Bilindiği üzere, SPK’nun 05.06.2006 tarihli “Fiili Dolaşım” Kararı’na göre,
“B) (A) bendi kapsamında fiili dolaşımdaki pay oranı hesaplanmasına dahil edilmeyen paylara sahip olanların, sahip oldukları serbest veya özel fon katılma payları nedeniyle, ilgili fondaki katılma payı sahiplik oranına isabet eden ihraççı paylarının da fiili dolaşımdaki pay oranı kavramı dışında tutulmasına, değişiklik kapsamında 15.06.2026 tarihinden itibaren geçerli olmak Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. (MKK) tarafından günlük olarak hesaplanmasına”
karar verilmiştir.
Peki 15 Haziran 2026’dan bugüne kadar olmayan ya da yapılamayan ne vardı da küresel endeks sağlayıcısı FTSE RUSSELL, 17.08.2026 tarihli Duyurusu ile;
“MKK’nın kısıtlı sayılan fon paylarına ilişkin detaylı döküm sunmayıp toplam bir oran açıklamasını değerlendiren FTSE Russell, metodoloji revizyonunu olumlu bir adım olarak nitelendirse de mevcut verilerin kendi Serbest Dolaşım Kısıtlamaları Rehberi (Free Float Restrictions) ile henüz tam olarak uyumlaştırılamadığınıı” belirtti.
Peki, FTSE Russell’ın atıf yaptığı, Serbest Dolaşım Kısıtlamaları Rehberi ne diyor bu konuda? Aşağıda çok ilginç ve geniş kapsamlı bir çalışma olan “FTSE Russell Serbest Dolaşım Kısıtlamaları Rehberi”’ne değinmeyi yol gösterici olması açısından önemli görüyoruz. Eminiz ki, sözkonusu Rehber’i inceledikten sonra hepimiz , “tüm bu kısıtlar uygulanır ve REHBER’de belirtilen paylar SERBEST DOLAŞIM (FİİLİ DOLAŞIM) oranından çıkartılırsa BİST şirketlerinin sermayelerinde geriye serbest dolaşımda olan ne kadar pay kalır ki ? diye soracağız..
REHBERE GÖRE;
“Fiili Dolaşım Kısıtlamaları
Aşağıdaki tablo, FTSE Russell’ın fiili dolaşım hesaplanmasında kısıtladığı pay sahibi türlerini listelemektedir.
Kısıtlama Yüzdesi: Bu eşiğe eşit veya bu eşiği aşan herhangi bir pay, kısıtlı olarak değerlendirilir ve dolayısıyla fiili dolaşımdan çıkarılır. Örneğin %0 kısıtlama, bu pay sahibi türüne ait tüm açıklanmış payların kısıtlı olduğu anlamına gelir.
| Pay Sahibi Türü | Pay Sahibi Tanımı | Kısıtlama % |
| Şirketler ve Çalışan Hisse Planları (ESOP) | Halka açık şirketler, halka açık şirketlerin borsaya kayıtlı olmayan bağlı ortaklıkları, özel şirketler, çalışan hisse planları (ESOP) veya holding şirketleri tarafından elde tutulan paylar. | 0 |
| Vakıflar | Vakıflar ve bağış fonları tarafından elde tutulan paylar. | 0 |
| Devlet Kurumları | Merkezi, bölgesel, belediye ve yerel yönetimler tarafından doğrudan elde tutulan paylar (bağımsız olarak yönetilen devlet emeklilik planlarınca elde tutulan paylar hariç). | 0 |
| Bireysel Yatırımcılar | Resmi bildirimlerde açıklanan tüm bireysel pay sahipleri, elindeki miktar ne olursa olsun kısıtlı sayılacaktır. Bu kapsama açıklanmış yönetici ve yönetim kurulu üyesi payları da dahildir. | 0 |
| Portföy Payları | Tek bir portföy payının %30 veya üzerinde olması halinde, bu pay stratejik nitelikte kabul edilerek kısıtlı sayılacaktır.Portföy paylarına örnekler şunlardır:• Bankalar ve Tröstler• Finans Şirketleri• Hedge Fonlar• Yatırım Danışmanları• Sigorta Şirketleri• Emeklilik Fonları• Yatırım Yönetimi Şirketleri• Aracı Kurumlar• Yatırım Fonları• Borsa Yatırım Fonları (ETF) | 30 |
| Egemen Varlık Fonları | Egemen varlık fonları tarafından elde tutulan paylar. | 10* |
| Hazine Payları | Hazinede tutulan paylar. | 0 |
| Girişim Sermayesi ve Özel Sermaye | Özel sermaye şirketleri ve girişim sermayesi fonları tarafından elde tutulan paylar kısıtlı sayılmaktadır. | 0 |
Esasında, yukarıda yer verdiğimiz Rehber’den de anlaşılacağı üzere, FTSE Russell’in Rehberinde belirtilen bireysel ve kurumsal yatırımcıların elindeki payların SPKr.’nun 05.06.2006 tarihli “Fiili Dolaşım” Kararı’nda yer almadığını görüyoruz.
Ancak buna rağmen, Kurul’un 05.06.2026 tarihli kararı ile MKK’na tevdii ettiği, “ fiili dolaşım kararı hesaplamalarının kararda yer alan sınırlama ışığında yapılarak kamuya açık kaynaklarda (Şirketlerin KAP kartları) yer almasının sağlanması” görevinin gereğinin deyerine getirilemediği anlaşılmaktadır .
BU DURUMDA;
• MKK’nun sahip olduğu geniş veritaban ve teknolojik altyapısı ile öncelikle Kurul’ın 05.06.2026 tarihli kararına uyumu gerçekleştirmesi ve akabinde halka açık Şirketlerin KAP kartlarında yer alan “Sermayede Doğrudan %5 veya Daha Fazla Paya veya Oy Hakkına Sahip Gerçek ve Tüzel Kişiler” başlığı altında yer alan “DİĞER” başlığı altındaki pay oranının sahiplik bazında detaylandırılması VEYA,,
• Kurul kararı gereği fiili dolaşım oranı’ndan hariç tutulan pay sahibi serbest veya özel fon katılma payları nedeniyle, ilgili fondaki katılma payı sahiplik oranına isabet eden ihraççı paylarına oransal ve rakamsal olarak, DİĞER başlığı yerine, “Sermayede Doğrudan %5 veya Daha Fazla Paya veya Oy Hakkına Sahip Gerçek ve Tüzel Kişiler Haricinde Fiili Dolaşımda Yer Almayan Paysahipleri” şeklinde bir başlık altında yer verilmesi,
• 05.06.2026 tarihli Kurul Kararı’nın kapsamının;; Sermaye Piyasası Kurulu’nun borsada işlem gören şirketlerin dolaylı sahiplik yapılarını daha şeffaf hale getirme doğrultusundaki çalışmalarının somut bir yansıması olarak,
• Fiili Dolaşım’dan İstisna Tutulan Yatırımcı Paylarının;
• FTSE Russell Serbest Dolaşım Kısıtlamaları Rehberi ışığında;
• halka açık şirketlerin geri alım programları nedeniyle tuttukları paylar,
• Emeklilik Fonları, Özel sermaye şirketleri (Private-Equity) ve Girişim Sermayesi Yatırım Fonları tarafından tutulan paylar şeklinde çeşitlendirilmesi kanaatimizce uygun olacaktır.
