Türk borsacılık tarihi, Borsa İstanbul markasından çok daha eskiye, Osmanlı İmparatorluğu dönemine kadar uzanır. Bu süreç üç ana dönemde incelenebilir:
1. Osmanlı Dönemi: Dersaadet Tahvilat Borsası (1866)
Bu toprakların ilk organize borsası, Galata Bankerleri’nin etkisi ve Osmanlı Devleti’nin dış borçlanma ihtiyacı (Kırım Savaşı sonrası) ile ortaya çıkmıştır.
Göz Atın
- 1866: Padişah Abdülaziz döneminde “Dersaadet Tahvilat Borsası” resmen kuruldu. Bu kurum, günümüzdeki Borsa İstanbul’un atası kabul edilir.
- Amacı: Başta Osmanlı borç tahvilleri (konsolidler) olmak üzere, Avrupalı ve yerli şirketlerin hisselerinin işlem görmesini sağlamaktı.
- 1906: İsim değişikliğine gidilerek “Esham ve Tahvilat Borsası” adını aldı.
2. Cumhuriyet Dönemi ve İMKB’nin Kuruluşu (1923-1985)
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte millileşme politikaları borsaya da yansıdı.
- 1929: “Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsaları Kanunu” çıkarıldı ve borsa yeniden yapılandırılarak “İstanbul Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsası” adını aldı.
- 1938: Borsa İstanbul’dan başkent Ankara’ya taşındı; ancak piyasanın kalbinin İstanbul’da atması nedeniyle bu deneme başarısız oldu ve 1941’de tekrar İstanbul’a döndü.
- 1980 Sonrası: 24 Ocak Kararları ile Türkiye serbest piyasa ekonomisine geçti. Bu süreç, modern bir borsanın kurulmasını zorunlu kıldı.
- 1985: İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) resmen kuruldu.
- 3 Ocak 1986: İMKB, Cağaloğlu’ndaki binasında ilk seansını gerçekleştirdi. İlk işlem gören kıymetler arasında Boğaziçi Köprüsü Gelir Ortaklığı Senetleri de vardı.
- 1995: İMKB, bugün hâlâ kullanılan Sarıyer-İstinye’deki modern kampüsüne taşındı.
3. Birleşme ve Borsa İstanbul Dönemi (2013 – Günümüz)
Türkiye’nin finansal piyasalarını tek bir çatı altında toplamak ve İstanbul’u uluslararası bir finans merkezi yapmak amacıyla büyük bir dönüşüm gerçekleştirildi.
- 5 Nisan 2013: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile;
- İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB),
- İstanbul Altın Borsası (İAB),
- Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) tüzel kişiliklerini sonlandırarak “Borsa İstanbul A.Ş.” (BIST) çatısı altında birleşti.
- Yenilikler: Bu tarihten sonra NASDAQ gibi dünya devleriyle teknolojik işbirlikleri yapıldı (BISTECH sistemi) ve borsa, devlet kurumu yapısından çıkarılarak daha dinamik bir anonim şirket yapısına kavuşturuldu.
Özetle; 1866’da Galata’da başlayan bu serüven, 1986’da İMKB ile modernleşmiş ve 2013’te Borsa İstanbul adıyla küresel standartlara entegre olmuştur.
