Türkiye’de sıkı para politikası, kredi piyasasında dengeleri kökten değiştirdi. Özellikle otomobil alımlarında bankaların rolü hızla azalırken, alternatif finansman modelleri öne çıkmaya başladı.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre taşıt kredilerinde sert bir daralma yaşanıyor. Sektörde taşıt kredisi hacmi son bir yılda yüzde 30, son iki yılda ise yüzde 50 geriledi. Toplam bakiye yalnızca 45 milyar TL seviyesine kadar düşerken, sektör kaynakları “taşıt kredisine talep neredeyse yok” yorumunu yapıyor.
Faiz arttı, kredi bitti
Haziran 2023’te başlayan sıkı para politikasıyla birlikte yükselen faizler, tüketici davranışını net şekilde değiştirdi. İhtiyaç kredilerine yönelim sürerken, taşıt kredileri adeta rafa kalktı.
Rakamlar da bu dönüşümü doğruluyor:
- 2024’te toplam krediler içinde taşıt kredilerinin payı: %1,06
- 2025’te: %0,6
- 2026’da: %0,3
Yani sistemde taşıt kredisi giderek “yok olan” bir kaleme dönüşüyor.
Yeni trend: Tasarruf finansmanı
Bankaların bıraktığı boşluğu ise tasarruf finansmanı dolduruyor. Özellikle peşinat + taksit modeliyle ilerleyen sistem, araç almak isteyenler için yeni adres haline geldi.
Sektörde büyüme rakamları dikkat çekici:
- 2023:
- 370 bin müşteri
- 84 milyar TL işlem hacmi
- 2024:
- 533 bin müşteri
- 335 milyar TL işlem hacmi
- %298 büyüme
- 2025:
- 1,15 milyon müşteri
- 1,21 trilyon TL işlem hacmi
- %262 büyüme
Kısacası sektör, iki yılda katlanarak büyüdü.
Artık hedef konut değil, otomobil
En kritik değişim ise kullanım amacında yaşandı. Önceden tasarruf finansmanı sisteminde ağırlık konut ve işyeri alımlarındayken, bugün tablo tersine döndü.
Sektör temsilcilerine göre:
İşlem hacminin yaklaşık %75’i artık otomobil alımlarından oluşuyor.
Büyük dönüşüm neyi anlatıyor?
Ortaya çıkan tablo oldukça net:
- Yüksek faiz → kredi daralması
- Regülasyon → bankaların iştahını azaltıyor
- Tüketici → alternatif modele yöneliyor
Bu da Türkiye’de finansal sistemde sessiz ama güçlü bir değişime işaret ediyor. Banka kredisine dayalı tüketim modeli yerini giderek daha fazla “organizasyon bazlı finansman” sistemlerine bırakıyor.
Piyasa açısından kritik sinyal
Taşıt kredilerindeki bu sert daralma, sadece bankacılık sektörü için değil otomotiv pazarı açısından da önemli bir sinyal. Finansman yapısı değiştikçe satış dinamikleri de yeniden şekilleniyor.
Önümüzdeki dönemde şu soru daha fazla konuşulacak:
“Otomobil satışlarını artık bankalar mı, yoksa tasarruf finansman şirketleri mi belirleyecek?”
Kaynak: Ekonomim
