Hazırlayan: Buğra Sönmez| Konu: BM Diplomasi Trafiği, BIST’te Temerrüt Sonrası Bankacılık Rallisi, Çin’den LPR Kararı ve Trump-Şi Zirvesi Beklentisi
Eylül ayının son haftasına doğru yaklaşırken, finansal piyasalar küresel diplomasinin merkez üssü olan New York’taki BM 81. Genel Kurulu’na ve merkez bankalarının para politikası adımlarına kilitlenmiş durumda. Yurt içinde Borsa İstanbul, geçtiğimiz haftalarda Tera ve Pusula Portföy kaynaklı fon temerrütlerinin yarattığı sarsıntıyı BIST 30 bankacılık hisselerinin öncülüğünde (hacimli bir ralliyle) atlatmaya çalışırken; Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM Genel Kurulu’nda yapacağı konuşma ve Trump ile gerçekleştireceği temaslar dış politikanın bir numaralı gündem maddesi.
Küresel tarafta ise Asya’dan gelen kritik bir karar güne damgasını vurdu: Çin Merkez Bankası (PBOC), Fed’in faizleri %3,75 – %4,00 bandına yükseltmesine rağmen, büyümeyi destekleme ihtiyacı ile para birimi (Yuan) üzerindeki baskı arasında denge kurarak 1 ve 5 yıllık kredi referans faiz oranlarını (LPR) sırasıyla %3,00 ve %3,50’de rekor düşük seviyelerde sabit bıraktı.
Bu karar, perşembe günü gerçekleşecek olan tarihi Trump – Şi Cinping zirvesi öncesinde, Çin’in ticaret görüşmelerinde kullanacağı politika marjını korumaya çalıştığı şeklinde yorumlanıyor. ABD ile İran arasındaki diplomatik yumuşama sinyalleri ise Brent petrolü 101 dolar civarında baskılarken, ons altın 4.340 – 4.350 dolar bandında güçlü duruşunu sürdürüyor.
Küresel finans piyasaları, perşembe günü gerçekleşecek olan ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping zirvesi öncesinde makroekonomik dengeleri yeniden fiyatlıyor. Çin Merkez Bankası (PBOC), Fed’in faiz artırım döngüsüne zıt bir şekilde politika alanını koruyarak 1 ve 5 yıllık kredi referans faiz oranlarını (LPR) sırasıyla %3,00 ve %3,50’de sabit tuttu. Buna karşılık ABD kanadında Chicago Fed Başkanı Goolsbee ve St. Louis Fed Başkanı Musalem’in enflasyona karşı “ek faiz artırımı” sinyalleri piyasaların şahin kalmasını sağlıyor. Avustralya ve Yeni Zelanda merkez bankalarından da arka arkaya gelen faiz artış uyarıları, küresel likidite koşullarındaki sıkılığın devam edeceğini gösteriyor.
🇹🇷 YURT İÇİ PİYASALAR VE REEL EKONOMİ
BIST 100 Endeksinde Görünüm ve Sektörel Rotasyon:
- Bankalar Sırtladı, Endeks Kayıplarını Sildi: BIST 100 endeksi, dün (pazartesi) güne 115 puan düşüşle başlayıp seans içinde 12.895 puana kadar sert bir şekilde gerilese de; BIST 30 şirketleri, özellikle de bankacılık endeksindeki (+%1,90) güçlü ralliyle toparlanarak günü %0,40 artışla 13.337,69 puandan tamamladı. Toplam işlem hacmi 221,4 milyar TL olarak gerçekleşti. Endekse puan bazında en çok katkıyı BIMAS (+34,96 puan), ASELS (+20,13 puan) ve ASTOR (+19,08 puan) sağladı.
- Temerrüt Krizine Karşı Çözüm Arayışı: Pusula ve Tera Portföy’ün 131 fonunun SPK tarafından İş ve Ziraat bankaları eliyle tasfiye edilmesi kararının ardından, endeksten gelen satışların genele yayılmaması BIST’e nefes aldırdı. Şirketlerin hisse geri alım programlarını hızlandırması (özellikle sermayenin %5’ine kadar iptal planlı alımlar) fiyatlara destek sağladı.
- Açılış Beklentisi: Borsa İstanbul’un yeni güne bankacılık (AKBNK, ISCTR, YKBNK) öncülüğünde yatay-pozitif bir başlangıç yapması beklenirken, temerrüt sürecindeki sorunlu şirketlerin endekslerden çıkarılmasının piyasa tarafından olumlu algılanacağı öngörülüyor.
Makro Veriler, Tahvil İhaleleri ve Şirket Haberleri:
- Veri Akışı: TÜİK, bugün saat 10:00’da eylül ayı Tüketici Güven Endeksi’ni açıkladı. TCMB ise saat 14:30’da finansal kesim dışındaki firmaların döviz varlık ve yükümlülüklerine ilişkin temmuz ayı raporunu yayımlayacak. Dün açıklanan ağustos ayı Yurt Dışı ÜFE verisi yıllık bazda %29,67’den %32,60’a sert bir yükseliş kaydetti; eylül ayı Reel Kesim Güven Endeksi ise 102,8’den 102’ye hafif geriledi.
- Hazine İhaleleri: Hazine ve Maliye Bakanlığı bugün vadeli devlet tahvili ihaleleri düzenleyecek. Fitch not artırımı sonrası ihalelerde yabancı fon talebinin yüksek seyretmesi ve borçlanma maliyetlerinde (bileşik faizlerde) düşüş bekleniyor.
- Yeo Teknoloji (YEOTK) Dev İmza: Yeo Teknoloji, Azerbaycan enerji şebekesiyle 58,6 milyon dolarlık batarya depolama sistemi sözleşmesi imzaladı.
- Döviz, Altın ve Rezervler: Dolar/TL 48,82 seviyesinde tarihi zirvelerine yakın dengelenirken, Euro/TL 56,08 bandından işlem görüyor. Kapalıçarşı’da gram altın 6.816 TL seviyelerinde. TCMB’nin sıkı likidite sterilizasyon adımları ve KKM tasfiyesi kurdaki oynaklığı sınırlıyor.
🏛️ İÇ SİYASET VE DİPLOMASİ GÜNDEMİ
- Cumhurbaşkanı Erdoğan BM Kürsüsünde: New York’ta bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM 81. Genel Kurulu’nun ilk gününde genel kurula hitap edecek; konuşmasında Gazze ve Filistin vurgusu öne çıkacak. Erdoğan ayrıca Trump’ın devlet başkanları onuruna vereceği davete katılacak.
- Bakan Göktaş’ın Temasları: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, New York’ta BM zirvesinde uluslararası mevkidaşları ve YouTube/Google yöneticileriyle görüşmeler gerçekleştiriyor.
- Külliye’de Zirve: Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Ankara’da Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemi Kurulu’na başkanlık edecek.
🌍 KÜRESEL GÜNDEM: PBOC Faizi Sabit Tuttu, Trump-Şi Zirvesi ve Petrol Düşüşü
Çin’den LPR Kararı ve Perşembe Günkü Büyük Zirve:
- PBOC Faizleri Değiştirmedi: Çin Halk Bankası (PBOC), Asya seansında 1 yıllık Kredi Referans Faiz Oranını (LPR) %3,00’da ve 5 yıllık LPR’yi %3,50’de sabit bıraktı. Küresel faiz artırım döngüsüne rağmen alınan bu karar, yuanın (Offshore Yuan 6,69’da 4 yılın zirvesinde) değerlenmesine katkı sağladı.
- Trump – Şi Cinping Zirvesi: Tüm dünyanın gözü, perşembe (24 Eylül) günü ABD’de gerçekleştirilecek Trump-Şi görüşmesinde. Zirvede tarım ürünü alımları, yapay zeka kısıtlamaları ve gümrük vergilerinin ele alınması bekleniyor. Zirve öncesinde ABD Hazine Bakanı Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı Lifeng’in hafta sonu gerçekleştirdiği “başarılı” ön görüşmeler küresel risk iştahını (buğday vadeli işlemleri vb.) destekliyor.
ABD-İran Hattında Diplomatik Yumuşama ve Petrol:
- Trump’tan Görüşme Sinyali: ABD Başkanı Donald Trump’ın BM Genel Kurulu marjında İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile görüşebileceği yönündeki açıklamaları, Orta Doğu jeopolitik risklerini bir nebze hafifletti.
- Petrol Fiyatları Geriledi: Çatışmaların sona erebileceğine dair umutların artmasıyla Brent petrol varil başına %2,2 düşerek 101,6 – 101,7 dolar bandına çekildi (WTI 98 dolar civarı). Bu gerileme, Asya borsalarında teknoloji hisseleri öncülüğünde (Güney Kore KOSPI, Tayvan TAIEX) ralliyi tetikledi.
- ABD’den 5 Milyar Dolarlık Fon: ABD yönetimi, savaşta zarar gören Orta Doğu altyapısının yeniden inşası için 5 milyar dolarlık bir fon planı önerdi.
- Doğalgazda Depolama Baskısı: EIA verilerine göre ABD doğalgaz stokları 40 milyar fit küp (beklenti: 31 bcf) artarak 3,254 trilyon fit küpe ulaştı. Stok bolluğu fiyatları 2,78 $/MMBtu ile 3 haftanın en düşük seviyesine çekti. Avrupa doğalgazı ise önceki sert kayıpların ardından 74 €/MWh civarında dengelendi.
Küresel Borsalar, Fed Beklentileri ve Altın:
- Fed Yetkililerinden Şahin Mesajlar: Hafta başında konuşan Chicago Fed Başkanı Goolsbee ve St. Louis Fed Başkanı Musalem’in faiz artırımına yönelik şahin sinyalleri, dolar endeksini (DXY) 100,2 seviyelerinde güçlü tutuyor. Yatırımcılar bugün NY Fed Başkanı John Williams’ın açıklamalarını bekliyor.
- Tahvil Faizleri Zirveden Döndü: Çin ve ABD’deki makro görünümlerin etkisiyle ABD 10 yıllık Hazine tahvil getirisi %5’in altından gerileyerek %4,67 civarında işlem gördü. Japonya 10 yıllık tahvil faizi ise BoJ kararı sonrası %2,94 seviyelerinde seyrediyor.
- Avrupa ve Wall Street: Dünkü seansta teknoloji (Yapay zeka, Intel, AMD) hisseleri öncülüğünde Nasdaq %2,3, S&P 500 %1,5 yükselirken; bugün Avrupa borsaları (Euro STOXX 50, DAX) PMI verileri öncesinde güne yatay-pozitif hazırlanıyor.
- Altın Fiyatları: Düşen petrol fiyatlarının enflasyon endişelerini azaltması ve tahvil faizlerindeki gerilemeyle destek bulan ons altın, 4.342 – 4.350 dolar bandındaki yüksek seyrini koruyor.
Ülke Makroekonomilerinden Hızlı Gelişmeler:
Finlandiya: Ağustos ayı işsizlik oranı %9,3’ten %9,1’e gerileyerek son 11 ayın en düşük seviyesine ulaştı.
Hollanda: Tüketici güven endeksi -33 seviyesine toparlanarak son 6 ayın en az kötümser verisini kaydetti.
Malavi: Yıllık enflasyon gıda fiyatlarındaki belirgin düşüşle %20,0 seviyesine inerek Mayıs 2022’den bu yana en düşük orana ulaştı.
🏦 MERKEZ BANKALARI: Küresel Çapta Şahin Kuşatma
- Fed (ABD): Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, merkez bankasının sürekli hale gelen arz şoklarını göz ardı edemeyeceğini vurgularken; St. Louis Fed Başkanı Alberto Musalem, enflasyonu %2 hedefine çekmek için ek faiz artırımlarının gerekli olabileceğini net bir şekilde dile getirdi.
- RBA (Avustralya): Başkan Yardımcısı Sarah Hunter, enflasyonun fiyatlama davranışlarına yerleşme riski taşıdığını ve bu yıl daha fazla faiz artırımına ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Piyasalar 29 Eylül’de RBA’nın 25 baz puan faiz artırma ihtimalini %95 olarak fiyatlıyor.
- RBNZ (Yeni Zelanda): Başkan Anna Breman, petrol fiyatlarındaki artışın sürmesi halinde kısa vadeli enflasyonun hedefleri aşabileceği uyarısında bulundu; piyasalar ekim ayında üçüncü bir faiz artırımına kesin gözüyle bakıyor.
- PBOC (Çin): 1 yıllık Kredi Referans Faiz Oranını (LPR) %3,00, 5 yıllık LPR’yi ise %3,50 seviyesinde sabit bırakarak para politikasındaki marjını korudu. Offshore Yuan dolar karşısında 6,69 ile Temmuz 2022’den bu yana en güçlü seviyesine ulaştı.
- Bank Indonesia (Endonezya): İki günlük PPK toplantısına başlayan merkez bankası, Rupiahtaki satış baskısına karşı spot piyasa, NDF’ler ve tahvil alımlarıyla doğrudan müdahale edeceğini duyurdu.
- Paraguay Merkez Bankası: Politika faizini %4,5’lik büyüme projeksiyonu eşliğinde beklentilere paralel olarak %5,50’de sabit tuttu.
🌾 EMTİA VE TARIM PİYASALARI: Tarımda Küresel Açık
- Bakır Altıncı Gün Rallisinde: Maden arzındaki üretim kesintileri (Endonezya, Şili) ve Çin Yangshan priminin ton başına 121 dolara çıkmasıyla bakır vadeli işlemleri üst üste 6. işlem gününde de yükselerek pound başına 6,70 doların üzerine yerleşti.
- Mısır 3 Yılın Zirvesinde: ABD’nin güçlü ihracat denetimleri ve USDA’nın 2026/27 sezonunda dünya mısır açığının 30 milyon tona ulaşacağı (son 30 yılın en büyük küresel açığı) öngörüsüyle mısır fiyatları bushel başına 5,4 doların üzerine çıktı.
- Demir Cevheri: Çin Altın Hafta (Golden Week) tatili öncesi çelik fabrikalarının stok artırımlarıyla ton başına 715 CNY’yi aştı.
- Palm Yağı: Hindistan’ın ağustos ithalatının %7 artması ve El Niño üretim riskleriyle ton başına 4.850 MYR seviyesinin üzerine toparlandı.
🏢 ŞİRKETLER, HALKA ARZLAR VE KRİPTO VARLIKLAR
- Meta Platforms ve Yapay Zeka Başarısı: Meta’nın yeni yapay zeka ajanı “Muse”u başarıyla tanıtmasının ardından hisseleri %11,3 – %11,4 bandında sıçrayarak Wall Street’teki teknoloji rallisinin ana motoru oldu.
- AMD 1 Trilyon Doları Aştı: Yapay zeka altyapısına yönelik güçlü taleple hisseleri %9,9 oranında yükselen AMD, şirket tarihinde ilk kez 1 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaştı. Intel hisseleri de seansı %12,1’lik artışla kapattı.
- Hindistan’da Rekor Halka Arz: Ulusal Menkul Kıymetler Borsası’nın (NSE) halka arzı 10 milyar doların üzerinde teklif alarak 5,71 kat talep topladı; hisselerin perşembe günü işlem görmeye başlaması planlanıyor.
- Enbridge’den Dev Satın Alma: Enbridge, Tallgrass Energy’nin ham petrol operasyonlarını ve Pony Express boru hattında çoğunluk hissesini 2,55 milyar dolar nakit karşılığında satın aldığını duyurdu.
- SEC’den Kripto Düzenlemesi: ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), tokenleştirilmiş menkul kıymet işlemlerinde blockchain altyapısı kullanan platformlara 5 yıllık muafiyet tanıdığını açıkladı. Düzenleyici kolaylığın kurumsal ilgiyi canlandırmasıyla Bitcoin, 85.000 dolar sınırına dayanarak ocak ayından bu yana en yüksek seviyesini test etti.
📅 GÜNÜN VERİ TAKVİMİ (22 EYLÜL 2026 SALI)
Günün veri gündeminde Türkiye’de Tüketici Güven Endeksi ve Döviz Yükümlülükleri, ABD tarafında ise Richmond Fed verileri izlenecektir.
| Saat | Ülke | Önem | Veri Detayı | Beklenti | Önceki |
| 10:00 | Türkiye | ⭐⭐⭐ | Eylül Ayı Tüketici Güven Endeksi | – | – |
| 14:30 | Türkiye | ⭐⭐ | Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri (Temmuz) | – | – |
| 15:30 | ABD | ⭐ | New York Fed Başkanı Williams’ın Konuşması | – | – |
| 17:00 | ABD | ⭐⭐ | Richmond Fed İmalat Endeksi (Eylül) | – | – |
Gelecek Ajandası:
- 23 Eylül Çarşamba: Avro Bölgesi, Almanya ve ABD Eylül Ayı Öncü İmalat ve Hizmet PMI Verileri.
- 24 Eylül Perşembe: ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping Zirvesi.
