Türkiye’de milyonlarca ev kadınını yakından ilgilendiren emeklilik ve sosyal güvence düzenlemesi yeniden gündemin üst sıralarına çıktı. Planlanan modelde, herhangi bir işyerinde sigortalı olarak çalışmayan kadınların isteğe bağlı sigorta sistemine daha düşük maliyetle dahil edilmesi ve ödenecek primlerin bir bölümünün devlet tarafından karşılanması hedefleniyor.
Ancak kamuoyunda oluşan “ev kadınlarına emeklilik yasası çıktı” algısının aksine, düzenleme henüz yürürlüğe girmiş değil. Uygulamanın kapsamı, prim desteğinin miktarı ve başvuru koşullarının yasal düzenlemenin ardından kesinleşmesi bekleniyor.
Devlet Prim Yükünün Bir Bölümünü Üstlenecek
Ev kadınlarına yönelik modelin en önemli ayağını prim desteği oluşturuyor.
Daha önce açıklanan Aile Koruma Kalkanı modeli kapsamında, isteğe bağlı sigorta primi ödeyen ev kadınlarının prim yükünün üçte birinin devlet tarafından karşılanması gündeme gelmişti.
Model hayata geçirilirse prim ödemesinin tamamını kendi bütçesinden karşılamak zorunda kalan kadınların sosyal güvenlik sistemine katılım maliyeti önemli ölçüde azalacak.
Böylece çalışmayan ancak kendi emeklilik hakkını oluşturmak isteyen kadınların düzenli prim ödeyerek emeklilik için gerekli gün sayısını tamamlamaları kolaylaşabilecek.
Bugün Evde Çalışan Kadınlar İçin Prim 10 Bin TL’yi Aşıyor
Mevcut sistemde bazı şartları sağlayan ve evde kendi ürettikleri ürünleri satan kadınlar isteğe bağlı sigorta kapsamında prim ödeyebiliyor.
SGK’nın 2026 yılı için yayımladığı verilere göre bu kapsamdaki kadınların aylık ödemesi gereken prim 10.899,90 TL seviyesinde bulunuyor.
Dolayısıyla devletin primin üçte birini üstlendiği bir model uygulanması halinde, mevcut prim tutarı üzerinden hesaplandığında devlet katkısı aylık yaklaşık 3.633 TL seviyesine karşılık geliyor.
Bu durumda sigortalının cebinden çıkacak tutar teorik olarak yaklaşık 7.267 TL’ye gerileyebilir.
Ancak bu hesap mevcut prim tutarı ve daha önce açıklanan üçte birlik destek modeli üzerinden yapılmış bir örnek hesaplama niteliğinde. Nihai destek oranı ve ödeme tutarı ancak yasal düzenleme kesinleştiğinde belli olacak.
Geriye Dönük Borçlanma da Gündemde
Düzenlemenin dikkat çeken diğer ayağını ise borçlanma hakkı oluşturuyor.
Üzerinde çalışılan model kapsamında, uzun yıllar ev işleri ve aile bakımını üstlenmesine rağmen sosyal güvenlik sistemine dahil olamayan kadınlara geçmiş dönemlerin belirli bir bölümünü borçlanma imkânı verilmesi tartışılıyor.
Bu sistem hayata geçirilirse kadınlar belirli dönemlere ilişkin primleri sonradan ödeyerek emeklilik hesabına dahil edebilecek.
Ancak burada kritik ayrıntılar henüz belli değil.
Borçlanmanın;
- kaç yılı kapsayacağı,
- hangi tarihten itibaren uygulanacağı,
- günlük borçlanma bedelinin nasıl hesaplanacağı,
- çocuk sayısının avantaj sağlayıp sağlamayacağı
yasal düzenleme sonrasında netleşecek.
Her Ev Kadını Otomatik Olarak Emekli Olmayacak
Düzenlemeyle ilgili en önemli yanlış anlaşılmalardan biri de bütün ev kadınlarının doğrudan emekli edileceği yönündeki beklenti.
Planlanan sistem böyle işlemiyor.
Ev kadınlarının öncelikle sosyal güvenlik sistemine dahil olması, prim ödemesi ve emeklilik mevzuatında belirlenen şartları tamamlaması gerekecek.
Dolayısıyla devlet desteği esas olarak emeklilik maliyetini azaltacak, ancak tek başına emeklilik hakkı sağlamayacak.
Yaş, prim günü ve sigortalılık süresi gibi kriterler uygulanmaya devam edecek.
Sağlık Güvencesi de Sistemin Bir Parçası Olabilir
Model yalnızca emeklilik aylığı açısından değil, sağlık güvencesi bakımından da önem taşıyor.
İsteğe bağlı sigorta sistemine dahil olan kişiler malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının yanı sıra Genel Sağlık Sigortası kapsamında da prim ödüyor.
Bu nedenle düzenleme hayata geçirildiğinde sosyal güvenlik sistemi dışında bulunan kadınların yalnızca gelecekte emekli aylığı elde etmeleri değil, sağlık güvencesi açısından da sisteme dahil olmaları hedefleniyor.
En Kritik Soru: Düzenleme Ne Zaman Başlayacak?
Şu aşamada kesinleşmiş bir başvuru tarihi bulunmuyor.
Ev kadınlarına prim desteği verilmesi uzun süredir gündemde olmasına rağmen sistemin uygulanmasına ilişkin kapsamlı yasal çerçeve henüz tamamlanmış değil.
TBMM’de Nisan 2026’da verilen bir soru önergesinde de 2023 seçimleri öncesinde açıklanan ve ev kadınlarının primlerinin üçte birinin devlet tarafından karşılanmasını öngören modelin aradan geçen süreye rağmen henüz somut bir yasal zemine kavuşmadığı gündeme taşındı.
Bu nedenle bugün itibarıyla “başvurular başladı” veya “ev kadınlarına emeklilik yasası çıktı” demek doğru değil.
Asıl belirleyici olan düzenlemenin yasalaşması ve ardından SGK tarafından uygulama esaslarının açıklanması olacak.
Milyonlarca Kadının Emeklilik Dengesi Değişebilir
Türkiye’de çalışma hayatına hiç katılmamış veya çeşitli dönemlerde çalışma hayatından ayrıldığı için yeterli prim gününe ulaşamamış geniş bir kadın nüfusu bulunuyor.
Bu nedenle devlet destekli prim modeli hayata geçirilirse sosyal güvenlik sistemi açısından oldukça geniş bir kesimi etkileyebilir.
Özellikle prim desteğinin oranı, geriye dönük borçlanma hakkı ve çocuk sahibi kadınlara sağlanabilecek ilave avantajlar, düzenlemenin gerçek etkisini belirleyecek üç temel başlık olacak.
Şimdilik kesin olan tek nokta şu:
Ev kadınlarına yönelik emeklilik modeli yeniden güçlü biçimde gündemde; ancak uygulamanın başlayabilmesi için önce yasal düzenlemenin tamamlanması gerekiyor.
