IZENR 2026/9 Analizi; “Ucuzlayan Elektrik Dokuz Ayı Zarara Çevirdi”

featured
Google'da Abone Ol
0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

İzdemir Enerji yılın ilk dokuz ayında 1,17 milyar TL net zarar açıkladı; geçen yılın aynı döneminde 359,3 milyon TL kâr vardı. Elektriğin megavatsaat başına satış geliri reel olarak üçte bir düşerken kömüre dayalı üretimin maliyeti aynı hızda gerilemedi.

Hasılat reel olarak %38 düştü ve şirket brüt zarara geçti; bilanço ise net nakit pozisyonunda.

Şirketi tanıyalım

İzdemir Enerji, İzmir Demir Çelik grubunun elektrik üretim şirketi. Aliağa’da ithal kömürle çalışan 370 MW gücünde bir termik santrali var. Manisa Salihli’de kurulumu tamamlanan 143 MW’lık güneş santrali (GES) ikinci ayak.

Gelirin neredeyse tamamı yurt içinde elektrik satışından geliyor. Şirketin ihracatı yok. Elektriğin bir kısmı serbest tüketicilere, bir kısmı devlete satılıyor. Grup şirketleri de önemli müşteri: 30 Eylül itibarıyla ticari alacakların yarısından fazlası ana ortak İzmir Demir Çelik’ten.

Kârı belirleyen iki fiyat var. Biri piyasa takas fiyatı (PTF), yani elektriğin toptan piyasadaki saatlik fiyatı. Diğeri dolarla alınan kömürün lira maliyeti. Barajlar dolu, rüzgâr ve güneş üretimi bol olduğunda PTF düşer ve kömür santralinin marjı daralır. Amortisman da büyük bir kalem: santral, 18,1 milyar TL’lik maddi duran varlıkla toplam varlıkların %84’ünü oluşturuyor.

Bu dönemde ne oldu?

Dönemin hikâyesi tek cümleyle şu: Elektrik fiyatı reel olarak sert düştü, kömür santrali ise nakit maliyetini bile karşılayamadı. Rakamlar bu hipotezi doğruluyor.

Yılın ilk dokuz ayında satılan elektrik geçen yılın aynı dönemine göre %8 azalarak 2,06 milyon MWh oldu. Megavatsaat başına ortalama satış geliri ise 3.769 TL’den 2.522 TL’ye indi. Bu, reel olarak %33’lük bir düşüş. Amortisman hariç nakit maliyet aynı dönemde yalnızca %11 azalarak MWh başına 2.561 TL oldu. Yani şirket elektriği, üretimin nakit maliyetinin altında sattı. Hasılattaki %38’lik reel düşüşün büyük kısmı fiyattan, küçük kısmı hacimden geldi.

PTF ikinci çeyrekte 914 TL/MWh’ye inerek yıllık %61 geriledi. Üçüncü çeyrekte 2.784 TL/MWh’ye toparlandı ama nominal olarak bile geçen yılın %3 altında kaldı. Üretim tarafında 23 Mayıs–5 Haziran arasındaki planlı bakım, KAP açıklamasına göre yaklaşık 90 bin MWh üretim kaybı yarattı. Termik santralin kapasite kullanım oranı %97’den %85’e indi.

Kâr nereden geldi?

Tablo 2’de görüldüğü gibi brüt kâr, geçen yılın ilk dokuz ayındaki 1,4 milyar TL’den 789,8 milyon TL brüt zarara döndü. Brüt kâr marjı %17,0’dan %−15,2’ye geriledi. FAVÖK (faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr; kabaca işin nakit üretme gücü) 230,3 milyon TL negatif. Şirketin kendi FAVÖK tanımı diğer faaliyet gelirlerini de kapsadığı için −46,3 milyon TL.

Zararın büyük bölümü ikinci çeyrekte oluştu; üçüncü çeyrekte FAVÖK yeniden pozitife döndü ama geçen yılın çok altında kaldı.

Zararın ağırlığı ikinci çeyrekte. O çeyrekte hasılat 815,1 milyon TL’ye düştü, brüt zarar 824,6 milyon TL oldu. Yalnızca üçüncü çeyrekte tablo düzeldi: brüt kâr 11,5 milyon TL’ye, FAVÖK 207,1 milyon TL’ye döndü. Ancak geçen yılın üçüncü çeyreğinde FAVÖK 1,16 milyar TL idi. Üçüncü çeyrek hasılatı da geçen yılın aynı çeyreğine göre reel %25,5 düşük.

Net parasal pozisyon kaybı 114,2 milyon TL. Bu, enflasyon muhasebesinden doğan ve nakit hareketi olmayan bir kalem; vergi öncesi zararın yaklaşık %11’ini oluşturuyor. İki tek seferlik kalem de var. Üçüncü çeyrekte menkul kıymet ve fonlarda 174,3 milyon TL değer kaybı yazıldı. Öte yandan geç ödenen faturalar için müşterilere 185,3 milyon TL gecikme bedeli tahakkuk etti; geçen yıl bu tutar 10,2 milyon TL idi. Bu üç kalem arındırıldığında net zarar yaklaşık 1,06 milyar TL’ye iniyor (vergi etkisi hariç). Geçen yılın arındırılmış kârı 239,2 milyon TL idi. Yani zarar muhasebe kalemlerinden değil, doğrudan ana faaliyetten geliyor.

Finansman tarafı ise rahatladı. Faiz giderleri 267,8 milyon TL’den 50,5 milyon TL’ye düştü. Mevduat ve diğer faiz gelirleri 225,1 milyon TL’ye çıktı.

Para nerede?

İşletme faaliyetlerinden nakit akışı yılın ilk dokuz ayında 109,8 milyon TL oldu; geçen yıl 844,2 milyon TL idi. Net zarara rağmen artıda kalmasının iki nedeni var. Birincisi, 715,1 milyon TL’lik amortisman kasadan çıkan bir para değil. İkincisi, stoklardan 285,8 milyon TL nakit çözüldü.

Amortisman ve stok azalışı sayesinde işletme nakit akışı pozitif kaldı, ama yatırım harcamasını karşılamaya yetmedi.

Tablo 3’teki asıl hikâye üçüncü çeyrekte yaşandı. Haziran sonuna göre stoklar 2,03 milyar TL’den 1,19 milyar TL’ye, ticari alacaklar 895,7 milyon TL’den 524,4 milyon TL’ye indi. Kasadaki nakit 28,7 milyon TL’den 966,5 milyon TL’ye çıktı.

Yatırım harcamaları 491,8 milyon TL. Serbest nakit akışı (işletme nakit akışı eksi yatırım harcaması) eksi 382,0 milyon TL. Şirket yatırımını kendi işinden ürettiği nakitle karşılayamadı; açık mevcut nakit ve finansal yatırımlardan kapandı. Yatırım harcaması amortismanın %69’u kadar. Bu, GES tamamlandıktan sonra mevcut kapasitenin korunduğunu gösteriyor.

Bilanço ne söylüyor?

Bilanço şirketin en güçlü yanı. Tablo 4’te görüldüğü gibi özkaynaklar toplam varlıkların %92,6’sını oluşturuyor. Cari oran 5,74. Yani bir yıl içinde ödenecek her 1 liralık borca karşılık 5,74 liralık dönen varlık var. Finansal borç 1,10 milyar TL; nakit ve kısa vadeli finansal yatırımlar ise 1,47 milyar TL. Şirket 30 Eylül itibarıyla 366,6 milyon TL net nakit pozisyonunda. Haziran sonunda 389,5 milyon TL net borç vardı.

Üçüncü çeyrekte stok ve alacaklar nakde döndü; şirket net borçtan net nakde geçti.

Kur riski sınırlı ama var. Finansal borcun %93’ü dolar cinsinden (20,9 milyon dolar) ve SOFR+%5,70 faizli. Net döviz pozisyonu 1,05 milyar TL açık. Şirketin duyarlılık analizine göre TL’nin %10 değer kaybı vergi öncesi kârı 105,1 milyon TL azaltır. Kredi geri ödemeleri altı yıla yayılmış durumda.

İşletme sermayesinde tablo karışık. Alacak tahsil süresi geçen yılın aynı çeyrek sonundaki 16,3 günden 23,7 güne uzadı. Stok süresi ise 99,6 günden 52,1 güne kısaldı.

Pay sahibi açısından

İzmir Demir Çelik 30 Eylül’de payların %54,32’sine sahipti. 13 Ekim’de bir fonun tasfiyesi kapsamında 3,50 TL’den 36 milyon pay aldı; dipnota göre bilanço tarihinden sonra payı %62,86’ya çıktı. Fiili dolaşım oranı yılın ilk çeyreğinde %26 civarındaydı ve bu alımlarla düşmüş olabilir. A grubu paylar, altı kişilik yönetim kurulunun üç üyesini aday gösterme hakkı veriyor. Küçük yatırımcının yönetime etkisi bu nedenle sınırlı. Şirket 2025 kârını dağıtmadı; gerekçe yasal kayıtlardaki geçmiş yıl zararlarıydı. 27 Ağustos’ta başlayan geri alım programında 30 Eylül’e kadar 78,1 milyon TL harcandı. 27 Ekim itibarıyla geri alınan paylar 33 milyon adede, yani sermayenin %1,35’ine ulaştı.

Marjlar eksiye döndü; likidite güçlü, piyasa değeri ise özkaynağın %41’inde.

28 Ekim kapanışı olan 3,31 TL ile piyasa değeri 8,09 milyar TL. Net nakit düşüldüğünde firma değeri 7,72 milyar TL. Tablo 5’te görülen PD/DD 0,41. Yani piyasa şirkete, bilançodaki özkaynağının yalnızca %41’i kadar değer biçiyor. Özkaynağın büyük kısmı santralin yeniden değerlenmiş defter değerinden oluşuyor ve bu değer ancak santral kâr ürettikçe nakde döner. Son 12 ayda net zarar olduğu için F/K hesaplanamıyor. FD/FAVÖK 16,5; yani firma değeri, son 12 ayda üretilen 466,9 milyon TL’lik FAVÖK’ün 16,5 katı. Pay başına kâr dokuz ayda −0,4775 TL; geçen yıl 0,1427 TL idi.

Dipnotlardan çıkanlar

  • İlişkili taraf alacağı büyük ama azalıyor. Grup şirketlerinden ticari alacak 277,8 milyon TL ve toplamın %53’ü. Aralık sonunda 546,6 milyon TL idi; ortalama vade 15–20 gün.
  • Nakit grup paylarına da gidiyor. Kısa vadeli finansal yatırımlar 500,2 milyon TL ve bu kalemde üçüncü çeyrekte değer kaybı yazıldı. KAP açıklamalarına göre şirket ana ortağının paylarını almaya devam ediyor.
  • Vergi varlığı geleceğe bağlı. Yatırım teşvikinden doğan 503,0 milyon TL’lik ertelenmiş vergi varlığı, ancak şirket vergilendirilebilir kâr ürettikçe kullanılabilecek.
  • Vade tablosunda açıklanmayan fark var. Dipnotta bir yıl içinde ödenecek kredi anaparası 156,1 milyon TL; bilançodaki kısa vadeli finansal borç ise 411,4 milyon TL.
  • Krediler ortak kefaletine dayanıyor. Ortakların bankalara verdiği kefaletler 2,98 milyar TL. Ara dönem tablolar bağımsız denetimden geçmemiştir.

Faaliyet raporu ve gelecek

GES yatırımı tamamlandı ve yıllık 256 milyon kWh üretim planlanıyor. Dokuz ayda GES üretimi %16 artışla 168,6 bin MWh oldu. Bu, toplam satışın yalnızca %8’i; şirketin kaderi hâlâ termik santrale bağlı. Santralin çevre izni ve ruhsatıyla ilgili dava Danıştay’da; yönetim faaliyetleri etkileyen bir engel olmadığını belirtiyor. Faaliyet raporunda fiyat veya üretim beklentisine ilişkin bir yönlendirme yok.

Şirket Karnesi

Şirketin en güçlü iki yönü belli. Birincisi neredeyse borçsuz bir bilanço: net nakit pozisyonu ve %92,6 özkaynak oranı. İkincisi yüksek likidite ve düşen faiz yükü; üçüncü çeyrekte işletme sermayesi de nakde döndü.

Bilanço göstergeleri geçti; kârlılık, nakit üretimi ve büyüme göstergeleri kaldı.

En zayıf iki yönü de net. Birincisi, şirket fiyatı belirleyemiyor: elektrik ucuzladığında kömür maliyeti aynı hızda düşmüyor ve brüt zarar oluşuyor. İkincisi, serbest nakit akışı negatif ve kâr payı yok; nakdin bir kısmı finansal yatırımlara ve grup şirketinin paylarına gidiyor.

En önemli risk, PTF’nin düşük kalırken kömür ve dolar maliyetinin yükselmesi. Bu durumda zarar kalıcılaşır ve güçlü bilanço yavaş yavaş aşınır.

Tablo 6’daki karnede şirket 10 üzerinden 5 puan aldı. Tek bir oran tek başına karar verdirmez; göstergeler birlikte değerlendirilmelidir.

Yatırımcının izlemesi gereken üç gösterge:

  • MWh başına satış geliri ile nakit maliyet arasındaki fark. Bu fark pozitife dönmeden kalıcı kâr mümkün değil.
  • Termik santralin kapasite kullanım oranı. Sabit maliyetin daha fazla üretime yayılıp yayılmadığını gösterir.
  • Finansal yatırımlar ve ilişkili taraf işlemleri. Kasadaki nakdin ne kadarının grup paylarına bağlandığı, pay sahibinin payına düşen nakdi belirler.

IZENR 2026/9 Analizi; “Ucuzlayan Elektrik Dokuz Ayı Zarara Çevirdi”

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

Giriş Yap

Finanshub Ekonomi & Borsa ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!