Bir dönem Borsa İstanbul’da halka arzlar yatırımcılar için neredeyse “garantili kazanç” algısıyla değerlendiriliyordu. İlk işlem gününde tavan serileri beklentisi, birçok yatırımcının halka arzlara bilanço okumadan katılmasına neden oluyordu. Ancak son dönemde yaşanan gelişmeler, bu algının önemli ölçüde değiştiğini gösteriyor.
Bunun en dikkat çekici örneklerinden biri Borlease dosyası oldu.
Şirketin yaşadığı finansal yeniden yapılandırma süreci, tahvil ödemelerinde yaşanan temerrütler ve sonrasında kamuoyunda tartışılan gelişmeler, özellikle otomotiv ve operasyonel araç kiralama sektörüne yönelik yatırımcı bakışını da etkiledi. Aradan geçen zamana rağmen Borlease dosyası hâlâ yatırımcıların hafızasındaki yerini koruyor.
Tam da böyle bir ortamda, operasyonel araç kiralama sektörünün önemli oyuncularından Ekim Turizm hisseleri Borsa İstanbul’da işlem görmeye başladı. Ancak yatırımcıların beklediği tablo oluşmadı. Hisse, ilk işlem gününü taban seviyede tamamladı.
Elbette tek bir işlem gününe bakarak bir şirket hakkında kesin hüküm vermek doğru olmaz. Hisse fiyatları; piyasa koşulları, arz büyüklüğü, yatırımcı davranışı, likidite ve genel risk iştahı gibi birçok unsurun etkisiyle oluşur. İlk gün yaşanan fiyat hareketi de tek başına şirketin uzun vadeli performansı hakkında kesin bir gösterge değildir.
Ancak ilk gün taban olması, başka bir gerçeği yeniden gündeme taşıdı.
Artık yatırımcılar halka arzlara eskisi gibi yaklaşmıyor.
Birkaç yıl önce “Kaç tavan yapar?” sorusuyla başlayan halka arz heyecanı, bugün yerini “Şirketin bilançosu nasıl?”, “Borçluluğu ne seviyede?”, “Nakit akışı güçlü mü?”, “Bu değerleme makul mü?” sorularına bırakmış durumda.
Nitekim Ekim Turizm’in halka arzı daha hazırlık aşamasındayken bazı ekonomi yayınlarında, Borlease sonrasında araç kiralama sektörüne yönelik yatırımcı algısının nasıl şekilleneceği tartışılmıştı. İlk işlem gününde yaşanan satış baskısı ise bu tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Sosyal medya platformlarında yapılan yorumlarda da dikkat çeken nokta, şirketten çok halka arz piyasasına duyulan güven oldu. Bazı yatırımcılar “Artık halka arzlarda otomatik tavan dönemi sona erdi” derken, bazıları ise yatırım kararlarında bilanço ve değerleme kriterlerinin daha fazla önem kazandığını dile getirdi. Kuşkusuz bu yorumlar bireysel görüş niteliğinde. Ancak yatırımcı psikolojisindeki değişimi göstermesi açısından dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor.
Son yıllarda sermaye piyasalarına milyonlarca yeni yatırımcı katıldı. Bu süreçte halka arzlar, sermaye piyasalarının büyümesinde önemli rol oynadı. Ancak piyasanın olgunlaşmasıyla birlikte yatırımcı davranışları da değişmeye başladı. Artık yalnızca şirketin faaliyet alanı ya da halka arz heyecanı değil; finansal yapı, borçluluk seviyesi, nakit üretme kapasitesi ve değerleme gibi temel göstergeler daha fazla sorgulanıyor.
Ekim Turizm’in ilk işlem gününde yaşadığı değer kaybı da bu değişimin son örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Belki de bugün konuşulması gereken konu, bir hissenin ilk gün taban ya da tavan olması değil.
Asıl konuşulması gereken konu, yatırımcının artık daha seçici davranması, halka arzları eskisinden daha fazla sorgulaması ve piyasanın giderek daha rasyonel bir zemine oturmasıdır.
Çünkü sermaye piyasalarının gerçek gücü, yalnızca çok sayıda halka arz gerçekleştirmekten değil; yatırımcının güven duyduğu, finansal verilerin ön plana çıktığı ve sağlıklı fiyatlamaların oluştuğu bir piyasa yapısından geçiyor.
Borlease dosyasının ardından Ekim Turizm’in ilk işlem gününde yaşananlar da gösteriyor ki, halka arz piyasasında artık yeni bir dönem başladı.
Eskiden yatırımcıların ilk sorusu “Kaç tavan yapacak?” olurdu.
Bugün ise aynı yatırımcıların ilk sorusu çok daha farklı:
“Bu şirket gerçekten bu değeri hak ediyor mu?”
