Küresel piyasalarda son günlerin en dikkat çekici gelişmelerinden biri Japonya tahvil piyasasında yaşanıyor. Japonya’nın 10 yıllık devlet tahvili faizi yüzde 2,65 seviyesine yükselirken, bu oran son 30 yıla yaklaşan dönemin en yüksek seviyeleri arasında yer alıyor. Uzmanlara göre söz konusu yükseliş yalnızca Japon ekonomisini değil, küresel sermaye hareketlerini ve gelişmekte olan ülkeleri de yakından ilgilendiriyor.
Uzun yıllar boyunca sıfıra yakın faiz politikası uygulayan Japonya, dünya finans sisteminin en önemli likidite kaynaklarından biri olmuştu. Japon yatırımcılar düşük maliyetle borçlanarak başta ABD olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde tahvil, hisse senedi ve diğer finansal varlıklara yatırım yaptı. Finans literatüründe “yen carry trade” olarak adlandırılan bu sistem, küresel piyasalardaki risk iştahının önemli destekçilerinden biri olarak görülüyordu.
Ancak son dönemde tablo değişmeye başladı. Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) para politikasında normalleşme sürecini hızlandıracağı beklentisi tahvil faizlerini yukarı taşıyor. Piyasalar, politika faizinde yeni artışların gelebileceğini fiyatlarken, yatırımcılar daha yüksek getirili Japon tahvillerine yönelmeye başladı.
Faizlerdeki yükselişin arkasında yalnızca para politikası beklentileri bulunmuyor. Japon ekonomisinde büyümenin beklentilerin üzerinde gerçekleşmesi, ücret artışlarının hızlanması ve enflasyonun kalıcı hale gelmeye başlaması da tahvil faizleri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Buna ek olarak Orta Doğu’da yaşanan jeopolitik gelişmeler ve yükselen enerji fiyatları, enflasyon endişelerini artırarak Japonya Merkez Bankası üzerinde faiz artırımı baskısını güçlendiriyor.
Bir diğer önemli unsur ise Japonya Merkez Bankası’nın yıllardır sürdürdüğü tahvil alım programlarını azaltması. Geçmişte piyasadan büyük miktarda devlet tahvili satın alan BOJ, artık bilançosunu küçültme yönünde adımlar atıyor. Merkez bankasının piyasadan çekilmesi, tahvil fiyatlarını aşağı çekerken faizlerin yükselmesine neden oluyor.
Analistler, Japonya’daki bu gelişmenin yalnızca yerel bir piyasa hareketi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Çünkü Japon yatırımcılar dünyanın en büyük tasarruf havuzlarından birini yönetiyor. Ülkedeki tahvil faizlerinin yükselmesi, yıllardır yurt dışında değerlendirilen fonların yeniden Japonya’ya dönmesine yol açabilir. Böyle bir senaryo ise ABD tahvilleri başta olmak üzere küresel finansal varlıklarda satış baskısı yaratabilir.
Özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından süreç dikkatle izleniyor. Daha yüksek Japon faizleri, küresel yatırımcıların riskli varlıklara olan ilgisini azaltabilir. Bu durum gelişmekte olan ülke tahvilleri, hisse senedi piyasaları ve yerel para birimleri üzerinde baskı oluşturabilir.
Türkiye açısından bakıldığında da gelişmeler önem taşıyor. Son dönemde yabancı yatırımcı ilgisinin yeniden canlanmaya başladığı Borsa İstanbul ve Türk eurobond piyasası, küresel sermaye hareketlerinden doğrudan etkileniyor. Japonya’da faizlerin yükselmeye devam etmesi halinde, gelişmekte olan ülkelere yönelen fon akımlarında yavaşlama yaşanabileceği belirtiliyor.
Ekonomistler, Japonya’nın yaklaşık otuz yıl sonra düşük faiz döneminden çıkış sinyali vermesini küresel finans sisteminde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriyor. Dünyanın en büyük tasarruf ekonomilerinden birinde faizlerin yükselmeye başlaması, önümüzdeki dönemde uluslararası sermaye hareketlerinin yönünü belirleyen en önemli başlıklardan biri olmaya aday görünüyor.
