Milyonlarca emekliyi ve bankacılık sektörünün kredi tahsilat süreçlerini doğrudan ilgilendiren kritik bir hukuki anlaşmazlık, Adana Bölge Adliye Mahkemesi’nin (İstinaf) verdiği emsal kararla sonuçlandı. Emekli maaşına konulan blokenin yasal sınırlarını yeniden belirleyen bu karar, tüketici lehine olan “maaşın en fazla dörtte birine haciz konulabilir” kuralının, sözleşme hükümleri ve müşterinin yazılı talimatı karşısında nasıl esnetilebileceğini hukuken tescilledi.
Uyuşmazlığın Kaynağı: Bireysel ve Ticari Kredi Kesintileri
Hukuki sürece konu olan olay, emekli bir yurttaşın bankadan çektiği bireysel krediyi 2015 yılında emekli maaşının tamamen kesilmesi suretiyle ödemesiyle başladı. Borcun kapanmasına rağmen, 2016 yılında bu kez emeklinin yetkilisi olduğu şirketin kullandığı ticari kredi nedeniyle maaşının tamamının kesilmesi uygulaması devam etti. Emekli yurttaşın 2018 yılında yaptığı itiraz başvurusu üzerine kesintilere son verilerek kısa bir süre maaşı kendisine ödendi.
Ancak yaşanan bu süreç üzerine konuyu yargıya taşıyan emekli yurttaş, yasal mevzuatı işaret ederek maaşından en fazla dörtte bir (1/4) oranında kesinti yapılabileceğini savundu ve geçmişte yapılan kesintilerin tamamının tarafına iade edilmesini talep etti.
İlk Derece Mahkemesi Emekliyi Haklı Buldu
Davanın görüldüğü Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde savunma yapan davalı banka, kullandırılan kredinin bir tüketici kredisi değil, ticari kredi olduğunu vurguladı. Banka yetkilileri, emeklinin imzaladığı sözleşmelerle banka nezdinde bulunan tüm alacakları, mevduat ve bloke hesapları ile emekli olması halinde emekli maaşları üzerinde “hapis, mahsup ve takas etme” yetkisini kuruma devrettiğini ifade etti.
Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ise hazırlanan bilirkişi raporuna dayanarak bankanın itirazlarını reddetti, emeklinin başvurusunu haklı bularak yapılan kesintilerin iade edilmesine hükmetti.
İstinaf Mahkemesi’nden Banka Lehine Geri Dönüş
İlk derece mahkemesinin bu kararını kabul etmeyen davalı banka, dosyayı İstinaf Mahkemesi’ne taşıdı.
İtiraz başvurusunda, söz konusu kredi dosyası hakkında 2016 tarihinde resmi icra sürecinin başlatıldığına dikkat çekilirken; müşterinin imzaladığı hapis, mahsup ve takas yetkisi veren sözleşme maddeleri tekrar edilerek Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin kararının kaldırılması talep edildi.
Dosyayı detaylı bir şekilde inceleyen Adana Bölge Adliye Mahkemesi, uyuşmazlığa son veren ve bankacılık sektörü için emsal teşkil eden kararını açıkladı. Kararda, emeklinin aldığı maaşın banka nezdindeki hesaba yattığı ve bankanın doğrudan sözleşme hükümlerine dayanarak bu hesaptaki parayı her iki kredi (bireysel ve ticari) borcunun ödemesine mahsup ettiği vurgulandı.
“Yazılı Talimat ve Sözleşme Hükümleri Kesintiyi Yasal Kılar”
İstinaf Mahkemesi’nin, emekli maaşına doğrudan blokenin hukuken mümkün olduğuna hükmettiği kararın gerekçesinde şu ifadelere yer verildi:
“Müşterinin banka nezdindeki mevduat hesabından ihbarda bulunulmadan mahsup yapılabileceğinin düzenlendiği, ayrıca davacının kredi bedelinin emekli maaş hesabı ile diğer tüm hesaplarından ödenmesi için kesinti yapılabilmesine yönünde talimat verdiği görüldüğü, hesap ekstresinden de bu talimata uygun olarak emekli maaş hesabından kesintilerin yapıldığı anlaşılmaktadır. Açıklanan sebeplerle davacı, kredi nedeniyle kredi taksit bedellerinin ifası için emekli maaş hesabından kesinti yapılmasına yönelik yazılı talimat verdiği, davacının emekli hesabından yapılan ticari krediye ilişkin kesintilerin genel kredi sözleşmesi hükümlerine ve davacının emekli hesabından yapılan bireysel krediye ilişkin kesintilerin bireysel kredi sözleşmesi hükümlerine uygun olduğunu anlaşılmıştır.”
Açıklanan bu emsal karar neticesinde, Adana Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin emekli lehine verdiği iade kararını tamamen ortadan kaldırdı. “Kesin” nitelik taşıyan bu hükümle birlikte, tüketicinin bankaya sözleşme veya yazılı talimat ile yetki vermesi durumunda, emekli maaşının tamamının kredi borçları için bloke edilebilmesinin hukuki önü resmi olarak açılmış oldu.
