Türkiye’de mevduat ve kredi faizleri, jeopolitik gerilimlerin tetiklediği para politikası adımları sonrası sert yükseldi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) likiditeyi sıkılaştıran hamleleri, bankacılık sektöründe faizlerin yeniden yukarı yönlü ayarlanmasına neden oldu.
Likidite Açığı 1 Trilyon TL’yi Aştı
TCMB’nin haftalık repo ihalelerine ara vererek fonlamayı faiz koridorunun üst bandı olan %40’a çekmesi, piyasada ciddi bir likidite sıkışıklığı yarattı.
30 Mart itibarıyla sistemdeki likidite açığı 1 trilyon TL’yi aşarken, bankalar bu açığı kapatabilmek için mevduat faizlerini agresif şekilde yükseltti.
Mevduat Faizleri %45’e Kadar Çıktı
Mart ayı başında %37 seviyelerinde olan TL mevduat faizleri, ay sonuna doğru %41’in üzerine çıktı.
Yeni müşteri ve yüksek tutarlı mevduatlar için bankaların verdiği teklifler ise %45 seviyesine kadar ulaştı.
- 100 bin TL / 32 gün vadede: %41 – %43,5
- 1 milyon TL üzeri: %41,5 – %42
- Yeni mevduat girişlerinde: %45+ teklifler
Savaş öncesi dönemde bu oranların %30 seviyelerinde olduğu düşünüldüğünde, yükselişin boyutu dikkat çekiyor.
Kredi Faizleri de %50’yi Aştı
Likidite sıkışıklığı sadece mevduat tarafını değil, kredi tarafını da etkiledi.
Ticari kredi faizleri %50’nin üzerine çıkarken, bankalar hem maliyet baskısı hem de regülasyon gereklilikleri nedeniyle kredi kanallarında daha temkinli davranmaya başladı.
Swap Hamlesiyle Nefes Alma Çabası
TCMB, piyasadaki sıkışıklığı hafifletmek amacıyla uzun süredir ara verdiği döviz karşılığı TL swap işlemlerini yeniden devreye aldı.
Bu adımla:
- Bankalara TL likidite sağlanması
- Döviz rezervlerinin desteklenmesi
- Kısa vadeli faiz oynaklığının azaltılması hedefleniyor
Uzmanlara göre swap mekanizması, kısa vadede piyasaya “dengeleyici” bir katkı sunabilir.
TL Payı Artıyor Ama Altın Talebi Güçleniyor
BDDK verilerine göre TL mevduatın toplam içindeki payı %59,6’ya yükseldi.
Ancak altın fiyatlarındaki geri çekilme, yurt içi yatırımcıyı yeniden altına yönlendirmiş durumda. Sektör kaynakları, mevduat ve para piyasası fonlarından çıkışların kısmen altına kaydığını belirtiyor.
Rezervlerde Sert Gerileme
Mart ayında TCMB’nin döviz satışları dikkat çekici boyuta ulaştı:
- Haftalık satış: 17,8 milyar dolar
- Mart toplamı: 44,1 milyar dolar
Brüt rezervler 155,5 milyar dolara gerilerken, swap hariç net rezerv 20,4 milyar dolara düştü. Altın fiyatlarındaki düşüş de rezervleri aşağı çeken bir diğer unsur oldu.
Piyasada Beklenti: Yüksek Faiz Bir Süre Daha Kalıcı
Bankacılık sektörü kaynakları, hem likidite açığı hem de TL mevduat oranını artırma zorunluluğu nedeniyle yüksek faiz ortamının kısa vadede devam edeceği görüşünde.
Nisan ayı Para Politikası Kurulu toplantısında da sıkı duruşun korunması bekleniyor.
