ücreti ödemeye başladı. Deutsche Bank analisti Mallika Sachdeva, bu durumun petrodolar sistemini aşındırarak “petroyuan” sürecini güçlendirebileceğini raporlamıştı.
- Batı Bağlantılı İlk Gemi: Fransız armatör CMA CGM’ye ait Malta bayraklı “Kribi” konteyner gemisi ve Japonya sahipli bir LNG tankeri boğazdan geçmeyi başardı.
- Pakistan ve Hindistan’ın Ayrıcalığı: Pakistan, mahsur kalan gemilere kendi bayrağını çektirerek güvenli geçiş sağlayabileceğini (20 tanker için izin aldıklarını) iddia etti. Hindistan Petrol Bakanlığı ise ABD yaptırımları kalktığı için ödeme sorunu yaşamadan 7 yıl sonra İran’dan ilk kez petrol aldığını duyurdu. Irak da müşterilerinden petrol yükleme planlarını istedi.
⚔️ Savaş Diplomasisi, Süre Uzatımı ve Çatışmalar
- Trump’tan 48 Saatlik Uyarı ve Uzatma: Trump, “Anlaşma yapmazsa her şeyi havaya uçurmayı ve petrolü ele geçirmeyi düşünüyorum. Köprülerin ve enerji santrallerinin yerle bir edildiğini göreceksiniz. Cehennemi yaşamalarına 48 saat kaldı” diyerek tanıdığı süreyi 8 Nisan’a kadar uzattı.
- Bütçe Sıçraması: Trump yönetimi, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en büyük savunma bütçesi artışına hazırlanarak ABD Kongresi’nden 1,5 trilyon dolarlık ek kaynak talep etti.
- Ateşkes Müzakereleri: Axios’a göre İran ve ABD, bölgesel arabulucularla 45 günlük olası bir ateşkesin koşullarını müzakere ediyor.
- Savaş Sahasından Notlar:
- Basra Körfezi’nde ABD’ye ait A-10 Warthog savaş uçağı düştü (Trump bunun görüşmeleri etkilemeyeceğini söyledi).
- İran, tehditlere karşı Babülmendeb Boğazı’nın da kapatılabileceği uyarısını yaptı.
- İsrail, İran’dan fırlatılan füzeleri tespit edip hava savunmasını devreye soktu.
- Lufthansa, çatışmalar uzarsa havacılıkta yakıt sıkıntısı yaşanabileceği uyarısında bulundu.
🛢️ Emtia Tesislerine Sabotajlar ve Petrol
- Alüminyum Tesisine Ağır Darbe: İran’ın Abu Dabi’deki El Tavilah (EGA) tesisine saldırısı sonrası birincil alüminyum üretiminin normale dönmesinin 1 yılı bulabileceği açıklandı. LME’de alüminyum %6 artışla 3.492 dolara çıkarak 4 yılın zirvesine yaklaştı.
- TürkAkım’a İHA Saldırısı: Rusya Ankara Büyükelçiliği, TürkAkım gazını sağlayan Russkaya kompresör istasyonuna 3 İHA ile saldırı düzenlendiğini ancak engellendiğini açıkladı. Sırbistan C.B. Vucic de BalkanAkım’ın Sırbistan kısmı yakınlarında patlayıcılar bulunduğunu duyurdu.
- OPEC+ Kararı: Kilit üyelerin ihracatı aksarken OPEC+, Mayıs ayı için petrol üretimini günlük 206 bin varil artırma kararı aldı. (Ancak üretimi artırabilecek ülkelerin Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt ve Irak olması sebebiyle kararın kağıt üzerinde kalması bekleniyor).
📈 ABD Makro Verileri
- İstihdam Beklentiyi Ezdi: ABD Tarım Dışı İstihdamı Mart ayında 178 bin kişi artarak beklentiyi (65 bin) fena halde aştı. İşsizlik oranı %4,3’e gerilerken, Şubat verisi de -92 binden -133 bine revize edildi.
💡 STRATEJİ VE BEKLENTİLER (BUGÜN)
- BIST 100 Açılış: Piyasaların bayram tatili etkilerinden sıyrılmaya çalıştığı haftanın ilk gününde, Borsa İstanbul’un güne yatay bir açılış yapması bekleniyor. Yatırımcıların, Orta Doğu’daki 8 Nisan takvimini izleyerek temkinli pozisyonlanmaya devam etmesi öngörülüyor.
📅 VERİ TAKVİMİ VE GELECEK AJANDASI
Bugün (6 Nisan Pazartesi):
- Tüm Gün: Almanya, İngiltere ve Çin borsaları Paskalya resmi tatili nedeniyle KAPALI.
- 16:30 Kanada: Hizmet PMI Endeksi
- 17:00 ABD: ISM Hizmet PMI / İmalat PMI (Beklenti: 55,00 / Önceki: 56,10)
- 18:30 ABD: 3 & 6 Aylık Hazine Bono İhaleleri
- Yurt İçi: Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu hafta üç farklı iç borçlanma ihalesi düzenleyecek.
Haftanın Geri Kalanı ve İleri Tarihler:
- Çarşamba: FOMC (Fed) Toplantı Tutanakları
- Perşembe: ABD PCE Fiyat Endeksi
- Cuma: ABD Enflasyon (TÜFE) Verileri
- 17 Nisan: S&P Türkiye Raporu
- 18 Nisan: Dünya Bankası Toplantıları
- 24 Nisan: Scope Ratings Türkiye Raporu
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Beklenti altı enflasyon piyasaları nasıl etkiler?
Beklentilerin altında gelen TÜFE, faiz artışı baskısını azaltabileceği için genelde hisse senetleri ve tahviller açısından pozitif algılanır. Ancak bu etkinin kalıcı olması için veri setinin süreklilik göstermesi gerekir.
2. “Petroyuan” nedir, neden önemli?
Petrol ticaretinin dolar yerine Çin Yuanı (CNY) ile yapılmasıdır. Bu durum, küresel ticarette doların hakimiyetini zayıflatabilecek potansiyel bir dönüşüm anlamına gelir.
3. Hürmüz Boğazı neden kritik?
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’si Hürmüz Boğazı üzerinden geçer. Buradaki herhangi bir aksama enerji fiyatlarında sert yükselişlere neden olabilir.
4. BIST 100’de kısa vadede hangi riskler öne çıkıyor?
Jeopolitik gelişmeler, enerji fiyatlarındaki artış ve küresel merkez bankalarının politikaları kısa vadede en önemli risk faktörleri.
5. ABD verileri neden bu kadar önemli?
ABD ekonomisine ilişkin veriler, Federal Reserve politikalarını doğrudan etkiler ve bu da tüm küresel piyasalar üzerinde belirleyici olur.
