Borsayı yalnızca hisse fiyatlarının yükselip düştüğü bir ekran olarak görmek, yatırımcının yaptığı en büyük hatalardan biridir. Çünkü hisse senedi satın aldığınızda aslında bir şirketin gelecekte üreteceği kazanca ortak olursunuz.
(Bunun önemli bir istisnası patron hisseleridir. Hukuken ortak olsanız da, pratikte yönetim üzerindeki etkiniz ve azınlık yatırımcı haklarınız sınırlı olabilir.)
Gerçek yatırımcı ile spekülatör arasındaki temel fark da burada ortaya çıkar. Spekülatör fiyatı takip eder; yatırımcı ise şirketi.
Şirketin Değeri Nasıl Oluşur?
Bir şirketin değeri, bugün ve gelecekte üreteceği nakit akışlarına göre belirlenir.
Kârlılığını artıran, düzenli büyüyen ve güçlü nakit üreten şirketlerin değeri zaman içinde yükselir. Borsa ise bu değeri hisse fiyatı aracılığıyla yatırımcılarla buluşturan pazardır.
Ancak fiyat ile değer her zaman aynı değildir.
Bazen piyasa bir şirketi gereğinden fazla iyimser fiyatlar.
Bazen de korku, belirsizlik veya geçici gelişmeler nedeniyle gerçek değerinin altında işlem görmesine neden olur.
İşte yatırım fırsatı tam da burada ortaya çıkar.
İyi Yatırımın Tanımı
Borsa yatırımının özü oldukça basittir:
Kârlılığı artacak doğru şirketi, gerçek değerinin altında bir fiyattan satın almak.
Yani iki şart birlikte gerçekleşmelidir:
- Doğru şirket.
- Doğru fiyat.
Sadece kaliteli şirket satın almak yeterli değildir.
Çok iyi bir şirket bile yanlış fiyattan alındığında kötü bir yatırım olabilir.
Hisseyi Aldıktan Sonra Asıl Süreç Başlar
Birçok yatırımcı hisseyi satın aldıktan sonra işinin bittiğini düşünür.
Oysa tam tersidir.
Şirketler faaliyet gösterdikleri süre boyunca sürekli değişen koşullarla karşılaşırlar.
Bunlar arasında:
- Yeni yatırımlar
- Rekabet koşulları
- Döviz hareketleri
- Faiz oranları
- Yönetim değişiklikleri
- Regülasyonlar
- Teknolojik dönüşüm
- Makroekonomik gelişmeler
yer alır.
Bu gelişmeler şirketin gelecekteki kârlılığını ve nakit üretme kapasitesini doğrudan etkileyebilir.
Dolayısıyla yatırımcı yalnızca bilanço okumaz; şirketi gerçek bir ortak gibi takip eder.
Ortak Gibi Düşünmek Ne Demektir?
Bir fabrikanın yüzde 100 sahibi olduğunuzu düşünün.
Her yeni gelişmede kendinize şu soruyu sorarsınız:
“Bu olay şirketin gelecekte daha fazla mı, yoksa daha az mı para kazanmasına neden olacak?”
Borsadaki yaklaşım da bundan farklı değildir.
Fiyat ikinci plandadır.
Öncelikli olan şirketin değerini değiştirecek gelişmelerdir.
Ortaklık Payı Ne Zaman Artırılmalı?
Eğer gelen yeni bilgiler;
- şirketin kârlılığını artıracak,
- nakit akışını güçlendirecek,
- uzun vadeli rekabet avantajını geliştirecek
ve piyasa bu gelişmeleri henüz hisse fiyatına tam olarak yansıtmamışsa;
ortaklık payını artırmak, yani daha fazla hisse almak rasyonel bir davranıştır.
Çünkü şirketin değeri artarken fiyat henüz bunu tam olarak yansıtmamaktadır.
Ortaklık Payı Ne Zaman Azaltılmalı?
Buna karşılık;
- kârlılığı bozacak,
- nakit üretimini zayıflatacak,
- rekabet gücünü azaltacak
gelişmeler ortaya çıkmış ve piyasa bunları henüz fiyatlamamışsa;
ortaklık payını azaltmak, yani pozisyonu küçültmek daha doğru olabilir.
Burada amaç fiyat hareketlerini tahmin etmek değil, şirket değerindeki değişimi doğru okuyabilmektir.
Sonuç
Borsada uzun vadeli başarı, grafikleri ezberlemekten çok şirketleri anlamaktan geçer.
Çünkü hisse senedi, ekrandaki yeşil ve kırmızı rakamlardan ibaret değildir; bir işletmenin gelecekte üreteceği değere ortaklıktır.
Bu nedenle iyi yatırımcı sürekli fiyatı değil, şirketi izler. Fiyatın geçici olduğunu; asıl belirleyici olanın şirketin uzun vadeli değer üretme kapasitesi olduğunu bilir.
