Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), son aylarda sermaye piyasalarında güveni ve endekslerin temsil gücünü artırmaya yönelik attığı adımlara bir yenisini eklemeye hazırlanıyor. Piyasa kulislerinde konuşulan bilgilere göre, Borsa İstanbul’un ana endeksleri olan BIST 30, BIST 50 ve BIST 100’e giriş ve çıkış kriterlerinde önemli değişiklikler yapılması gündemde bulunuyor.
Bu iddialar henüz resmi makamlar tarafından doğrulanmasa da, son dönemde yürürlüğe giren düzenlemeler yeni bir dönüşüm sürecinin habercisi olarak değerlendiriliyor.
SPK, Haziran ayında fiili dolaşımdaki pay oranı hesaplamasında önemli bir değişikliğe gitmişti. Yeni düzenleme kapsamında, şirket hakim ortaklarının kontrolündeki serbest ve özel fonlarda bulunan paylar artık fiili dolaşım hesabına dahil edilmiyor. Ayrıca fiili dolaşım oranlarının Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından günlük hesaplanmasına geçildi. Uzmanlara göre bu değişiklik, endekslerde kullanılan en önemli kriterlerden biri olan fiili dolaşım oranını daha gerçekçi hale getirirken, bazı şirketlerin endekslere girişini de zorlaştırabilecek nitelikte.
Kulislerde konuşulan yeni düzenleme ise bunun bir adım ötesine işaret ediyor. İddialara göre SPK ve Borsa İstanbul, yalnızca işlem hacmi ve fiili dolaşım oranını esas alan mevcut sistem yerine, hisselerin gerçek piyasa derinliğini ve fiyat oluşum kalitesini de dikkate alan yeni bir değerlendirme modeli üzerinde çalışıyor. Buna göre yüksek işlem hacmine sahip olsa bile, belirli yatırımcı gruplarında yoğunlaşan veya manipülasyona açık olduğu değerlendirilen hisselerin BIST 30, BIST 50 ve BIST 100 gibi ana endekslere dahil edilmesi zorlaşabilecek.
Piyasa çevrelerinde dile getirilen değerlendirmelere göre yeni sistemde sadece günlük işlem hacmi değil, emir derinliği, yatırımcı tabanının yaygınlığı, serbest dolaşımın niteliği ve fiyat oluşumunun sağlıklı olup olmadığı gibi kriterlerin de dikkate alınması bekleniyor. Böylece endekslerin gerçek anlamda yatırım yapılabilir ve likit şirketlerden oluşmasının hedeflendiği ifade ediliyor.
Söz konusu hazırlıkların arkasında ise uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI’ın Türkiye piyasasına yönelik son değerlendirmelerinin etkili olduğu konuşuluyor. Piyasa kaynaklarına göre MSCI, bazı hisselerde oluşan sıra dışı fiyat hareketleri ve fiili dolaşım yapısına ilişkin eleştirilerini çeşitli platformlarda gündeme getirirken, SPK’nın son dönemde attığı düzenleyici adımların da bu eleştirileri dikkate alan bir reform sürecinin parçası olduğu değerlendiriliyor.
Uzmanlar, fiili dolaşım düzenlemesinin ardından endeks kriterlerinde de değişiklik yapılması halinde özellikle ana endekslerde yer almak isteyen şirketler açısından daha sıkı bir eleme sürecinin başlayabileceğini belirtiyor. Bu durumun hem endekslerin temsil gücünü artırması hem de yabancı kurumsal yatırımcıların Türkiye piyasasına yönelik güvenini desteklemesi bekleniyor.
Bununla birlikte, endekslere giriş ve çıkış kriterlerinin değiştirileceğine ilişkin iddialar şu aşamada resmi olarak doğrulanmış değil. SPK ve Borsa İstanbul tarafından konuya ilişkin yeni bir düzenleme yayımlanması halinde, uygulamanın kapsamı ve yürürlük tarihi netlik kazanacak. Şimdilik piyasalarda konuşulan bilgiler kulis niteliğini korurken, yatırımcılar olası düzenlemelerin özellikle BIST 30, BIST 50 ve BIST 100 endekslerinde yer alan veya bu endekslere girmeyi hedefleyen şirketler üzerindeki etkisini yakından izliyor.
