Ortadoğu’da tırmanan savaş ve artan arz endişeleri, petrol piyasalarında alarm zillerinin çalmasına neden oluyor. Perşembe günü itibarıyla Brent ham petrol vadeli işlemleri, üst üste ikinci seansta da yükselerek varil başına 100 dolar sınırına doğru hızla tırmandı. Irak’taki terminal kapatmaları, Hürmüz Boğazı’ndaki fiili abluka, çıkmaza giren ateşkes görüşmeleri ve Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) tarihindeki en büyük acil durum rezerv salınımı kararı, piyasalardaki oynaklığın ana aktörleri konumunda bulunuyor.
Irak ve Hürmüz Boğazı’nda Artan Arz Riskleri
Petrol fiyatlarındaki yükselişin ana motoru, bölgedeki fiziki arzın giderek daha fazla tehlikeye girmesidir. Son gelişmelere göre Irak, kendi sularında iki petrol tankerinin hedef alınmasının ardından petrol terminallerindeki operasyonlarını tamamen durdurduğunu açıkladı. Bu durum, Orta Doğu’daki arz risklerinin ne kadar yüksek olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Bununla da kalmayan kriz, dünyanın en önemli petrol geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı’nı da vurdu. İran açıklarında çok sayıda ticari geminin vurulduğuna dair raporların gelmesiyle birlikte, boğaz ticari trafiğe fiilen kapanmış durumda. Tankerlerin geçiş yapamaması ve depolama alanlarının dolması nedeniyle, diğer büyük Orta Doğulu petrol üreticileri de üretimlerini önemli ölçüde kısmak zorunda kalarak küresel arzı daha da daralttı.
İran’ın Ateşkes Şartları ve Diplomatik Çıkmaz
Piyasalar bir yandan arz krizini fiyatlarken, diğer yandan diplomatik çözüm umutlarının giderek azalmasıyla da sarsılıyor. Gelen bilgilere göre İran, arabuluculara ateşkesin değerlendirilebilmesi için ABD’nin, kendisinin veya İsrail’in gelecekte ülkeye saldırmayacağını garanti etmesi gerektiğini bildirdi. Ancak Washington yönetiminin böyle bağlayıcı bir garantiyi kabul etmesinin pek olası görünmemesi, çatışmaların kısa vadede sona ermeyeceği ve enflasyonist baskıların devam edeceği yönündeki beklentileri güçlendiriyor.
IEA’dan Tarihi Müdahale: 400 Milyon Varil Piyasaya Sürülüyor
Fiyatların kontrolden çıkmasını ve küresel ekonominin derin bir stagflasyona sürüklenmesini engellemek isteyen dev ekonomiler ise koordineli bir müdahale başlattı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), artan arz risklerini gölgelemek ve piyasayı rahatlatmak amacıyla tarihindeki en büyük acil durum petrol rezervi salınımını onayladı. Bu tarihi karar kapsamında, üye devletlerin piyasaya toplam 400 milyon varil petrol sürmesi planlanıyor. Ancak IEA’nın bu devasa hamlesine rağmen, Brent petrolün yukarı yönlü ivmesini koruması, piyasanın jeopolitik riskleri geçici rezerv salınımlarından daha ağır bastırdığını gösteriyor.
