FON KRİZİ: PARANIN İZİNDE – 1

featured
Google'da Abone Ol
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Fon Soruşturmasında 108 Kişilik Liste: 100 Milyon Liralık Kâr Nasıl Hesaplandı?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 18 Kasım tarihli yazısı, SPK’nın suç duyurusunda bulunduğu hisselerde 100 milyon liranın üzerinde bireysel kâr elde ettiği belirlenen 108 kişinin sermaye piyasası araçlarının dondurulmasını istiyor. Liste 20 Kasım’dan bu yana gazetecilerin ve bir milletvekilinin paylaşımlarıyla kamuoyuna yansıyor; oysa aynı soruşturmada iki ayda en az beş ayrı liste ve üç ayrı ölçüt ortaya çıktı.

Fon soruşturmasında bir kaç gündür 108 kişilik bir isim listesi konuşuluyor. TİP İstanbul Milletvekili Ahmet Şık’ın paylaşımlarını aktaran haberlere göre listede eski bir üst düzey bürokrat, halka açık şirketlerin yönetim kurulu üyeleri ve finans yöneticileri var. FinansHub, listenin gazeteci Seyhan Avşar’ın paylaştığı belgelere dayandığını 20 Kasım’da aktarmıştı.

Bu yazı isimlere değil, kantarın kendisine bakıyor: Bu liste neyi tartıyor, öncekilerden farkı ne? Baştan hatırlatalım: Bir kişinin listede olması, mal varlığının araştırılmasının istenmesi ya da tedbir uygulanması suç kararı değildir; soruşturma sürüyor ve masumiyet karinesi tamdır.

Müzekkerede ne var?

Savcılık tam olarak ne istedi?

Müzekkere, savcılığın bir kuruma gönderdiği resmi istem yazısıdır. 18 Kasım tarihli yazı Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosu’ndan çıktı ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) aracılığıyla bankalara, aracı kurumlara ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarına iletildi. Yazıyı aktaran haberlere göre ölçüt dar ve teknik: SPK’nın suç duyurusuna konu ettiği hisselerde yüksek hacimli işlemi bulunan, manipülasyon tespit edilen dönemlerde bireysel kârı 100 milyon lirayı aşan ve hakkında henüz işlem yapılmamış kişiler.

İstenenler şöyle sıralanıyor: sermaye piyasası araçlarının dondurulması; taşınmaz, gemi ve hava aracı kayıtlarının çıkarılması; devir, satış, bağış, ipotek ve rehin işlemlerinin takibi; yüksek tutarlı şüpheli transferlerin savcılığa bildirilmesi. Bir ayrıntı da önemli: Maaş, fatura ve mesleki faaliyetten doğan olağan işlemler mağduriyet yaratacak biçimde engellenmeyecek. Yani kantar, kişinin bütün hayatını değil, belirli bir dönemin belirli kazancını tartıyor.

Beş liste, üç ölçüt

Bu, soruşturmanın ilk listesi mi?

Hayır. Eylül’den bu yana kamuoyuna yansıyan listeleri yan yana koyduğumuzda tablo şöyle:

Kaynak: Başsavcılık açıklamaları

Belgeler yan yana konunca ilk fark göze çarpıyor. Ekim’deki 214 kişilik liste fonlardan çıkışı, yani fon yatırımcısının kazancını ölçüyordu. Kasım’daki 108 kişilik liste ise hisse tahtasındaki işlemden doğan kârı ölçüyor. Aktarılan metinlerde iki listenin birbiriyle ilişkisine dair bir ifade yok. Aynı ismin iki listede geçmesi de tek başına bir bağlantıyı kanıtlamaz.

SPK’nın defteri, savcılığın kantarı

“Suç duyurusuna konu hisseler” hangileri?

Müzekkerenin ölçütü, SPK’nın son iki ayda bültenlerinde açıkladığı suç duyurularına yaslanıyor. Bültenleri aktaran haberlere göre zincirin bir bölümü şöyle:

Kaynak; SPK bültenleri

Burada üç ayrı liste var ve biri ötekinin yerine okunamaz: SPK’nın suç duyurusu listesi, SPK’nın işlem yasağı listesi ve savcılığın tedbir listesi. Suç duyurusu mahkûmiyet değildir, işlem yasağı da suç kararı değildir. Savcılığın SPK’dan 24 hisse için takas, MKK, karşılıklı işlem, emir iptali ve KAP kayıtlarının teknik incelemesini de istediğini FinansHub 11 Kasım’da yazmıştı. Savcılık terazisini SPK’nın defterine göre kuruyor.

On kat aşağıda bir eşik: TMSF

Paranın geri dönüşü hangi kapıdan geçiyor?

Savcılığın kantarı 100 milyon liradan tartarken TMSF’nin eşiği on kat aşağıda. FinansHub’ın 21 Kasım’da aktardığına göre TMSF, enflasyona göre düzeltilmiş ve faiz hariç kazancı 10 milyon lira ve üzeri olan yatırımcılardan iade istedi; 75 kişi ödeme yaptı, toplam tahsilat 40,4 milyar liraya ulaştı. Amaca ilişkin bilgi konuya yakın kaynaklara dayanıyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, hukuka aykırı işlem varsa ödeme yapılsa bile soruşturmanın ortadan kalkmayacağını söylemişti. İade suç ikrarı sayılmaz; iade etmemek de tek başına suç kanıtı değildir.

Bizim okumamız şu: Kamuoyunun tek bir “liste” sandığı şey, farklı kurumların farklı terazileri. Fon kazancı TMSF’nin, fondan çıkış savcılığın Ekim listesinin, hisse tahtasındaki kâr Kasım listesinin konusu.

Asıl soru: Kantar hangi birimle tartıyor?

Belgeler yan yana konunca şu soru doğuyor: Aynı soruşturmada 214, 109 ve 108 kişilik listeler hangi ölçütle birbirinden ayrılıyor, “100 milyon liralık bireysel kâr” hangi yöntemle hesaplandı ve bu hesap ilgililere ne zaman bildirilecek? Aktarılan müzekkere metninde kârın brüt mü net mi, enflasyondan arındırılmış mı olduğu yazmıyor.

Kantar 100 milyon liradan kuruldu; ama darası düşülmeden tartılan yük tartışmalı kalır. Bu kâr nasıl hesaplandı: Enflasyon, maliyet ve zararla kapanan işlemler düşüldü mü, yoksa terazi brüt mü tartıyor?

FON KRİZİ: PARANIN İZİNDE – 1

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Finanshub Ekonomi & Borsa ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!