SPK’nın tasfiye kararı verdiği 130 fonun portföylerine kurum kurum bakıldığında ilk sırada Tera Portföy yer alıyor. Tera’nın tasfiye kapsamına alınan fon sayısı yalnızca 5 olmasına rağmen, 16 Eylül verileri bu fonların toplam büyüklüğünün yaklaşık 538 milyar TL’ye ulaştığını gösteriyor. Üstelik bu büyüklüğün yaklaşık 468 milyar lirası yalnızca iki fonda, TLY ve TP2’de toplanıyor. Fonların portföyleri açıldığında ise bir tarafta DSTKF, OZATD, TEHOL ve TRHOL gibi hisselerde yüksek pozisyonlar, diğer tarafta para piyasası araçları, başka fonların katılma payları ve kararın hemen öncesinde yaşanan likidite gelişmeleri dikkat çekiyor.
| Fon | Kod | 16 Eylül büyüklüğü | Yatırımcı |
|---|---|---|---|
| Tera Portföy Birinci Serbest Fon | TLY | 243,62 mlr TL | 102.616 |
| Tera Portföy Para Piyasası (TL) Fonu | TP2 | 224,39 mlr TL | 167.000 |
| Tera Portföy Dördüncü Hisse Senedi Serbest Fon | DOH | 45,27 mlr TL | 41.799 |
| Tera Portföy Üçüncü Hisse Senedi Serbest Fon | T3B | 20,74 mlr TL | 18 |
| Tera Portföy Para Piyasası Katılım Fonu | TLV | 4,28 mlr TL | 11.866 |
| Toplam | 538,31 mlr TL | 323.299* |
* Fon bazındaki yatırımcı sayılarının toplamıdır; tekil yatırımcı sayısını göstermez.
Tablonun en dikkat çekici tarafı fon büyüklüğünün iki fonda yoğunlaşması. TLY ile TP2’nin toplam büyüklüğü yaklaşık 468 milyar TL ve bu tutar tasfiye kapsamındaki beş Tera fonunun toplamının yaklaşık yüzde 87’sine karşılık geliyor.
TLY: 243,6 milyar liralık dev serbest fon
Tera tarafındaki en büyük fon TLY – Tera Portföy Birinci Serbest Fon. 16 Eylül itibarıyla 243,62 milyar TL büyüklüğündeki fonda 102 bin 616 yatırımcı bulunuyor. Fonun risk değeri 7 üzerinden 7 olurken, varlık dağılımında hisse senetlerinin ağırlığı yüzde 82,14 seviyesinde. Yatırım fonu katılma payları yüzde 8,45, finansman bonoları yüzde 4,29, özel sektör tahvilleri yüzde 3,27, ters repo yüzde 1,18 ve vadeli TL mevduat yüzde 0,51 pay taşıyor.
Hisse tarafındaki yoğunlaşma ise çok daha dikkat çekici. 9 Eylül tarihli KAP portföy raporundan derlenen verilere göre TLY’nin en büyük pozisyonu yüzde 25,32 ile DSTKF. Onu yüzde 20,22 OZATD, yüzde 14,42 TEHOL, yüzde 8,46 TRHOL izliyor. TPKGY katılma payları yüzde 8,02, PEKGY yüzde 6,43, HMV yüzde 5,06 ve ANELE yüzde 3,50 ağırlığa sahip.
Sadece DSTKF, OZATD ve TEHOL’ün toplam ağırlığı yaklaşık yüzde 60. TRHOL de eklendiğinde dört pozisyon fon portföyünün yaklaşık yüzde 68’ine ulaşıyor. Dolayısıyla 243 milyar liralık TLY’de portföyün önemli bölümü sınırlı sayıdaki varlıkta toplanmış durumda.
TLY’de karar öncesindeki para hareketleri de dikkat çekiyor. 9 Eylül haftasında fon büyüklüğü bir önceki haftadaki yaklaşık 273 milyar TL’den 245,5 milyar TL’ye gerilerken, yatırımcı sayısı 110 bin 917’den 103 bin 963’e düştü. Aynı haftaya ilişkin hesaplanan net para çıkışı yaklaşık 32,1 milyar TL oldu. 16 Eylül’e gelindiğinde fon büyüklüğü 243,6 milyar TL, yatırımcı sayısı ise 102 bin 616 seviyesindeydi.
TLY’de çıkış koşulları SPK kararından bir gün önce değişti
TLY açısından önemli gelişmelerden biri de 16 Eylül akşamı geldi. Tera Portföy, TLY ile birlikte altı serbest fonda likidite yapısı, portföydeki varlıkların işlem hacimleri ve katılma payı iade taleplerinin etkisini gerekçe göstererek fiyatlama ve iade koşullarını değiştirdi.
Yeni uygulamayla birim pay değerinin her iş günü yerine ayda bir, ayın 15’inci günü hesaplanması; satım bedellerinin ise fiyat hesabını takip eden 10’uncu iş gününde yatırımcılara ödenmesi kararlaştırıldı. Bu değişiklik TLY’nin yanı sıra tasfiye listesindeki DOH ve T3B’yi de kapsıyordu. Tera Portföy açıklamasında düzenlemenin fonların yatırım stratejisini değiştirmediğini, amaçlarının likidite riskinin etkin yönetilmesi ve yatırımcı menfaatlerinin korunması olduğunu belirtti.
Bu açıklamanın SPK’nın 130 fonluk tasfiye kararından yalnızca bir gün önce yapılmış olması, Tera fonlarının karar öncesindeki durumunu değerlendirirken önemli bir tarihsel ayrıntı oluşturuyor.
TP2: 224 milyarlık para piyasası fonunda iade temerrüdü
Tera’nın tasfiye listesindeki ikinci dev fon TP2 – Tera Portföy Para Piyasası (TL) Fonu. 16 Eylül verilerine göre TP2’nin büyüklüğü 224,39 milyar TL, yatırımcı sayısı ise 167 bin. Böylece yalnızca TP2, Tera’nın tasfiye listesindeki beş fon arasında en fazla yatırımcıya sahip fon konumunda bulunuyor.
TP2, hisse ağırlıklı TLY’den tamamen farklı bir yapıya sahip. Son varlık dağılımında portföyün yaklaşık yüzde 81,1’i nakit/para piyasası araçlarında, yüzde 13,4’ü tahvil ve diğer borçlanma araçlarında, yüzde 5,6’sı ise kira sertifikası/katılım araçlarında bulunuyor.
Ancak TP2 açısından asıl önemli gelişme 16 Eylül’de yaşandı. Tera Portföy, fonun katılma payı iade ödemelerinde temerrüt oluştuğunu KAP’a bildirdi. Şirket, fon hesabına işlem yapılan aracı kurumlarla mutabakat ve likidite yönetimi sürecinin devam ettiğini açıkladı. Aynı gün Tera Portföy Hisse Senedi Fonu THF için de aynı açıklama yapıldı; ancak THF, SPK’nın tasfiye ettiği beş Tera fonunun arasında değil.
TP2’nin büyüklüğünde de 16 Eylül günü önemli bir gerileme yaşandı. Fon 15 Eylül’de yaklaşık 243 milyar TL büyüklüğündeyken 16 Eylül’de 224,39 milyar TL’ye düştü. Bir günlük azalış yaklaşık 18,6 milyar TL oldu.
DOH: Üç ayda 800 milyon liradan 45 milyara
Üçüncü büyük fon DOH – Tera Portföy Dördüncü Hisse Senedi Serbest Fon. Fonun 16 Eylül itibarıyla büyüklüğü 45,27 milyar TL, yatırımcı sayısı 41 bin 799. Portföyün yüzde 90,41’i hisse senetlerinden, yüzde 9,50’si yabancı yatırım fonlarından oluşuyor.
DOH’un son üç aylık değişimi ise oldukça yüksek. Fon verilerine göre portföy büyüklüğündeki üç aylık artış yüzde 5.512, yatırımcı sayısındaki artış ise yüzde 925 düzeyinde. Üç ayda yatırımcı sayısına yaklaşık 37 bin 724 kişi eklenmiş durumda. Sadece 14–16 Eylül arasında fon büyüklüğü 42,06 milyar TL’den 45,27 milyar TL’ye, yatırımcı sayısı ise 38 bin 64’ten 41 bin 799’a yükseldi.
DOH da 16 Eylül’de iade esasları değiştirilen fonlardan biri oldu. KAP bildiriminde kararın gerekçesi olarak portföyün likidite yapısı, varlıkların piyasa koşullarındaki işlem hacmi ve katılma payı iade taleplerinin portföy üzerindeki etkileri gösterildi. Günlük fiyatlama ve T+2 ödeme sisteminin yerine ayda bir değerleme ve değerleme tarihini takip eden 10’uncu iş gününde ödeme sistemine geçildi.
T3B: 20,7 milyar lira, yalnızca 18 yatırımcı
Tera listesindeki en sıra dışı yapılardan biri T3B – Tera Portföy Üçüncü Hisse Senedi Serbest Fon. 16 Eylül itibarıyla fon büyüklüğü 20,74 milyar TL olmasına rağmen yatırımcı sayısı sadece 18. Bu iki rakamın basit matematiksel oranı, yatırımcı başına yaklaşık 1,15 milyar TL’lik fon büyüklüğüne karşılık geliyor; elbette bu rakam yatırımcıların gerçek paylarının eşit olduğu anlamına gelmiyor.
T3B’nin 2 Eylül tarihli portföy dağılımında hisse senedi ağırlığı yüzde 103,62 olarak görülüyor. Aynı tabloda yabancı yatırım fonları yüzde 4,26, fon bonoları yüzde 3,59, girişim sermayesi yatırım fonu/kira kalemleri yüzde 2,89 ve VDMK yüzde 2,37 iken; repo yüzde eksi 5,38, diğer para piyasası kalemi yüzde eksi 11,72 olarak raporlanıyor. Pozitif varlıkların yüzde 100’ün üzerine çıkması bu negatif finansman kalemleriyle dengeleniyor.
T3B ayrıca TLY ile aynı hisselerde de karşımıza çıkıyor. Örneğin Tera Portföy’ün KAP’taki geçmiş pay alım-satım bildirimlerinde T3B ve TLY, DSTKF pozisyonlarıyla birlikte yer alıyor. Böylece DSTKF’nin yalnızca TLY’nin değil, Tera’nın farklı fonlarının ortak pozisyonlarından biri olduğu görülüyor.
T3B de 16 Eylül’de iade koşulları değiştirilen altı Tera fonundan biri. Fonun günlük fiyatlama sistemi ayda bir fiyatlamaya çevrilirken, satım bedelinin değerleme tarihinden sonraki 10’uncu iş gününde ödenmesi kararlaştırıldı.
TLV: 4,28 milyar liralık katılım para piyasası fonu
Tasfiye listesindeki beşinci Tera fonu TLV – Tera Portföy Para Piyasası Katılım (TL) Fonu. 16 Eylül itibarıyla fon büyüklüğü yaklaşık 4,28 milyar TL, yatırımcı sayısı ise 11 bin 866. Risk değeri 7 üzerinden 1 olan fon, faizsiz/katılım finans ilkelerine uygun kısa vadeli araçlara yatırım yapıyor.
KAP verilerinden derlenen 2 Eylül tarihli portföyde Hazine ve özel sektör kira sertifikalarının yanı sıra farklı katılım esaslı borçlanma araçları bulunuyor. Aynı raporda TPKGY – Tera Portföy Konut Alfa Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu’nun katılma paylarının yaklaşık yüzde 9,97 ağırlığa ulaşması da dikkat çekiyor. Başka bir ifadeyle Tera’nın para piyasası katılım fonunun portföyünde, yine Tera Portföy tarafından yönetilen bir gayrimenkul yatırım fonunun katılma payları da yer alıyor.
TLV ile Tera grubu arasındaki bir diğer işlem ise 15 Eylül’de KAP’a yansıdı. Fon, 15–16 Eylül dönemi için Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. ile yüzde 43 kâr payı getiri oranı üzerinden borsa dışı vaad sözleşmesi yaptı.
Beş fon içinde üç farklı tablo
Tera Portföy’ün tasfiye kapsamındaki beş fonu birlikte değerlendirildiğinde tek tip bir portföy yapısından söz etmek mümkün değil. Bir tarafta 243,6 milyar TL büyüklüğündeki, hisse senetlerinin ağırlıklı olduğu TLY; diğer tarafta 224,4 milyar TL’lik para piyasası fonu TP2 bulunuyor. DOH ve T3B yeniden hisse yoğun fonlara dönerken, TLV katılım esaslı kısa vadeli araçlarla farklı bir yapıya sahip.
Karardan hemen önceki 16 Eylül ise Tera açısından özellikle öne çıkıyor. TP2’de katılma payı iade ödemelerinde temerrüt açıklanırken; TLY, DOH ve T3B’nin de aralarında bulunduğu altı serbest fonda fiyatlama ve iade koşulları likidite gerekçesiyle değiştirildi. Ertesi gün SPK, TLY, TP2, DOH, T3B ve TLV’nin tasfiye edilmesine karar verdi.
Tera cephesinde rakamların gösterdiği fotoğraf böyle: tasfiye kapsamındaki yalnızca beş fon, 16 Eylül itibarıyla yaklaşık 538,3 milyar TL büyüklüğe sahip. Bunun yaklaşık 468 milyar TL’si yalnızca TLY ve TP2’de bulunuyor. Hisse tarafında TLY’nin DSTKF, OZATD, TEHOL, TRHOL ve PEKGY’deki yoğun pozisyonları; para piyasası tarafında TP2’de yaşanan iade temerrüdü; T3B’deki yalnızca 18 yatırımcıya karşılık 20,7 milyar TL’lik büyüklük ve TLV’nin TPKGY yatırımı Tera’nın beş fonluk listesindeki en dikkat çekici başlıklar arasında yer alıyor.
