Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) serbest fonlara ilişkin çalışma yürütüyor. Bunun için aracı kurum ve portföy yönetim şirketlerinden görüş alan kurul, serbest fonların işleyişine önemli sınırlar ve şeffaflık getiriyor. Hazırlanan taslak metinde bir fonun yüzde 50’sinden fazlasına sahip olanlar adım adım açıklanacak. Çok önemli bir düzeleme de bir fonun bir şirket veya grubun hissesinin ancak belirli bir oranına sahip olmasını sağlayacak olması. Bir başka önemli düzenleme pay repo ya sınır getirilerek serbest fonlarda riskin azaltılması.
Kısa başlıklar ile getirilmesi düşünülen düzenlemer;
- Tek hissede yoğunlaşma sınırı Pay repo sınırı
- İştirak şirket hisse ve tahviline yatırım sınırı
- Toplam katılma payı sahipliğinde 50% geçildiğinde Kap atma zorunluluğu
- PYŞ’nin ağırlığı serbest fonsa, oransal olarak, sermaye artırım zorunluluğu
- Kuralların etrafından dolaşılmasını engelleyecek sınırlamalar
Serbest fonlara Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) el attı.
Konuyla ilgili hazırlana taslak ilgili kurumlara gönderildi. Taslağa göre artık bir fonun içine alınacak bir şirketin paylarına sınır getiriliyor. Örneğin serbest fon bir şirketin hissesinin yüzde 10’unundan fazlasına artık yatırım yapamayacak. Aynı grup veya kişinin birden fazla fonu varsa onların toplamında da belirli oranı geçilemeyecek.
Ayrıca aynı şirket ve kişiler tarafından kurulan fonların içindeki hisselerin ancak bir kısmı aynı şirket veya kişiler (kendi şirketi) tarafından kurulmuş şirketlerin hisseleri olacak. Birden fazla portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu fonlar aracılığıyla bu maddenin dolanılmasına yönelik işlemler yapılması da bu madde kapsamında değerlendirilecek. Fon tek başına hiçbir ihraççının tedavüldeki paylarının belirli payından fazlasına, aynı yöneticinin veya hakim ortağı aynı olan yöneticilerin yönetimindeki tek bir kurucuya ait fonlar ise toplu olarak, hiçbir ihraççının tedavüldeki paylarının bir miktarından fazlasına sahip olamayacak.
Taslağa göre bir fonun içine aynı ihraççının çıkardığı borçlanma senetlerine de sınır geliyor. Serbest fon bir grup veya şirketin çıkardığı tahvilin belirli bir kısmını alabilecek. Aynı gruba ait şirketlerinden fona alınacak hisse ve tahvil gibi diğer menkul kıymetlerinden de alım miktarı sınırlanacak. Birden fazla portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu fonlar aracılığıyla bu maddenin dolanılmasına yönelik işlemler yapılması da bu madde kapsamında değerlendirilecek.
Fon tek başına hiçbir ihraççının tedavüldeki paylarının belirli bir miktarından fazlasına, aynı yöneticinin veya hakim ortağı aynı olan yöneticilerin yönetimindeki tek bir kurucuya ait fonlar ise toplu olarak, hiçbir ihraççının tedavüldeki paylarının bir kısmından fazlasına sahip olamayacak.
Tek bir yatırım fonunun katılma paylarına yapılan yatırım tutarı da fon toplam değerinin belirli bir oranını aşamayacak.
Eğer taslak yasalaşırsa serbest şemsiye fona bağlı olarak ihraç edilecek fonların (özel fonlar hariç) yatırım stratejisi, yatırım yapılan varlıklar, dağıtım kanalı, katılma payı alım satım esasları yönünden veya fon süresi/yatırım dönemi belirlenmek suretiyle belirgin şekilde farklılaştırılması zorunlu olacak.
Önemli bir husus da kurucu portföy yönetim şirketinin yönettiği ortalama portföy büyüklüğünün belirli bir tutardan fazlasının serbest fonlara ait büyüklük olması halinde şirketin çıkarılmış sermayesi takip eden 3 ay içinde nakit olarak artırılacak.
Yabancı ibaresi yer almayan fonlar tarafından hiçbir surette fon unvanında yabancı ülke, bölge, kuruluş isimlerine ve benzeri ifadelere yer veremeyecek.
Yapılacak değişiklik ile bir gerçek veya tüzel kişinin TEFAS’ta işlem gören fonlarda sahip olduğu katılma paylarının, fonun tedavüldeki toplam katılma paylarının %50, %60, %70, %80, %90 veya %95’ine ulaşması veya söz konusu oranların altına düşmesi halinde, bu kişiler ve sahip oldukları katılma payı oranları söz konusu oranlara ulaşıldığı veya altına düşüldüğü tarihte MKK tarafından KAP’ta ilan edilecek.
Ayrıca pay repo işlemleri kısıtlanarak serbest fonlarda risk daha da azaltılıyor. Pay repo işleminde en az beş farklı gruba ait ortaklık paylarının işleme konu edilmesi zorunlu olacak, işleme konu edilen payların her birinin ağırlığı, ters repo işlemine konu edilen tutarın yüzde 10’unu aşamayacak.
TCMB, Hazine ve Maliye Bakanlığı, ipotek finansmanı kuruluşları ve Türkiye Varlık Fonu tarafından ihraç edilen para ve sermaye piyasası araçları düzenleme dışında kalıyor.
