Fon krizi sonrası çeklerde alarm: Karşılıksız çek oranı Ekim 2018’den sonraki en yüksek seviyelere yaklaştı

featured
Google'da Abone Ol
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

TCMB verilerine dayanan grafiğe göre karşılıksız çeklerin ibraz edilen çeklere oranı ekimde tutar bazında yaklaşık yüzde 4’e, adet bazında yaklaşık yüzde 3’e yükseldi. Eylülde bu oranlar yüzde 3,4 ve yüzde 2,7 seviyesindeydi. Böylece ekim, oranın son beş yılın en yüksek seviyesine çıktığı ay oldu.

Ocak-eylül döneminde karşılıksız çek tutarı yıllık yüzde 50 artarak 270 milyar liraya ulaştı. Bu tutarın yalnızca 32 milyar lirası sonradan ödendi. Yani karşılıksız çıkan çeklerin yaklaşık yüzde 12’si dönem içinde kapatıldı.

Tablo yılın ilk sekiz ayında da belirgindi. Bu dönemde bankalara ibraz edilen çek tutarı yüzde 23 artarken karşılıksız çek tutarı yüzde 56 yükseldi. Karşılıksız çek adedindeki artış yüzde 19, keşideci sayısındaki artış ise yüzde 23,6 oldu. Aynı dönemde 223 bin 912 çek karşılıksız çıktı, toplam tutar 233 milyar lirayı buldu. Bu da karşılıksız çek başına ortalama yaklaşık 1 milyon lira anlamına geliyor.

Yükseliş beş yıldır sürüyor

Oran 2021’de oldukça düşüktü. Ekim 2021’de tutar bazında yüzde 0,9, adet bazında yüzde 1 olarak gerçekleşti. Ekim 2023’te tutar bazında yüzde 1,4’e çıkarak Haziran 2021’den sonraki en yüksek düzeyi gördü. Aralık 2024’te yüzde 2,7 ile Eylül 2019’dan beri en yüksek seviyeye ulaştı.

2026’da ise artış sürdü. Tutar bazındaki oran şubatta yüzde 2,8, mayısta yüzde 3,1, haziranda yüzde 3,2 ve ağustosta yüzde 3,4 oldu.

Bugünkü seviye tarihi zirve değil. TBB’nin Ekim 2019 verileri, oranın bir yıl önceye göre tutarda 2,3 puan, adette 1,6 puan gerileyerek yüzde 2,3’e indiğini gösteriyor. Buna göre oran, kur şokunun yaşandığı Ekim 2018’de tutarda yüzde 4,6, adette yüzde 3,9 civarındaydı. Kasım 2015’te de tutar bazında yüzde 4,31 ölçülmüştü.

Fon krizinin etkisi ne kadar?

Ekimdeki sıçrama, fon krizinin ardından gelen ilk tam aya denk geliyor. SPK, eylülde yedi portföy yönetim şirketine ait, toplam büyüklüğü 800 milyar lirayı aşan 131 fonun tasfiyesine karar vermişti. Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls Portföy’ün TEFAS’taki fonları da alım satıma kapatılmıştı.

Ancak zamanlama tek başına nedensellik anlamına gelmiyor. Oran krizden önce de yükseliyordu ve ekim verisi tek bir ayı yansıtıyor.

Ekonomi Gazetesi’nin 15 Ekim tarihli haberine göre bazı şirketler tedarikçi ödemelerini ve zaman zaman maaşları parasının fonda kaldığı gerekçesiyle erteliyor. Sektör temsilcileri, bunun ne kadarının gerçek mağduriyetten kaynaklandığını ayırt etmenin zorlaştığını belirtiyor. Aynı kaynaklar tabloyu sistemik kriz olarak görmüyor, ancak vadelerin uzatılmasının tedarik zincirinde domino etkisi yaratmasından endişe ediyor.

Kaynaklara göre önümüzdeki dönemin kritik göstergeleri karşılıksız çek ve protestolu senet oranları olacak. TBB Risk Merkezi’nin ekim raporu, tutar ve adet verileriyle birlikte tablonun daha net görülmesini sağlayacak.

Fon krizi sonrası çeklerde alarm: Karşılıksız çek oranı Ekim 2018’den sonraki en yüksek seviyelere yaklaştı

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Finanshub Ekonomi & Borsa ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!