Sermaye piyasalarında denetim sistemini baştan aşağı değiştirecek yeni bir düzenleme hazırlığı gündemde. Sermaye Piyasası Kanunu’nda yaklaşık 30 maddelik değişiklik öngörülürken, fonlardan manipülasyona, yatırımcı haklarından SPK’nın müdahale yetkilerine kadar birçok alanda kuralların sıkılaştırılması planlanıyor.
Son dönemde sermaye piyasalarında yaşanan gelişmelerin ardından mevzuatta kapsamlı bir değişikliğe gidilmesi hazırlanıyor. Yeni düzenlemelerin temelinde yatırımcının korunması, risklere daha erken müdahale edilmesi, sorumlulukların netleştirilmesi ve yaptırımların caydırıcılığının artırılması bulunuyor.
Fonlarda erken uyarı sistemi geliyor
Planlanan düzenlemelerin en dikkat çeken başlıklarından biri yatırım fonlarına yönelik olacak.
Fon büyüklüğünün olağan dışı şekilde artması, fon portföyünün belirli bir hissede aşırı yoğunlaşması, likiditenin bozulması veya yatırımcıların normalin üzerinde çıkış yapması gibi durumlarda erken uyarı mekanizmasının devreye girmesi öngörülüyor.
Bu göstergelerin belirli eşikleri aşması halinde yalnızca bildirim yapılması değil, otomatik aksiyonların da gündeme gelmesi planlanıyor. Böylece risklerin büyümeden tespit edilmesi ve insan inisiyatifine bırakılan alanın daraltılması hedefleniyor.
SPK’nın erken müdahale yetkileri netleşecek
Düzenlemeyle Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) hangi durumlarda piyasaya erken müdahale edebileceğinin de daha açık şekilde tanımlanması bekleniyor.
Yatırımcıların hak ve menfaatlerinin ciddi biçimde tehlikeye girmesi veya piyasanın sağlıklı işleyişinin risk altına girmesi gibi kriterlerin mevzuata eklenmesi planlanıyor.
SPK’nın işlem yasağı, açığa satış sınırlaması, veri dağıtımının sınırlandırılması ve işlem limitleri gibi tedbirleri hangi koşullarda ve hangi yöntemlerle uygulayacağı da daha açık kurallara bağlanacak.
Fon tasfiyelerine kanuni zemin
Yeni düzenleme, son dönemde yatırımcıların yakından takip ettiği fon tasfiyelerine de dokunacak.
Tasfiye edilen fonlarda yatırımcılara yapılan ara ödemelerin kanuni zemine kavuşturulması, net yatırım tutarının nasıl hesaplanacağının açıklığa kavuşturulması ve tasfiye süreçlerinin hızlandırılması öngörülüyor.
Fon yöneticilerinin görev ve sorumlulukları da daha ayrıntılı şekilde düzenlenecek. Fon varlığı ile şirket varlığının ayrıştırılması, risk yönetimi, iç kontrol mekanizmaları ve yatırım kararlarının kayıt altına alınmasına ilişkin kuralların netleştirilmesi planlanıyor.
Fonun gerçek değeri ile kamuoyuna açıklanan değeri arasında ciddi fark oluşması durumunda ise kimin, ne zaman ve hangi kuruma bildirim yapmak zorunda olduğu açık biçimde belirlenecek.
Manipülasyon ve ilişkili taraf işlemlerine yeni çerçeve
Hazırlık kapsamında fon işlemleri, ilişkili taraf işlemleri ve yapay fiyat oluşumunun hangi aşamada “piyasa bozucu eylem” olarak kabul edileceğinin de daha net tanımlanması bekleniyor.
Fonlar üzerinden manipülasyon ihtimalinin azaltılması ve şeffaflığın artırılması hedeflenirken; piyasa bozucu eylemler, içeriden bilgi sızdırılması ve piyasa dolandırıcılığı konusunda daha caydırıcı hükümler gündemde.
Bildirim yükümlülüklerinin kapsamı da genişletilecek. Olağan dışı getiri, aşırı yoğunlaşma, likidite bozulması ve anormal yatırımcı çıkışları bildirim gerektiren durumlar arasına alınabilecek.
Cezalar ağırlaşacak
Yeni dönemde idari para cezalarında da önemli değişiklikler planlanıyor. Cezaların yalnızca yeniden değerleme oranında artırılması yerine, bazı fiiller için kanunda yer alan alt ve üst sınırların doğrudan yükseltilmesi öngörülüyor.
Böylece sermaye piyasası mevzuatını ihlal eden kişi ve kurumlara yönelik yaptırımların daha caydırıcı hale getirilmesi amaçlanıyor.
Düzenlemenin bir diğer ayağını ise kripto varlıklar oluşturuyor. Kripto varlıklara ilişkin SPK’nın denetim yetkilerinin daha açık ve net biçimde belirlenmesi planlanıyor.
Yaklaşık 30 maddelik değişiklik paketinin hayata geçmesi halinde sermaye piyasalarında özellikle fon yönetimi, denetim, erken müdahale ve yatırımcıların korunması açısından daha sıkı bir dönem başlayacak.
Kaynak: Sabah Gazetesi











