Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerdeki imtiyazlı payların kaldırılabileceğine yönelik kulis bilgileri piyasada konuşulmaya başlandı. Henüz resmi bir açıklama ya da somut bir düzenleme taslağı bulunmazken, küçük yatırımcı cephesinde beklenti şimdiden yükseldi.
Piyasa kulislerinde dile getirilen iddialara göre, halka açık şirketlerde yönetim kontrolünü küçük bir pay grubunda toplayan imtiyazlı payların kaldırılması ya da sınırlandırılması gündemde. Ancak Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) veya ilgili bakanlıklardan bu yönde atılmış resmi bir adım şu an için bulunmuyor.
İmtiyazlı pay nedir?
Türk Ticaret Kanunu’nun 478. ve 479. maddelerinde düzenlenen imtiyazlı paylar, sahiplerine diğer paylara göre daha üstün haklar tanıyor. Bu haklar; yönetim kuruluna aday gösterme, oyda imtiyaz, kârdan fazla pay alma ya da tasfiyede öncelik gibi farklı biçimlerde olabiliyor. Borsadaki pek çok şirkette sermayenin çok küçük bir kısmını temsil eden A grubu paylar, yönetim kurulunun büyük bölümünü belirleme hakkı veriyor.
Bu yapı nedeniyle halka açık paylarda ne kadar hisse toplanırsa toplansın şirket yönetiminde değişiklik yapmak çoğu zaman mümkün olmuyor. Eleştirmenler, bu durumun hesap verebilirliği zayıflattığını ve yönetim kalitesini düşürdüğünü savunuyor.
Talep aslında yatırımcıdan geliyor
Kulis bilgisinin bu kadar hızlı yayılmasının arkasında küçük yatırımcının uzun süredir dile getirdiği şikâyetler yatıyor. Zirve seviyelerinden yüzde 90-95 oranında değer kaybeden çok sayıda hisse senedinde yatırımcılar, şirket yönetimine hiçbir şekilde etki edemediklerini vurguluyor. Sosyal medya ve yatırımcı platformlarında imtiyazların kaldırılması, bu hisselerdeki tek umut ışığı olarak görülüyor.
Hukuki engeller tartışma konusu
Konu ilk kez gündeme gelmiyor. 2011 yılında Meclis’teki bir torba kanun teklifinde belirli şirketlerde imtiyazların kaldırılmasını öngören bir hüküm tartışılmış, o dönemde hukukçular mevcut şirketlerdeki imtiyazların kaldırılmasının kazanılmış hak ve sözleşme özgürlüğü ilkeleriyle çelişebileceğine dikkat çekmişti. Uzmanlar, böyle bir düzenlemenin mevcut şirketlerden çok, bundan sonra halka açılacak şirketler için uygulanabileceği görüşünü dile getiriyor.
Öte yandan şirketler kendi iradeleriyle imtiyazlarını azaltabiliyor ya da kaldırabiliyor. Son dönemde bazı borsa şirketlerinin esas sözleşme değişikliğiyle imtiyazlı pay sayısını azaltmak için SPK’ya başvurduğu görülüyor. Mevzuat, imtiyazların bedelsiz kaldırılması veya daraltılması durumunda ayrılma hakkı yükümlülüğünü de uygulamıyor.
Gözler resmi kanallarda
Piyasa aktörleri, kulis bilgisinin gerçeğe dönüşüp dönüşmeyeceği konusunda SPK ve ekonomi yönetiminden gelecek açıklamaları bekliyor. Olası bir düzenlemenin kapsamı, yani yalnızca yeni halka arzları mı yoksa mevcut şirketleri de mi kapsayacağı, hisse fiyatlarına etkisi açısından belirleyici olacak.
