Hazırlayan: Buğra Sönmez | Konu: Savaşta Son Mühlet, Faiz Senaryoları ve Siyasi Arenada Isınan Sular
Küresel piyasalar ve Orta Doğu, ABD Başkanı Trump’ın İran’a tanıdığı “son 48 saatlik” mühletin dolacağı Salı gecesine kilitlenmiş durumda. İçeride ise enflasyonun yarattığı baskı, Merkez Bankası’nın faiz patikasına yönelik artan “300 baz puanlık artış” fiyatlamaları ve siyaset arenasında yükselen tansiyon haftanın ana hatlarını oluşturuyor.
Göz Atın
🇹🇷 YURT İÇİ PİYASALAR: BIST’te Jeopolitik Dalgalanma ve Sektörel Analizler
Haftaya güçlü bir risk iştahıyla başlayan BIST 100 endeksi, dünü 176 puanlık artışla tamamladı. Yukarı yönlü hareketlerde ateşkes/müzakere haberleri etkili olsa da, 28 Şubat’tan bu yana endeks üzerinde hakim olan ABD-İran belirsizliği volatilitenin yüksek kalmasına ve fiyat hareketlerinde dalga boyunun kısalmasına yol açıyor. Yeni güne yatay bir açılış bekleniyor.
📊 Borsa, Şirket Haberleri ve Yabancı Çıkışı
- BIST 30 Performansı: BIST 30 Endeksi, yılın ilk çeyreğinde yatırımcısına %18,77 kazanç sağlayarak dünyada en fazla yükselen borsalar arasında ilk 10’da yer aldı. Ancak yabancılar hissettirmeden paylarını azaltmaya devam ediyor; BIST 30 endeksinde satıcılı oldukları hisse sayısını 20’den 22’ye çıkardılar. Merkez Bankası rezervlerindeki düşüşün yarısından fazlasının (yaklaşık 33 milyar dolarlık kaynak) yabancıların ülkemizdeki yatırım pozisyonlarını kapatmasından kaynaklandığı belirtiliyor.
- Ağaoğlu GYO Halka Arzı: Halka arza başvuran yatırımcı sayısı 1 milyona yaklaşırken, toplam talep halka arz büyüklüğünün 3,6 katına ulaştı.
- Savunma Sanayii: SSB Başkanı Haluk Görgün, sektörün 2025 yılını ihracatta bir önceki yıla göre %48, sözleşme hacminde ise %80 büyüme ile tamamladığını belirtti.
- Gübretaş ve Razi Petrokimya: Gübretaş’ın ortak olduğu Razi Petrokimya, ABD saldırılarının hedefi oldu. Bu durumun Türkiye’deki arzı etkilemeyeceği, ancak savaş boyunca yurt içinde gübre fiyatlarını %8 ile 55 aralığında artıran Hürmüz krizinin, çiftçileri “düşük rekolte mi, yüksek maliyet mi” ikilemine ittiği belirtiliyor. Tarımsal Bilgi Platformu, gıda güvencesi için 11 maddelik bir önlem dizisi hazırladı.
- Rekabet Kurulu Soruşturması: 19 sigorta ve sağlık şirketi hakkında, prim belirleme sürecinde anlaşma yaptıkları iddiasıyla soruşturma kararı alındı.
- İstanbul Finans Merkezi: BAE, Katar, Kuveyt gibi Körfez ülkelerinde faaliyet gösteren onlarca şirketin, savaş nedeniyle bazı birimlerini İFM’ye taşıma planları yaptığı aktarılıyor.
🏦 TCMB Raporu, Makro Veriler ve Enflasyon Faturası
- TCMB Mart Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu: Tüketici fiyatları Mart’ta %1,94 arttı, yıllık enflasyon 0,66 puan azalışla %30,87 oldu. Rapora göre;
- Enerji fiyatları akaryakıt öncülüğünde %4,75 artarken, eşel mobil uygulaması bu yükselişin enflasyona yansımasını sınırladı.
- Enerji dışı aylık tüketici enflasyonu %1,74 ile sınırlı kaldı. İlk iki ay yüksek seyreden gıda enflasyonu hız kesti, temel mal enflasyonu düşük seyrini korudu.
- Eşel Mobil Faturası: Cumhurbaşkanı Erdoğan, eşel mobil sistemiyle motorinde 17 lira, benzinde ise 12 liraya yakın artışın pompaya yansıtılmadığını ve yaklaşık 50 milyar liralık yükün devlet tarafından karşılandığını açıkladı.
- Kurum Beklentileri (Citigroup & BBVA): Citigroup, Türkiye için yıl sonu enflasyon beklentisini %29 olarak açıklarken, TCMB’nin Nisan’da değişikliğe gitmeyeceğini öngördü. BBVA Research ise enflasyon beklentilerinin tam çıpalanmadığına ve politikanın daha uzun süre sıkı kalabileceğine dikkat çekti. Savaşın yarattığı enflasyonist etki ve kur baskısıyla piyasalarda 300 baz puanlık faiz artışı fiyatlanıyor.
- DİSK-AR ve EMO Raporu: 2026’nın ilk 3 ayında enflasyon ve vergi yükü nedeniyle işçi ücretlerindeki kayıp toplam 393,9 milyar TL oldu. Elektrik faturasında %25 artırılan fiyatların ötesinde “dağıtım bedelinin” kara deliğe dönüştüğü EMO tarafından vurgulandı.
- İhracatta Düşüş: Mart ayında ihracat ağırlıkla Körfez bölgesi kaynaklı olmak üzere %6,4 düştü. Ocak-Mart döneminde 231 ülke/bölgeden 112’sine ihracat tutar bazında geriledi.
- REK Endeksi: REK endeksi Mart ayında TÜFE bazında 1,83 puan artarak 104,61’e çıktı. Bu artış TL’nin değer kazandığını, Türk mallarının yabancı mallar cinsinden fiyatının arttığını gösteriyor.
🏛️ SİYASET VE YARGI GÜNDEMİ
- Erdoğan’dan Mesajlar: Cumhurbaşkanı Erdoğan, erken ya da ara seçim olmadığını vurgulayarak dezenflasyon programından taviz verilmeyeceğini; istihdam, üretim ve ihracatın korunacağını belirtti. Ankara kulislerinde ise Erdoğan’ın kabine ve üst düzey bürokraside kapsamlı değişikliklere imza atabileceği konuşuluyor.
- Seçim Tartışmaları: CHP Lideri Özgür Özel ara seçim için parti ziyaretlerine başlarken, DEM Parti’den Hatimoğulları “Toplum erken seçim beklentisi içindeyse bu mesajı alırız” dedi. AKP “Ara seçim yok” diyerek jet yanıt verdi.
- İmamoğlu ve Soruşturmalar: Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu hakkında “kamu görevlisine hakaret” suçundan resen soruşturma başlattı. İmamoğlu, Silivri mahkemesini siyasi sayarak, “Hayatını devlete adayan hapiste, Merkez Bankası’nı dolandıran evde. Adalete güven dipte” dedi ve tahliye istedi.
- Yargı ve Operasyon: Mali Şube, Üsküdar Belediye binasında arama yaptı; İstanbul ve Yalova’da 20 kişi gözaltına alındı.
- Kentsel Dönüşüm: İstanbul’da kentsel dönüşümü hızlandıracak yeni destek paketine başvurular başladı. Faiz ödemesi bankacılık sektörü ortalamasının %18’inde kalıyor.
- Parti İçi Dinamikler (MHP & CHP): MHP’nin İstanbul il ve 39 ilçe teşkilatı feshedildi. İstanbul İl Başkanlığına eski Silivri Bld. Bşk. Volkan Yılmaz atandı. Kulislerde bu kararın Gnl. Bşk. Yrd. İzzet Ulvi Yönter’in açıklamaları ve ona gelen desteklerle ilgili olduğu konuşuluyor. CHP tarafında ise süren davadan “Mutlak Butlan” kararı çıkması ihtimaline karşı “Yedek Parti” planının devreye alınabileceği belirtiliyor.
🌍 KÜRESEL GÜNDEM: Trump’ın Ültimatomu, Müzakereler ve Enerji
- Trump’tan Son Mühlet: Trump, İranlılara küfür ederek ülkelerini cehenneme çevireceğini söyledi. Ancak Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in devreye girmesiyle, bitimine 5 saat kala mühleti 2 gün (8 Nisan Salı gecesine kadar) uzattı.
- Yıkım Tehdidi: Trump, Salı gece yarısına kadar anlaşma olmazsa İran’da köprüler ve elektrik santralleri kalmayacağını söyledi; “ABD’nin yapmak istediği en son şey elektrik santrallerini yeniden inşa etmek” ifadesini kullandı. Tahran, bu tehditlere “çok daha yıkıcı misilleme” yanıtını verdi.
- Ateşkes/Anlaşma Trafiği: 3 farklı ateşkes girişimi iddia ediliyor. Reuters’a göre 15-20 gün içinde geniş kapsamlı barış müzakerelerini öngören plan şekillendi. Axios, 45 günlük ateşkesin görüşüldüğünü yazarken, bazı kaynaklar 40 günlük bir süreden bahsetti. Ancak İran tarafı geçici ateşkesi (Trump’ın zaman kazanma çabası olarak görerek) reddediyor ve kalıcı, kapsamlı barış istiyor.
- Enerji ve Jeopolitik Baskı: * Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapandığı, Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından da küresel ekonomiye ciddi etkileri olduğu vurgusuyla dile getirildi. Hürmüz’den bazı tankerlerin geçmesi petrol fiyatlarında hafif gerileme sağlasa da kriz devam ediyor.
- Oxford Economics, savaşın uzaması halinde petrolün 190 dolara taşınabileceği, dünya ekonomisinin eş zamanlı enflasyon ve resesyona (stagflasyon) sürüklenebileceği uyarısını yaptı.
- JPMorgan CEO’su Dimon, İran gerilimi tırmanırsa enflasyonun yeniden yükselebileceğini ve faizlerin beklenenden çok daha yüksek olabileceğini söyledi.
- Savaş Sahası ve Diğer Ülkeler:
- Ukrayna, krizden faydalanmak isteyen Rusya’nın Karadeniz’deki petrol dolum tesislerini vurdu.
- İsrail ordusu, İran’dan fırlatılan füzeleri tespit edip hava savunmasını devreye soktu.
- İsrail Savunma Bakanlığı, Yunan ordusuna PULS tipi çoklu roketatar sistemleri tedariki için 757 milyon dolarlık anlaşma imzaladı.
- ABD Kongresi Cumhuriyetçileri, en uzun süreli hükümet kapanmasını bitirmek için anlaştı.
- NASA’dan Tarihi Adım: 54 yıl sonra Ay’a ilk insanlı uçuşu gerçekleştiren NASA, insan gözünün daha önce hiç görmediği bir bölgeyi fotoğrafladı.
📅 EKONOMİK TAKVİM
- Bugün: Avrupa’da PMI verileri açıklanacak.
- Cuma: ABD TÜFE verileri takip edilecek.
- 17 Nisan: S&P, Türkiye Raporu’nu yayımlayacak.
- 18 Nisan: Dünya Bankası Toplantıları gerçekleşecek.
- 24 Nisan: Scope Ratings, Türkiye Raporu’nu yayımlayacak.
Sıkça Sorulan Sorular
Trump’ın İran’a verdiği süre neden önemli?
Bu süre, olası askeri operasyon riskini artırdığı için enerji fiyatları ve küresel piyasalarda yön belirleyici rol oynuyor.
BIST neden dalgalı seyrediyor?
Jeopolitik riskler ve yabancı yatırımcı çıkışı, piyasada oynaklığı artırıyor.
Türkiye’de faiz artışı bekleniyor mu?
Piyasalarda yaklaşık 300 baz puanlık faiz artışı ihtimali fiyatlanıyor.
Hürmüz Boğazı neden kritik?
Küresel petrol arzının önemli bir kısmı bu boğazdan geçiyor. Kapanması fiyatları hızla yükseltiyor.
Enflasyon düşüyor mu?
Veriler sınırlı bir gerilemeye işaret etse de enerji fiyatları kaynaklı riskler devam ediyor.
Altın ve petrol fiyatları nasıl etkileniyor?
Savaş riski petrolü yukarı iterken, altın ise faiz beklentileri ve dolar nedeniyle baskı altında kalabiliyor.
