Yatırım fonlarında son dönemde yaşanan sert hareketler tartışılırken, TEFAS verilerinden derlenen kaldıraç tablosu fonların hisse pozisyonlarını hangi ölçüde borçlanarak büyüttüğünü yeniden gündeme taşıdı. Paylaşılan verilere göre bazı fonlarda hisse senedi pozisyonunun fon toplam değerinin yüzde 500’ünü aşması dikkat çekiyor.
Yatırım fonları cephesinde bu kez getirilerden çok portföylerin nasıl finanse edildiği konuşuluyor.
TEFAS verilerinden derlenen tabloda, hisse senedi ağırlığı yüzde 100’ün üzerinde görünen çok sayıda fon bulunuyor. Bunun anlamı basit bir ifadeyle, bazı fonların yalnızca yatırımcılarından topladığı kaynakla değil, borçlanma ve kaldıraç yaratan işlemlerle de hisse pozisyonlarını büyütmesi.
Tablonun ilk sırasında HPL kodlu fon yer alıyor. HPL’nin hisse senedi pozisyonu yüzde 524 seviyesinde görünürken, Borsa İstanbul Para Piyasası kalemi eksi yüzde 427 seviyesinde.
Ardından yüzde 493 hisse pozisyonuyla PYD, yüzde 363 ile MGE ve yüzde 312 ile BHH geliyor.
100 LİRALIK VARLIĞA KARŞI 524 LİRALIK HİSSE POZİSYONU
Rakamların büyüklüğünü daha anlaşılır hale getirmek gerekirse; yüzde 524’lük hisse pozisyonu, kabaca fonun her 100 liralık net değeri karşılığında 524 liralık hisse pozisyonu taşıdığı anlamına geliyor.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Tablodaki negatif Borsa İstanbul Para Piyasası ve repo kalemleri doğrudan “zarar” anlamına gelmiyor. Bunlar fonun pozisyonlarını finanse etmek için kullandığı borçlanma/kaynak tarafını gösteriyor.
Nitekim fonların kredi, repo ve benzeri işlemler yoluyla kaldıraç oluşturması mevzuat ve ilgili fonun yatırım stratejisi kapsamında mümkün olabiliyor. KAP’taki fon bilgilendirme dokümanlarında da kredi kullanımı, kredili menkul kıymet işlemleri, açığa satış ve repo yoluyla fon temininin kaldıraç yaratabilecek yöntemler arasında olduğu açıkça belirtiliyor.
SADECE BİRKAÇ FON DEĞİL
Paylaşılan tablo, kaldıraç kullanımının listenin ilk birkaç sırasında kalan sınırlı bir örnek olmadığını da ortaya koyuyor.
PCS’de hisse oranı yüzde 211, PST’de yüzde 206, FSM’de yüzde 202, KPF’de yüzde 201 ve BSE’de yüzde 199 seviyesinde. PHN ve HPF’de ise oran sırasıyla yüzde 189 ve yüzde 188 olarak görülüyor.
Listenin devamındaki çok sayıda fonda da hisse senedi pozisyonunun yüzde 100’ün üzerinde olması dikkat çekiyor.
KALDIRAÇ YÜKSELİRKEN RİSK DE BÜYÜYOR
Kaldıraç, piyasa fonun lehine hareket ettiğinde getiriyi büyütebilir. Ancak aynı mekanizma ters yönde çalıştığında zararın ve likidite ihtiyacının da daha hızlı büyümesine yol açabilir.
Özellikle aynı veya benzer hisselerde yoğunlaşan kaldıraçlı fonlarda sert satış dönemleri, yalnızca fon yatırımcısını değil, fonların portföylerinde yüksek ağırlıkla bulunan hisseleri de etkileyebilir. Borçlanmanın azaltılması gerektiğinde pozisyonların küçültülmesi, satış baskısının daha da artmasına neden olabilir.
Bu nedenle tabloda asıl dikkat çeken soru yalnızca “Hangi fon ne kadar hisse taşıyor?” değil.
Bu hisselerin ne kadarı yatırımcının parasıyla, ne kadarı borçla taşınıyor ve piyasa tersine döndüğünde bu kaldıraç nasıl kapatılacak?
Fon piyasasının büyüklüğü düşünüldüğünde konu daha da önem kazanıyor. 2026’nın ilk sekiz ayında menkul kıymet yatırım fonlarına 210 milyar TL’nin üzerinde net para girişi gerçekleştiğine ilişkin TEFAS bazlı hesaplamalar bulunuyor.
Not: Görseldeki oranlar kullanıcı tarafından paylaşılan TEFAS verilerinden derlenmiş tabloya dayanmaktadır. Negatif para piyasası/repo oranları yatırımcı zararı olarak değil, portföyün finansman ve borçlanma yapısı bağlamında değerlendirilmelidir.












