Finans piyasalarında yıllardır yatırımcının kulağına aynı mantra fısıldandı: “Borsada hisse seçecek vaktin ve bilgin yoksa parayı profesyonellere bırak; fon al, arkana yaslan.”
Ancak Eylül ayına ait son veriler, ne Borsa İstanbul’un fırtınalı sularının ne de “güvenli liman” olarak pazarlanan yatırım fonlarının arka koltuğunun güvenli olduğunu kanıtladı. Hem doğrudan hisse senedi piyasasında hem de fon tarafında yaşanan sert geri çekilme, yüz binlerce küçük yatırımcının bakiyesini sıfırlarken büyük sermayenin de milyarlarca liralık portföy erimesi yaşamasına yol açtı.
Borsa İstanbul’da Kan Kaybı: 105 Bin Yerli Yatırımcı Piyasayı Terk Etti
Eylül ayında Borsa İstanbul ana endekslerindeki sert satış dalgası, yerli yatırımcının sabrını taşırdı. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verilerine göre, Borsa İstanbul’daki bakiyeli yerli pay senedi yatırımcısı sayısı yalnızca bir ayda 105 bin kişi azalarak 6,65 milyon seviyesine geriledi.
Borsada hisse bazlı çöküşler, peş peşe gelen taban serileri ve oynaklık nedeniyle umudunu kesen küçük yatırımcı piyasadan çekilirken, yerli yatırımcıların pay saklama oranı da %67,38’den %63,07’ye düştü. Küçük yatırımcının kaçışıyla alan açılan tarafta ise yabancı payı sınırlı bir artışla %36,93’e yükseldi.
“Sığınak” Sanılan Fonlar Tuzak Oldu: 364 Bin Hesap Boşaldı
Borsadaki doğrudan hisse riskinden kaçıp “uzmanlar yönetsin” diyerek yatırım fonlarına sığınanlar da Eylül ayında beklediği korumayı bulamadı. Finans uzmanı İris Cibre Lostar’ın paylaştığı MKK verileri, fon ve pay senedi piyasasındaki erimenin vahametini gözler önüne serdi:
Giriş Katı Kalabalıklaştı (0 – 1.000 TL): Portföyü sıfırlanan ya da 1.000 TL’nin altına gerileyen küçük bakiyeli hesap sayısı bir ayda 364 bin 702 kişi arttı.
Üst Katlar Boşaldı: 1.001 TL ve üzerindeki tüm portföy gruplarında kan kaybı yaşandı. 10 milyon TL’nin altındaki orta ölçekli gruplarda 97 binin üzerinde yatırımcı eksilirken, değer kaybı ve para çıkışı toplamı 230 milyar TL’ye ulaştı.
Büyük Para da Çıkış Kapısında: 1,94 Trilyon TL’lik Erime
Sadece küçük veya orta ölçekli yatırımcı değil, piyasaya yön veren dev portföyler de Eylül ayındaki çalkantıdan nasibini aldı.
10 milyon TL ve üzerinde bakiyesi bulunan balina ölçeğindeki yatırımcı sayısı Eylül’de 7 bin 640 kişi azaldı. Bu gruptaki toplam portföy değerindeki gerileme ve para çıkışı ise 1,94 trilyon TL gibi rekor bir seviyeye ulaştı. Rakamın tamamı doğrudan nakit çıkışı olmasa da, hisse ve fon değerlerindeki erimenin ulaştığı boyutu açıkça gösteriyor.
“Deniz Çekildi, Bilanço Ortaya Çıktı”
Finans piyasalarında günlük fiyat hareketlerinin örttüğü gerçekler, Eylül ayındaki sert rüzgarla birlikte kıyıya vurdu. Borsa İstanbul’da doğrudan hisse taşıyarak zarar eden yatırımcı ile fon yöneticisine güvenip arka koltuğa geçen yatırımcı günün sonunda benzer bir tabloyla karşılaştı. Toplamda fon ve hisse tarafındaki değer kaybı ile sermaye çıkışı 2,1 trilyon TL’yi aşarken, ortaya çıkan manzara piyasada “varlık kaçışı ile çöküş arası” bir döneme işaret ediyor.
Şimdi hem borsada hem de fon piyasasında ışıklar sönerken, tüm piyasa katılımcıları aynı kritik sorunun yanıtını arıyor: Doğrudan hisseden kaçan, profesyonel fonda da aradığını bulamayan yatırımcı parasını nereye götürecek?
