Financial Times’ın Cirium verilerine dayandırdığı analizine göre, küresel krizden en keskin etkilenen şirket Türk Hava Yolları (THY) oldu. Son iki haftalık verilere göre THY, artan maliyetler ve arz riskleri nedeniyle dünya genelinde kapasitesini en fazla azaltan havayolu şirketi olarak kayıtlara geçti.
İstanbul’un küresel bir aktarma merkezi (hub) olma özelliğini korumasına rağmen, yönetim; yakıt tedarikindeki belirsizlikler ve öngörülemez maliyet artışları nedeniyle operasyonel planlarında köklü bir geri çekilme kararı aldı. Şirket, artan arz risklerini yönetebilmek adına verimliliği ön plana alarak uçuş planlarını yeniden yapılandırıyor.
Jet Yakıtı Maliyetlerinde Yüzde 100’lük Patlama
Şubat sonunda başlayan savaşın enerji piyasalarını sarsmasıyla jet yakıtı fiyatları yüzde 100 oranında artış gösterdi ve kısa sürede iki katına çıktı. Bu devasa maliyet yükü, havayolu şirketleri için birçok rotayı ekonomik olarak sürdürülemez bir hale getirdi.
Maliyet artışını bilet fiyatlarına yansıtmak zorunda kalan şirketler, talepte yaşanan daralma ve operasyonel maliyetler yüzünden binlerce seferi iptal etti. Havacılık sektörü, maliyetleri kontrol altında tutabilmek için daha az yakıt tüketen küçük uçak modellerine yönelmeye başladı.
Hürmüz Boğazı Krizi ve Küresel Rakiplerin Durumu
Dünya enerji trafiğinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar, havacılık haritasını adeta yeniden çiziyor. Körfez bölgesindeki bağlantı noktalarının risk altına girmesiyle, özellikle Avrupa ile Asya arasındaki stratejik uçuş koridorları ciddi bir dengesizlik yaşıyor. Krizin diğer küresel devler üzerindeki yansımaları şu şekilde oldu:
- Air China: THY’den sonra en büyük darbeyi alan Çinli şirket, kapasite azaltımında dünya ikincisi oldu. Uçuş iptalleri listesinde de üçüncü sırada yer alarak krizin Asya ayağındaki derinliğini gösterdi.
- Lufthansa: Grevlerle sarsılan Alman bayrak taşıyıcısı, kapasite azaltımında dünya üçüncüsü olurken, iptal edilen sefer sayısı bakımından listenin zirvesine yerleşti ve operasyonel anlamda en büyük kaybı verenlerden biri oldu.
- Delta Air Lines: ABD’li dev havayolu şirketi de kriz ortamında uçuş ağını daraltma kararı aldı.
Gökyüzünden 2 Milyon Koltuk Silindi
Kriz sadece bölgesel oyuncularla sınırlı kalmayıp tüm sektörü kuşattı. Dünya devlerinin radikal kesintilere gitmesiyle, küresel koltuk arzı Mayıs ayı planlamalarında kısa süre içinde 132 milyondan 130 milyona gerileyerek 2 milyon koltuk kaybı yaşadı.
Sektör, yakıt verimliliği düşük uçakları hangara çekerek ve doluluk oranı düşük hatları kapatarak tasarruf edip bu türbülansı atlatmaya çalışıyor. Ancak savaşın ve yakıt krizinin uzaması durumunda, bu yeni dönemin küresel seyahat alışkanlıklarını ve havayolu şirketlerinin finansal yapılarını kalıcı olarak değiştireceği öngörülüyor.
