Fonlardaki Kadersiz Hisseler: Tasfiye Korkusu 40 Hisseden Borsanın Geneline Nasıl Yayıldı?

featured
Google'da Abone Ol
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

SPK’nın 131 fon için başlattığı tasfiye sürecinde gözler doğal olarak bu fonların portföylerindeki hisselere çevrildi. Ancak yaptığımız fiyat ve fon dağılımı incelemesi başka bir tabloyu ortaya koyuyor: Satış baskısı yalnızca tasfiye fonlarında yoğun pozisyon bulunan hisselerde kalmadı. Hakkında herhangi bir tartışma bulunmayan, ancak fon portföylerinde yer alan hisseler de “nasıl olsa satılacak” beklentisiyle ciddi değer kayıpları yaşadı.

Sermaye Piyasası Kurulu’nun 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunu tasfiye kapsamına almasının ardından, bu fonlarda bulunan hisselerin yaratabileceği potansiyel satış baskısı piyasanın en önemli gündemlerinden biri haline geldi. Tasfiye edilen fonlardaki yoğun hisse pozisyonlarını belirlemek için QNB Invest’in son açıklanan fon varlık dağılımlarından hazırladığı 40 hisselik çalışmayı başlangıç noktası olarak aldık.

Çalışmada özellikle PASEU, KTLEV, ANELE ve TEHOL gibi hisselerde fon pozisyonlarının fiili dolaşıma oranının son derece yüksek seviyelere ulaştığı görülüyordu.

Ancak bizim iki farklı tarih aralığında yaptığımız fiyat karşılaştırması, meselenin bu 40 hisseden ibaret olmadığını gösterdi.

İlk sinyal 1–11 Eylül arasında geldi

1 Eylül ile 11 Eylül arasındaki fiyat hareketlerinde, tasfiye kapsamındaki fonların yoğunlaştığı 40 hissede belirgin bir negatif ayrışma vardı.

Bu grubun eşit ağırlıklı ortalama kaybı yaklaşık %6,7 olurken, listenin dışındaki yüzlerce hissede ortalama değişim sıfıra yakın kaldı. Üstelik aynı dönemde BIST 100 endeksi %1,67 yükseldi.

ODINE %56,87, HEDEF %56,86, PASEU %56,84 ve GUNDG %39,63 değer kaybederken KTLEV’deki düşüş %33,44’e ulaştı.

Yani ilk aşamada piyasada genel bir çöküşten söz etmek zordu. Belirli fonların yoğunlaştığı hisseler düşüyor, piyasanın geri kalanı ise büyük ölçüde direniyordu.

14–18 Eylül’de tablo değişti

14–18 Eylül arasına geldiğimizde ise görünüm tamamen farklılaştı.

Yoğun pozisyon bulunan 40 hissenin tamamı değer kaybetti. Ortalama düşüş yaklaşık %25,3’e çıktı. HEDEF %34,32, ANELE ve TKNKA %34,31, KTLEV %34,30, GUNDG, ODINE ve SELEC yaklaşık %34,29 geriledi. ISKPL’deki kayıp ise %31,99 oldu.

Fakat asıl dikkat çekici gelişme 40 hissenin dışında yaşandı.

Yoğun tasfiye pozisyonu listesinin dışında kalan hisselerin yaklaşık %96’sı aynı dönemde değer kaybetti. Eşit ağırlıklı ortalama düşüş yaklaşık %12,7’ye ulaştı.

Başka bir ifadeyle, ilk dönemde belirli hisselerde yoğunlaşan satış baskısı birkaç gün içerisinde piyasanın çok daha geniş bir bölümüne yayıldı.

Tasfiye kararında kritik ayrıntı: Satış kararını artık fon yöneticileri vermeyecek

Burada SPK’nın tasfiye mekanizması önemli.

Kurul kararına göre Tera Portföy fonlarının tasfiye sürecini İş Bankası, A1 Capital, Atlas, Bulls, Hedef, Pardus ve Pusula Portföy’e ait tasfiye kapsamındaki fonların sürecini ise Ziraat Bankası yürütecek. Fon portföylerindeki menkul kıymet ve para piyasası araçları tasfiye yetkililerinin belirleyeceği strateji doğrultusunda nakde çevrilecek. Normal şartlarda sürecin en fazla üç ayda tamamlanması öngörülüyor.

piyasanın kafasında tek bir soru oluşuyor:

“Bu hisse fonun içindeyse satılacak mı?”

Ve bazen bu sorunun kendisi bile satış gerçekleşmeden fiyatlanmaya başlıyor.

Bulls açıklaması bu endişenin nedenini gösteriyor

Bulls Portföy’ün SPK kararının ardından yaptığı açıklama bu mekanizmayı anlamak açısından dikkat çekici.

Şirket, TEFAS’a açık fonlarının alım-satım işlemlerinin durdurulduğunu, gerekli izinlerin verilmesi halinde yatırımcıların fon satış taleplerinin karşılanabileceğini açıkladı. Bulls’un 16 Eylül 2026 gün sonu verilerine göre TEFAS’ta işlem gören 13 fonunun toplam büyüklüğü 4,8 milyar TL seviyesinde. Şirket aynı açıklamada fonlarında likidite sorunu ve riskli işlem bulunmadığını da belirtti.

Bulls daha sonra TEFAS’a açık fonlarının güncel portföy dağılımlarını da yayımladı.

Bu portföylerin içerisinde sadece tartışmanın merkezinde bulunan hisseler yok.

AKBNK, ASELS, BIMAS, EREGL, GARAN, KCHOL, TUPRS, THYAO, YKBNK, TCELL, MGROS, MPARK, CCOLA, EKGYO, PETKM, SAHOL gibi çok sayıda büyük şirket de bulunuyor.

İşte bizim “fonlardaki kadersiz hisseler” dediğimiz nokta tam olarak burada ortaya çıkıyor.

Bu hisselerin “suçu” ne?

Belki de yalnızca yanlış zamanda bir fonun portföyünde bulunmak.

40 hissenin dışında kalanlarda da fon izi var

14–18 Eylül döneminde en sert düşen ve ilk 40 hisselik yoğun pozisyon listesinin dışında kalan şirketlere baktığımızda tablo daha da ilginç hale geliyor.

Hisse14–18 EylülFonların toplam payı*Fon sayısıDikkat çeken fon bağlantıları
CITAS-%34,31%6,759Tera THF, DOH, TMV; ayrıca MT, Garanti, Statech ve Tacirler
DITAS-%33,82%4,312Bulls BOS ve Pardus PPH
DUNYH-%32,66%3,504Bulls BMU, BOS, IIE ve Azimut BIY
EGEGY-%30,91%3,466Bulls BMU, Pardus BDS, Tera THF, Aktif HRZ, Ak BGR, Azimut BIY
ATATR-%33,43%2,7311Tera THF, DOH; Pardus KHA, ICH, PCE ve diğer fonlar
ALVES-%30,61%2,692Pusula PUK ve PHE
SARAE-%34,35%1,6311Tera DOH, THF, Pusula PBR, Pardus BST ve diğer fonlar
TGSAS-%30,74%1,667MT Portföy ağırlıklı; Deniz, İstanbul ve Azimut
MIATK-%34,32%1,5222Garanti, Yapı Kredi, Deniz, Ak, İş, Aktif, Trive başta olmak üzere geniş dağılım
MCARD-%31,37%1,4814A1 Capital CAH, Tera FSU, Atlas KHJ ve diğer fonlar
CATES-%31,20%0,717Atlas KHJ, Hedef HKH, Ak KVT, Sparta, Kuveyt Türk, Vakıf Katılım, Azimut
GENIL-%30,26%0,5423Çok geniş fon dağılımı
KARSN-%33,85%0,4218Pardus PPH ve KHC dahil çok sayıda fon
BULGS-%30,46%0,317Bulls BUV, Hedef HKM, Kare, MT, Aktif, Ata, Azimut
AKSUE-%33,48%0,184Garanti GNS, Ak KVT, Aktif ENJ, Azimut BIY
AHSGY-%33,69%0,177Pusula PUK, Pardus BIH ve diğer fonlar
GRTHO-%31,53%0,147Pardus KHC, Bulls BCO, Atlas STI ve diğer fonlar
KZGYO-%34,31%0,032Fon varlığı sınırlı
KAPLM-%33,09≈%0,001Azimut BIY
MMCAS-%34,35Tespit edilemedi—Belirgin fon pozisyonu tespit edilemedi

* Fonların toplam payı, ulaşılabilen son fon portföy raporlarındaki pozisyonlar üzerinden hesaplanan yaklaşık oranları ifade ediyor. Fon raporlarının tarihleri aynı olmayabilir.

Tablonun anlattığı şey önemli.

İlk 40 hissenin dışına çıktığımızda bile fon bağlantısı ortadan kalkmıyor.

CITAS dokuz, SARAE ve ATATR 11, MCARD 14, KARSN 18, MIATK 22, GENIL ise 23 farklı fonda bulunuyor.

Daha önemlisi, aynı hisselerde farklı portföy yönetim şirketlerinin fonlarının bir araya geldiğini görüyoruz.

Bu da satış baskısının neden tek bir fon veya tek bir hisseyle sınırlı kalmayabileceğini açıklayan önemli bir bağlantı oluşturuyor.

Fonlardaki kadersiz hisseler

Burada mesele artık sadece “tasfiye edilen fon hangi hisseleri satacak?” sorusu değil.

Tasfiye edilen bir fondaki hisse değer kaybettiğinde o hisseyi taşıyan başka fonların performansı da etkileniyor. Fon performansındaki bozulma yatırımcı çıkışlarını artırabiliyor. Yeni çıkışların karşılanması için nakit gerekiyor. Nakit yaratmak isteyen fon ise portföyündeki başka, daha likit hisseleri satabiliyor.

Böylece teorik zincir şöyle ilerleyebiliyor:

Bir hissedeki düşüş → fon değerinde kayıp → yatırımcı çıkışı → nakit ihtiyacı → başka hisselerde satış → başka fonların değerinde kayıp.

Bizim iki dönemlik fiyat çalışmamız, bu mekanizmanın kesin olarak gerçekleştiğini kanıtlamıyor. Genel piyasa koşulları, risk iştahındaki bozulma ve başka satış nedenleri de fiyat hareketlerinde etkili olabilir.

Ancak rakamların gösterdiği ayrışma dikkat çekici.

1–11 Eylül14–18 Eylül
Fonlarda yoğun 40 hissenin ortalama değişimi-%6,71-%25,26
40 hisse dışında kalanların ortalama değişimi-%0,08yaklaşık-%12,7
Yoğun 40 hissede düşen25 / 4040 / 40
Diğer hisselerde düşüş oranıyaklaşık %55yaklaşık %96
BIST 100+%1,67-%6,68

İlk dönemde sorun belli hisselerde yoğunlaşıyor.

İkinci dönemde ise merkezdeki kayıplar daha da büyürken satış baskısı borsanın çok daha geniş bir bölümüne yayılıyor. BIST 100 de 14–18 Eylül döneminde %6,68 değer kaybediyor.

“Satıldı” değil, “satılacak” korkusu

Belki de çalışmadan çıkan en önemli sonuç burada.

Piyasanın mutlaka fiili satışı beklemesi gerekmiyor.

Bir hissenin tasfiye edilecek bir fonda bulunduğunun bilinmesi, gelecekte piyasaya arz edilebileceği beklentisini yaratıyor. Bu beklenti de başka yatırımcıların önden satış yapmasına neden olabiliyor.

Üstelik tasfiye işlemlerinin fon yöneticileri tarafından değil, SPK’nın belirlediği İş Bankası ve Ziraat Bankası tarafından yürütülecek olması, hangi hissenin ne zaman ve hangi miktarda nakde çevrileceği konusunda piyasanın önünde önemli bir belirsizlik oluşturuyor.

Dolayısıyla bazı hisseler hakkında kötü bir haber çıkmadığı halde cezalandırılmış olabilir.

Şirketin faaliyetleri değişmedi.

Bilançosu değişmedi.

Hakkında yeni bir soruşturma başlamadı.

Ama fonun içerisinde bulunuyordu.

Ve piyasa onun bir gün satılabileceğini düşündü.

Bu nedenle bugün belki de asıl konuşmamız gereken sadece tasfiye edilen 131 fon değil.

Fonların içindeki kadersiz hisseler.

Fonlardaki Kadersiz Hisseler: Tasfiye Korkusu 40 Hisseden Borsanın Geneline Nasıl Yayıldı?

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Finanshub Ekonomi & Borsa ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!