Ortadoğu’da artan savaş gerilimi yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel teknoloji sektörünü de etkilemeye başladı. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kesinti, özellikle yarı iletken üretiminde kritik rol oynayan Tayvan merkezli üreticiler için yeni bir tedarik riskini gündeme getirdi.
Yatırım bankası Morgan Stanley tarafından yayımlanan “Tech Bytes” raporuna göre kriz, başta enerji arzı olmak üzere çip üretim zincirinin birçok halkasında baskı yaratabilir. Analistler, özellikle sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tedariki ve çip üretiminde kullanılan bazı kritik kimyasalların üretiminde yaşanabilecek aksamalara dikkat çekiyor.
Tayvan’da enerji riski büyüyor
Küresel yarı iletken üretiminin kalbi sayılan Tayvan için en kritik konu elektrik arzı. Ada ülkesinin enerji sistemi büyük ölçüde LNG ithalatına dayanıyor. Rapora göre Tayvan’ın yaklaşık 11 günlük LNG tampon stoğu bulunuyor. Hürmüz Boğazı’nda uzun süreli bir kesinti yaşanması halinde ise bu durum enerji arzında ciddi bir baskı oluşturabilir.
Enerji tarafında oluşabilecek en küçük aksamanın bile çip üretiminde zincirleme etkiler yaratabileceği belirtiliyor.
Gelişmiş çiplerin büyük kısmı Tayvan’da üretiliyor
Dünyadaki en gelişmiş yarı iletkenlerin önemli bölümü Tayvan’da üretiliyor. Bu üretimin merkezinde ise Taiwan Semiconductor Manufacturing Company bulunuyor. Küresel ileri teknoloji çip üretiminin yaklaşık yüzde 90’ını gerçekleştiren şirket, Tayvan’ın toplam elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 9-10’unu tek başına kullanıyor.
Bu nedenle enerji tedarikinde yaşanabilecek sorunların yalnızca bölgesel değil, küresel teknoloji üretimi üzerinde de etkili olabileceği ifade ediliyor.
Yapay zekâ ve akıllı telefon üretimi etkilenebilir
Analistlere göre kısa vadede en büyük risk çip üretiminin tamamen durması değil, maliyetlerin hızla artması. Enerji fiyatlarındaki yükseliş ve hammadde tedarikindeki aksaklıklar üretim maliyetlerini yukarı çekebilir.
Bu durum özellikle yapay zekâ çipleri, veri merkezi işlemcileri ve akıllı telefonlarda kullanılan gelişmiş işlemcilerin küresel arzında gecikmelere yol açabilir.
Kükürt tedariki de risk altında
Raporda dikkat çekilen bir diğer başlık ise “kükürt sıkışıklığı”. Petrol rafinerilerinde yaşanabilecek aksaklıkların kükürt üretimini de etkileyebileceği belirtiliyor. Kükürt, yarı iletken üretimi ve batarya teknolojileri için kritik bir ham madde olarak biliniyor.
Kaynak: Dünya Gazetesi
