Türkiye’nin 10 yıllık dolar cinsi Eurobond faizlerinin yüzde 6’nın altına indiği 2009-2018 dönemi yalnızca düşük borçlanma maliyetleriyle değil, aynı zamanda sermaye piyasalarının yapısıyla da farklı bir dönemi temsil ediyordu.
Bugün BIST 100’ün yeniden 325 dolar seviyesinin üzerine çıkmasının neden geçmişe göre daha zor olduğunu anlamak için borsanın son 20 yıldaki dönüşümüne bakmak gerekiyor.
2006 yılında Borsa İstanbul’da işlem gören şirket sayısı yaklaşık 304’tü. BIST 100 endeksi dolar bazında 325 dolar seviyesinin üzerine çıkarken yabancı yatırımcıların piyasadaki payı yüzde 65 seviyelerinde bulunuyordu.
2013 yılında Türkiye’nin 10 yıllık dolar borçlanma faizi tarihî dip seviyelerine gerilerken, borsadaki şirket sayısı yaklaşık 405’e yükselmişti. Buna rağmen güçlü yabancı sermaye girişleri sayesinde BIST 100 yeniden dolar bazında zirve bölgelerine ulaşabilmişti.
Bugün ise tablo oldukça farklı.
Halka arzların hızlanmasıyla birlikte Borsa İstanbul’da işlem gören şirket sayısı 590’ın üzerine çıkmış durumda. Buna karşılık yabancı yatırımcı payı yüzde 30’lu seviyelere kadar gerilemiş bulunuyor.
BIST 325 Dolar Dönemleri ve Şirket Sayıları
Dönem BIST 100 Durumu Şirket Sayısı
2006 325$ üzeri ~304
2007 325$ üzeri ~316
2010 325$ üzeri ~338
2013 325$ üzeri ~405
2017-2018 325$ bölgesi ~450
2026 325$ altında ~590+
Bu tablo önemli bir gerçeği ortaya koyuyor.
2006 yılında Türkiye’ye gelen yabancı sermaye yaklaşık 300 şirket arasında paylaşılırken, bugün aynı büyüklükteki fon akışının yaklaşık 600 şirkete yayılması gerekiyor.
Dolayısıyla günümüzde BIST 100’ün yeniden 325 dolar seviyesinin üzerine yerleşebilmesi için geçmiş dönemlere göre çok daha güçlü bir sermaye girişine ihtiyaç duyuluyor.
Aslında Eurobond faizleri ile Borsa İstanbul arasındaki ilişki tam da burada ortaya çıkıyor. Tarihsel olarak Türkiye’nin 10 yıllık dolar cinsi borçlanma faizi yüzde 6’nın altına indiğinde yabancı sermaye girişleri hızlanmış, risk primi düşmüş ve BIST dolar bazında daha yüksek seviyelere ulaşabilmiştir.
Bu nedenle yüzde 6 seviyesi yalnızca bir borçlanma maliyeti değil; aynı zamanda Türkiye’nin yeniden güçlü yabancı sermaye çekebildiği, Borsa İstanbul’un küresel yatırımcıların radarına girdiği ve 325 dolar eşiğinin aşılabildiği dönemlerin ortak paydası olarak öne çıkmaktadır.
Özetle bugün BIST 100’ün yeniden 325 dolar seviyesinin üzerine çıkabilmesi için yalnızca şirket kârlılıklarının artması yeterli görünmüyor. Tarihsel veriler, bunun için düşük Eurobond faizleri, gerileyen CDS primi ve yeniden güçlenen yabancı yatırımcı ilgisinin birlikte gerektiğini gösteriyor.
“Sorun sadece endeksin yükselmesi değil; artık 304 şirketlik bir borsa değil, 600’den fazla şirketin olduğu çok daha büyük bir piyasa var. Bu nedenle eski dolar zirveleri için eskiye göre çok daha fazla yabancı sermaye gerekiyor.”
