İnsanlar ev alırken neden ederinin 10–100 katını, hatta iki katını bile ödemez? Neden evini ederinin yarısına, dörtte birine kolay kolay satmaz? Çünkü konumuna, kirasına, binanın sağlamlığına ve benzer evlerin fiyatına bakar. Farkında olmadan analiz yapar.
Aslında borsada hisse alırken de yapılması gereken budur.
Ev alırken 300 yılda kendini amorti edecek bir eve sırf “Daha da artar” diye para vermiyorsun. Kolonları hasarlı binadan uzak duruyorsun. Kredi kullanırken faizi, taksitleri ve ödeme gücünü hesaplıyorsun.
Ama borsaya gelince şirketin ne kazandığını, borcunu, varlıklarını ve ödediğin fiyatı unutabiliyorsun. Ev alırken gösterdiğin özeni, yıllarca çalışarak biriktirdiğin parayla bir şirkete ortak olurken göstermiyorsun.
Borsa, ne yaptığını bilen ve oyun oynamayan yatırımcı için uzun vadede çok kazançlı bir yatırım alanı olabilir. Yeter ki kazanma hırsını ve kaybetme korkusunu kararlarının önüne koymasın. Ev alır gibi hisse alsın: Araştırsın, hesabını yapsın, ödediği paranın karşılığında ne aldığını bilsin. Bu yaklaşım zararı imkânsız kılmaz ama büyük hatalardan korur.
Yoksa “Takası toplu, düşeni kırdı, fincan kulp yaptı, kulpu tamamladı” diye alırsan günün sonunda elinde sadece kulp kalabilir.
İşin sırrı, aldığın hissenin arkasında bir ticari işletme olduğunu anlamaktır. Uzun vadede önemli olan o işletmenin ne kazandığı, kazancını nasıl büyüttüğü ve senin ona hangi fiyatı ödediğindir. Gerisi çoğu zaman gürültü.
