Türkiye’de yatırım fonları üzerinden yaşanan kriz, bireysel yatırımcıların ardından reel sektörü de doğrudan ilgilendiren bir boyuta ulaştı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) yayımladığı analiz, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından tasfiye kapsamına alınan fonlarda yaklaşık 3 bin şirketin toplam 116 milyar TL tutarında yatırımı bulunduğunu ortaya koydu. Şirketlerin bu fonlarda tuttuğu kaynakların önemli bir bölümünün günlük nakit yönetiminde kullanılan para piyasası fonlarında yer alması, yaşanan gelişmelerin üretim, ticaret ve işletme sermayesi üzerindeki olası etkilerini gündeme taşıdı.
TCMB’nin 4 Kasım 2026 tarihli çalışmasına göre, 15 Eylül 2026 itibarıyla tasfiye kapsamındaki fonlarda yaklaşık 3 bin reel sektör şirketinin yatırımı bulunuyor. Bu şirketlerin söz konusu fonlardaki toplam varlığı 116 milyar TL seviyesinde hesaplanıyor. Ancak bu rakam, en az 1 milyon TL yatırım bakiyesi bulunan şirketleri kapsıyor. Daha düşük tutarlı yatırımlar da hesaba katıldığında şirket sayısı yaklaşık 4 bin 500’e, toplam yatırım tutarı ise 116,2 milyar TL’ye yükseliyor.
57 milyar TL para piyasası fonlarında bulunuyor
Analizin en dikkat çekici sonuçlarından biri, şirketlerin fonlarda tuttuğu paranın dağılımı oldu. Toplam 116 milyar TL’lik yatırımın 57 milyar TL’si para piyasası fonlarında bulunuyor. Geri kalan tutar ise hisse senedi fonları ve diğer fon türlerine dağılmış durumda.
Para piyasası fonları, özellikle şirketlerin kısa vadeli nakit yönetiminde kullandığı yatırım araçları arasında yer alıyor. Likidite özellikleri ve mevduata alternatif olarak değerlendirilmeleri, bu fonları işletmeler açısından tercih edilen seçeneklerden biri haline getiriyor. Şirketler, günlük faaliyetlerinde kullanacakları veya kısa süre içinde ihtiyaç duyabilecekleri kaynaklarını bu fonlarda değerlendirebiliyor.
Bu nedenle tasfiye sürecindeki fonlarda bulunan 57 milyar TL’lik para piyasası fonu yatırımı, meselenin yalnızca yatırım performansı veya portföy zararıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Şirketlerin maaş, tedarikçi ödemesi, vergi yükümlülüğü ve üretim giderleri için ayırdığı kaynaklara erişimde yaşanabilecek sorunlar, operasyonel faaliyetleri de etkileyebilir.
Şirketlerin ekonomi içindeki payı ne kadar?
TCMB analizinde, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin Türkiye ekonomisindeki ağırlığı da incelendi. Buna göre söz konusu şirketler, reel sektörün toplam aktiflerinin yüzde 1,2’sini, istihdamın yüzde 0,6’sını, cironun yüzde 0,9’unu ve ihracatın yüzde 1,1’ini oluşturuyor. Şirketlerin ticari kredi bakiyesindeki payı ise yüzde 0,9 düzeyinde bulunuyor.
Bu oranlar, söz konusu şirketlerin toplam ekonomi içerisindeki ağırlığının sınırlı olduğuna işaret ediyor. Ancak şirketlerin makroekonomik büyüklükleri ile fonlarda tuttukları paraya duydukları ihtiyaç aynı şey değil. Bir işletmenin ülke ekonomisindeki payı düşük olsa bile tasfiye sürecindeki fonlarda bulunan kaynaklar, o işletmenin günlük faaliyetleri açısından kritik öneme sahip olabilir.
Özellikle fon yatırımlarının şirketlerin dönen varlıkları içerisindeki payı, maruz kalınan riskin değerlendirilmesinde belirleyici oluyor. TCMB, şirketleri fon yatırımlarının dönen varlıklarına oranına göre düşük, orta ve yüksek maruziyet gruplarına ayırıyor. Yüksek maruziyet grubundaki şirketlerin ekonomi genelindeki istihdam ve ciro payının oldukça düşük olduğu belirtiliyor. Bu durum, olası etkinin bütün reel sektöre aynı ölçüde yayılmayabileceğine işaret ediyor.
Fon krizinin etkisi tedarikçilere de taşınabilir
TCMB’nin analizinde öne çıkan bir diğer başlık, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin ticari ilişkileri oldu. Bir işletmenin finansman veya likidite sorunu yaşaması, yalnızca kendi bilançosunu değil, mal ve hizmet aldığı diğer şirketleri de etkileyebiliyor.
Merkez Bankası çalışmasına göre, satışlarının yüzde 5’inden fazlasını tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan şirketlere yapan tedarikçiler, Türkiye’deki toplam istihdamın yüzde 1,2’sini ve toplam cironun yüzde 1,5’ini oluşturuyor.
Bu bağlantı, fon krizinin reel ekonomiye hangi kanallardan yayılabileceğini gösteriyor. Fonlardaki kaynaklarına erişemeyen bir şirket, tedarikçilerine yönelik ödemelerini geciktirebilir, yeni siparişlerini azaltabilir veya üretim faaliyetlerini yavaşlatabilir. Böyle bir durumda başlangıçta finansal piyasalarla sınırlı görünen sorun, ticari alacaklar ve ödeme zinciri üzerinden başka işletmelere de taşınabilir.
Bununla birlikte TCMB, tedarikçi bağlantılarının tek başına geniş çaplı bir ekonomik kriz anlamına gelmediğini ortaya koyan veriler de paylaşıyor. Özellikle yüksek fon maruziyetine sahip şirketler dikkate alındığında, tedarikçiler üzerinden oluşabilecek etkinin boyutu daha sınırlı bir görünüm sergiliyor.
Şirketler kısa vadeli TL kredilere yöneliyor
Fon tasfiyelerinin ardından şirketlerin kredi kullanımındaki değişim de TCMB tarafından incelendi. Analiz, söz konusu şirketlerin kısa vadeli Türk lirası kredi kullanımında artış yaşandığına işaret ediyor. Merkez Bankası, bu şirketlerin krediye erişiminin sürdüğünü belirtiyor.
Şirketlerin kredi kullanmaya devam edebilmesi, kısa vadeli likidite ihtiyacının karşılanması açısından önemli. Ancak krediye erişim, fonlarda bulunan kaynakların yerine geçtiği veya tasfiye sürecinden doğabilecek zararların ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. İşletmelerin erişemedikleri öz kaynaklarını krediyle karşılamaya çalışması, finansman maliyetlerini ve borç yükünü artırabilir.
TCMB, 1 Ekim 2026 tarihinde bankaların likidite yönetimini ve makrofinansal istikrarı desteklemek amacıyla yaptığı düzenlemeleri de analizinde değerlendiriyor. Bu adımların şirketlerin krediye erişimini destekleyen unsurlar arasında bulunduğu belirtiliyor.
TCMB: Ekonomik etkinin tamamı yalnızca fon yatırımlarıyla ölçülemez
Merkez Bankası’nın çalışması, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin doğrudan maruziyetini ve tedarikçi bağlantılarını ortaya koyuyor. Analizde şirketlerin toplam ekonomi içindeki paylarının görece düşük olduğu belirtilirken, bu bulguların fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki bütün etkilerini kapsamadığı da vurgulanıyor.
Varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve yatırımcı güvenindeki zayıflama; şirketlerin harcama, yatırım ve finansman kararlarını etkileyebilecek diğer kanallar arasında yer alıyor. Dolayısıyla krizin ekonomik sonuçlarını yalnızca tasfiye kapsamındaki fonlarda bulunan 116 milyar TL üzerinden değerlendirmek yeterli olmayabilir.
Asıl tartışma: Şirketlerin işletme sermayesi neden bu fonlarda tutuluyordu?
TCMB’nin açıkladığı rakamlar, fon krizinin reel sektör açısından neden yakından izlenmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Yaklaşık 3 bin şirketin en az 1 milyon TL bakiyeli yatırımları üzerinden hesaplanan 116 milyar TL’lik kaynak, şirketlerin finansal varlık yönetiminde yatırım fonlarının ne kadar önemli bir yer tuttuğunu gösteriyor.
Özellikle 57 milyar TL’nin para piyasası fonlarında bulunması, şirketlerin likit ve kısa vadeli değerlendirme aracı olarak gördükleri fonlarda da ciddi bir maruziyet oluştuğunu ortaya koyuyor.
Bu noktada tartışma yalnızca şirketlerin neden bu fonlara yatırım yaptığıyla sınırlı değil. Fonların portföy yapısı, varlıkların değerleme yöntemleri, likidite yönetimi ve denetim süreçlerinin de değerlendirilmesi gerekiyor. Yatırımcıların likit ve görece düşük riskli kabul ederek tercih ettiği araçlarda yaşanan sorunlar, yatırım fonlarına duyulan güvenin yeniden tesis edilmesini de önemli hale getiriyor.
TCMB’nin analizi, şirketlerin krediye erişiminin sürdüğünü ve doğrudan ekonomik ağırlıklarının sınırlı olduğunu gösterse de fon tasfiyelerinin finansal sistemde yarattığı güven kaybı ayrı bir risk alanı oluşturuyor. Bu nedenle sürecin reel sektöre etkisi, yalnızca fonlardaki paranın ne zaman geri ödeneceğiyle değil, tasfiye mekanizmasının nasıl işleyeceği ve fon piyasasına duyulan güvenin nasıl yeniden sağlanacağıyla da yakından ilişkili olacak.













