SPK’nun, Son “Fiili Dolaşım” Kararı Bağlamında Yatırım Kısıtlamaları Üzerine Bir Öneri Denemesi:
Yatırım kamuoyunda yoğun bir şekilde tartışılan son SPK İlke Kararı’nı tekrar hatırlayalım;
- “B) (A) bendi kapsamında fiili dolaşımdaki pay oranı hesaplanmasına dahil edilmeyen paylara sahip olanların, sahip oldukları serbest veya özel fon katılma payları nedeniyle, ilgili fondaki katılma payı sahiplik oranına isabet eden ihraççı paylarının da fiili dolaşımdaki pay oranı kavramı dışında tutulmasına,
- değişiklik kapsamında 15.06.2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ tarafından günlük olarak hesaplanmasına”
- karar verilmiştir.
KARAR NASIL YORUMLANMALI?: Bireysel ve kurumsal yerli/yabancı piyasa katılımcılarının, borsada işlem gören şirketlerin gerçek fiili sahiplik yapısı ve fiili serbest dolaşımdaki hisse oranları hakkındaki endişelerini ve şüphelerini yansıtan son eleştiriler nedeniyle, bu karar;
- Sermaye Piyasası Kurulu’nun borsada işlem gören şirketlerin dolaylı sahiplik yapılarını daha şeffaf hale getirme doğrultusundaki çalışmaların somut bir yansıması olarak görülmekte olup,
- Alınan karar, AB’nin MVS Direktifi ve SEC’in türev pozisyonlarını sahiplik eşiklerine dahil etmesi gibi uluslararası alandaki bir regülasyon yaklaşımı ile de uyumludur.
KARARIN ETKİN UYGULANABİLMESİ İÇİN MEVZUATTA BAŞKA NE YAPILABİLİR?:
- Bilindiği üzere, mevcut III-52.1 sayılı YATIRIM FONLARINA İLİŞKİN ESASLAR TEBLİĞİ’nin 25.maddesine göre; “(1) (Değişik:RG-1/3/2024-32476) Serbest fonlar bu Tebliğin 17 ila 24 üncü maddelerinde yer alan portföy ve işlem sınırlamalarına tabi olmaksızın fonun KAP sayfasında yer alan yatırım stratejileri ve limitleri dahilinde yatırım yapabilirler”
Malum, Tebliğ’in 17.-24. Maddelerinde ciddi yatırım sınırlamaları öngörülmüş iken serbest fonların bu sınırlamalara tabii olmaması/istisna tutulması , uzun zamandır ciddi eleştirilere neden oluyordu.
- O halde, hukuksal bakış açısıyla, özel düzenleme olan İlke Kararı’ndan üst genel düzenleme olan Tebliğ’e gitmek gerekirse, “Fiili Dolaşım Oranı” kısıtı konusunda alınan son Kararın etkin uygulanabilirliği ve tam anlamıyla tüm katman ve boyutlarıyla hayata geçirilebilmesini teminen, elimizdeki somut ve en etkili genel düzenleyici metin olan Yatırım Fonları Tebliği’nde de , bugün artık toplam portföy değerlemeleri, barındıkları Şirket paylarının ulaştığı değerler nedeniyle, çok ciddi rakamlara ulaşan serbest fonlara da aynı diğer fonlarda olduğu gibi oransal anlamda yatırım kısıtlamaları getirilmesi gerektiği kanaatindeyiz.
O halde -burası bizce önemli- kanaatimizce, TEFAS’ta işlem görsün veya görmesin, bir SERBEST FON (SF);
- tek başına veya kurucusu aynı olan SF’lar toplu olarak hiçbir ihraççının tedavüldeki paylarına belli bir yüzdeyi aşan oranda ,
- Kurucu ile aynı gerçek/tüzel kişilerin yönetim kontrolüne sahip olduğu ihraççıların ihraç ettiği borçlanma araçlarına belli bir yüzdeyi aşan oranda,
- SF’un kurucusu ile aynı grupta yer alan Şirketler tarafından ihraç edilen para/sermaye piyasası araçlarına (özel sektör tahvilleri vs.) belli bir yüzdeyi aşan oranda,
yatırım yapamamalıdır. Baz alınacak rakamlar konusunda ise bildiğimiz gibi yegane rasyonel ölçüt, SPK finansal raporlama standartlarıdır.
Önerdiğimiz, İlke Kararını Destekleyici Yatırım Kısıtlamaları;
- SF’ları, kurucusu olduğu SF’un yatırım yapacağı GRUP Şirketi/Şirketleri konusunda daha seçici olmaya zorlayacak,
- SF’ların yatırım yapacağı Şirket/Şirketlerin piyasada oluşan fiyatların “rasyonellikten uzak olduğu” şeklindeki eleştirileri hafifletecek/ ortadan kaldıracak,
- Yerli/Yabancı bireysel/kurumsal yatırımcıların, oluşan değerlemeler/fiyatlar konusunda daha net ve şeffaf bilgi ile desteklenmiş bir yatırım kanaatine ulaşmaları, yatırım isteğini ve yatırımcı tabanının artmasını/genişlemesini sağlayacaktır kanaatindeyiz.
SON SÖZ: “İnsanın gerçek yargıcı öncelikle kendi vicdanıdır” düsturu ile;
Yatırım kararlarımızda olduğu kadar bireysel iş/işlem ve eylemlerinizde de her daim etik/ahlaki/vicdani kısıtlamalara da riayet edelim diyerek herkese bereketli/hayırlı kazançlar diliyorum.
Saygılarımla, Av.Sanlı BAŞ
