Avrupa Birliği, Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması kapsamında ihracatçıların karşı karşıya kaldığı maliyetleri etkileyebilecek yeni bir düzenlemeye hazırlanıyor. Avrupa Komisyonu’nun ETS için hazırladığı revizyon taslağının kabul edilmesi halinde karbon fiyatlarındaki yükselişin yavaşlaması ve Türk şirketlerinin SKDM kapsamında ödeyeceği maliyetlerin daha kontrollü artması bekleniyor.
Avrupa Birliği’nin karbon piyasasında planladığı yeni düzenlemeler, Türkiye’den AB ülkelerine ihracat yapan şirketleri yakından ilgilendiriyor.
NBE’nin haberine göre Avrupa Komisyonu’nun 17 Temmuz’da açıkladığı Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) revizyon taslağı, sanayi üzerindeki karbon maliyetlerini hafifletebilecek bir dizi değişiklik içeriyor.
Taslağın yasalaşması durumunda düzenlemenin dolaylı etkilerinden biri de Türk ihracatçıları üzerinde görülebilecek. Özellikle Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamındaki sektörlerde karbon maliyetlerinin daha yavaş yükselmesi gündeme gelebilecek.
KARBON İZİNLERİ PİYASADAN DAHA YAVAŞ ÇEKİLECEK
Türkiye açısından taslaktaki en önemli başlıklardan biri, ETS kapsamında piyasadaki karbon izinlerinin azaltılma hızının düşürülmesi.
Avrupa Komisyonu, yıllık emisyon üst sınırındaki azaltım oranının 2031-2035 döneminde yüzde 4,3’ten yüzde 3,7’ye çekilmesini öneriyor. 2036-2040 döneminde ise azaltım oranının yüzde 1,7 olarak uygulanması planlanıyor.
Düzenlemenin kabul edilmesiyle karbon izinlerinin piyasadaki arzı daha yavaş azalacak. Bunun da karbon fiyatlarında arz kaynaklı yukarı yönlü baskıyı sınırlaması bekleniyor.
TÜRK İHRACATÇISININ MALİYETİNİ DOĞRUDAN ETKİLİYOR
ETS’deki fiyat hareketleri Türkiye açısından kritik önem taşıyor. Bunun nedeni, AB’ye ihracatta uygulanacak SKDM sertifikalarının fiyatının ETS karbon piyasası referans alınarak belirlenmesi.
ETS kapsamında karbon izinleri yaklaşık 82 euro/ton seviyesinde işlem görürken, Avrupa Komisyonu tarafından 2026’nın ikinci çeyreği için açıklanan resmi SKDM sertifika fiyatı 75,28 euro/ton seviyesinde bulunuyor.
Bu nedenle ETS fiyatlarındaki artış hızının yavaşlaması, Türk şirketlerinin sınırda karşılaşacağı karbon maliyetlerinin de daha kontrollü yükselmesine yardımcı olabilir.
Özellikle AB pazarına yoğun şekilde ihracat gerçekleştiren ve SKDM kapsamına giren sektörler açısından düzenlemenin maliyet hesaplamalarında önemli sonuçlar doğurması bekleniyor.
ÜCRETSİZ KARBON TAHSİSLERİNDE 2038 PLANI
Taslakta dikkat çeken bir diğer değişiklik ise ücretsiz karbon tahsislerine ilişkin takvim oldu.
Mevcut düzenlemelerde 2034’te tamamen sona ermesi öngörülen ücretsiz tahsislerin dört yıl daha uzatılarak 2038’e kadar sürdürülmesi teklif ediliyor.
Bu adımın, SKDM kapsamındaki sektörlerde faaliyet gösteren Avrupa Birliği üreticilerinin karbon maliyetlerindeki artışı zamana yayması bekleniyor. Aynı zamanda karbon düzenlemelerinin rekabet koşulları üzerindeki etkisinin daha kademeli ortaya çıkmasına imkan sağlayabilir.
GÖZLER TASLAĞIN YASALAŞMA SÜRECİNDE
Avrupa Komisyonu’nun önerileri henüz taslak aşamasında bulunuyor. Bu nedenle Türk ihracatçıları açısından ortaya çıkabilecek maliyet avantajının boyutu, düzenlemenin yasama sürecinde alacağı nihai şekle bağlı olacak.
Ancak mevcut haliyle teklif, karbon izinlarının daha yavaş azaltılması ve ücretsiz tahsislerin daha uzun süre devam etmesi yoluyla Avrupa karbon piyasasındaki maliyet artışını zamana yaymayı hedefliyor.
Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde, AB ile yoğun ticaret yapan Türk şirketlerinin SKDM kaynaklı karbon maliyetlerindeki artış da daha sınırlı ve öngörülebilir bir seyir izleyebilir.
Kaynak: NBE
