Hazırlayan: Buğra Sönmez | Konu: Hürmüz Ablukası, Olası Kara Harekatı ve Çift Yönlü Enflasyon Baskısı
Günaydın! 30 Mart 2026 Pazartesi sabahından, savaş rüzgarlarının daha da sertleştiği, yaptırımların ve abluka haberlerinin piyasaları kıskacına aldığı yeni bir işlem haftasından herkese merhaba.
Hafta sonu gelen haber akışları, Trump’ın “İran 10 tankerin geçişine izin verecek” şeklindeki iyimser beyanlarının aksine, İran’ın Hürmüz’deki ablukayı daha da sıkılaştırdığını ve ABD’nin bölgeye kara harekatı için devasa birlikler sevk ettiğini gösteriyor. Borsa İstanbul ise bu gergin atmosferde, uzatılan piyasa tedbirleriyle güne dengeli (yatay) bir başlangıç arayışında.
Ekonomi gündemini tamamen savaşın seyri şekillendiriyor. ABD ile İran arasında tırmanan gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki fiziki kısıtlamalar, petrol fiyatları üzerinden tüm dünyada enflasyon korkularını yeniden körüklüyor. Yurt içinde ise Cuma günü açıklanacak Mart ayı enflasyon verisi haftanın en kritik başlığı olacak.
İşte tek bir veriyi, kurumu, siyasi demeci veya analizi atlamadan hazırladığım haftanın açılış bülteni:
🇹🇷 YURT İÇİ PİYASALAR: Uzatılan Tedbirler ve Reel Sektörün Döviz Açığı
Geçtiğimiz haftanın son işlem gününe (Cuma) 75,92 puanlık yükselişle başlayan BIST 100 endeksi, 12.825,01 seviyesini test ettikten sonra artan jeopolitik risklerin baskısıyla 12.601,60 puana kadar geriledi. Seansın sonunu ise %0,23 oranındaki düşüşle 12.698,19 puandan noktaladı.
Piyasa Dinamikleri ve Haftalık Performans:
- Haftalık Kapanış: BIST 100 endeksi haftayı 162,5 milyar TL ortalama hacim ve %2,68 kayıpla 12.698 puan seviyesinden tamamladı. (Aylık kayıp: %8,05 / Son bir yıllık kazanç: %32,10). Cuma günkü işlem hacmi ise önceki günkü 130,4 Milyar TL’den 121,2 Milyar TL‘ye geriledi.
- Haftanın Kazananları: RALYH (%52,69), TKFEN (%22,97) ve ASTOR (%9,93).
- Cuma Günü Endekse Negatif Etki Edenler (Puan Bazında): ASELS (-25,77), CCOLA (-4,93) ve SASA (-3,70).
- Sektörler (Haftalık): BIST Sanayi (XUSIN) %1,06, BIST Mali (XUMAL) %1,63, BIST Hizmetler (XUHIZ) %2,86 kayıp yaşadı.
🛡️ Piyasayı Koruma Kalkanları Devam Ediyor
- Borsa İstanbul, piyasadaki volatiliteyi sınırlamak amacıyla açığa satış yasağının ve kredili sermaye piyasası işlemlerinde özkaynak oranının esnetilerek uygulanması kararının 10 Nisan’a kadar uzatıldığını açıkladı.
📊 Makro Ekonomik Veriler ve Şirket Haberleri
- Reel Kesimin Döviz Açığı Zirvede: TCMB verilerine göre Ocak ayında finansal kesim dışındaki firmaların net döviz pozisyonu açığı 9,1 milyar USD artışla 197,5 milyar USD’ye (Temmuz 2018’den bu yana en yüksek seviye) çıktı. Döviz varlıkları 558 milyon USD azalırken, yükümlülükler 8,6 milyar USD arttı.
- Şirket Kapanışları Hızlandı: TOBB verilerine göre Şubat ayında kurulan şirket sayısı %15,1 azalışla 9.432’ye gerilerken, kapanan şirket sayısı %1,1 artışla 1.621’e çıktı. Bloomberg HT, 12 aylık yıllıklandırılmış kurulan/kapanan A.Ş. oranının %40’ı aşarak rekor kırdığını belirtti.
- Turizmde Düşüş: Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre otellerdeki ortalama doluluk oranı 2025’teki %51,91’den %49,54’e gerileyerek 2021’den bu yana en düşük seviyeyi kaydetti (Yabancı turist: 30,40 puan / Yerli: 19,14 puan).
- Ticaret Bakanlığı’ndan Hatırlatma: İsrail’e yönelik ticari duruş hatırlatılarak, “Türkiye’nin 2 Mayıs 2024’te aldığı kararla, tam 23 aydır İsrail’e ihracat, ithalat ve transit ticaret tamamen durdurulmuştur” açıklaması yapıldı.
🏛️ Siyaset, Diplomasi ve Yatırım Zirvesi
- Erdoğan – BlackRock Görüşmesi: Cumhurbaşkanı Erdoğan, WEF Türkiye Stratejisi Toplantısı’nda 1,2 trilyon dolar varlık yöneten 23 yatırımcının katıldığı oturumda BlackRock CEO’su Larry Fink‘i kabul etti. Bakanlar Şimşek, Bayraktar ve Fidan da yatırımcılara sunum yaptı.
- Kalkınma Yolu Vurgusu: Ulaştırma Bakanı Abdülkadir Uraloğlu, “Kalkınma Yolu projesi (Türkiye, Irak, Katar, BAE) bitmiş olsaydı, dünyanın Hürmüz krizinden çok daha az etkileneceğini” belirtti ve savaş sonrası hızlıca başlanacağını umduklarını söyledi.
🌍 KÜRESEL GÜNDEM: Kara Harekatı İddiaları, Hürmüz Ablukası ve Enerji Faturası
Hafta sonu İran’ın elektrik santrallerine yönelik saldırılar devam ederken, krizin asıl kırılma noktası boğaz güvenliği ve olası bir kara işgali etrafında şekilleniyor.
⚔️ Savaş Alanı ve Askeri Sevkıyatlar
- Kara Harekatı İhtimali: Washington Post’un haberine göre, binlerce Amerikan askeri ve deniz piyadesi Orta Doğu’ya sevk ediliyor. Trump’ın onay vermesi halinde bu birliklerin, İran’da haftalarca sürebilecek bir kara harekatı kapsamında konuşlandırılacağı belirtiliyor.
- Hürmüz’de Katı Abluka: Trump’ın “İran 10 tankerin geçişine izin verecek” açıklamasını yalanlarcasına, İran Devrim Muhafızları ABD/İsrail bağlantılı limanlara giden gemilere geçiş yasağını yineledi ve izinli koridora girmeye çalışan 3 farklı uyruklu konteyner gemisini geri çevirdiğini duyurdu.
- İran’dan Yeni Tehdit: İsrail’in İran üniversitelerine yönelik saldırılarına karşılık, ABD-İsrail bağlantılı tüm üniversitelerin meşru hedef olduğu ilan edildi.
- Rusya’dan Uyarı: Rusya, ABD ve İsrail’in İran’daki nükleer tesislere yönelik saldırılarını durdurması çağrısında bulundu.
🛢️ Enerji Krizi ve Ekonomik Etkiler
- Irak Petrolünde Çöküş: Irak Petrol Bakanlığı, savaş nedeniyle petrol faaliyetlerinin büyük ölçüde durduğunu açıkladı. Reuters’a göre Irak’ın günlük üretimi savaş öncesi 4,3 milyon varilden önce 1,3 milyona, depolama alanları dolunca da 800 bin varile kadar çakıldı.
- Rusya’dan Benzin İhracat Yasağı: Rusya, iç piyasada fiyat istikrarı için 1 Nisan’dan itibaren benzin ihracatını yasaklama kararı aldı.
- Havacılık Sektörü: ABD’de artan yakıt fiyatlarının uçak biletlerini ve sefer sayılarını doğrudan etkileyeceği uyarısı yapıldı.
🗣️ Trump’ın Ateşkes Çıkmazı ve Politik Mesajlar
ABD Başkanı Trump’ın hafta başında 5 gün olarak açıkladığı (İran enerji tesislerine yönelik) saldırı durdurma süresini 6 Nisan akşamına kadar uzatması, piyasalarda ateşkes umudu yaratsa da İran’ın ağır şartları ve İsrail’in şahin konumu bu ihtimali zora soktu.
📉 Makro Veriler ve Merkez Bankaları
- ABD Tüketici Güveni Çakıldı: Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi Mart ayında 3,3 puan azalarak 53,3’e geriledi ve beklentilerin altında kaldı. Aynı ankette 12 aylık enflasyon beklentisinin %3,4’ten %3,8’e yükselmesi, Fed’in faiz indirim sürecinin zora girdiği izlenimini yaratarak (ve tahvil faizlerini yükselterek) ABD borsalarına satış getirdi.
🏦 MAKRO ANALİZ: Savaşın Enflasyon Faturası ve Info Yatırım Beklentisi
Jeopolitik tansiyonun ekonomik yansımaları en güçlü şekilde enerji piyasalarında hissediliyor.
- Enerji Maliyetleri: Brent petroldeki her 10 dolarlık artış, yurt içi enflasyonu yaklaşık 1,1–1,2 puan yukarı çekiyor ve cari denge üzerinde yaklaşık 2,5 milyar dolarlık açık yaratıyor. Döviz kuru geçişkenliğinin yüksek olduğu Türkiye’de bu durum enflasyon beklentilerinde bozulmaya yol açıyor.
- Ramazan ve Bayram Etkisi: Tüketici talebindeki dönemsel artış, temel gıda ve havayolu ulaşım fiyatlarında yükselişe neden olarak kısa vadede (hizmet ve gıda kanalıyla) enflasyon üzerinde doğrudan yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
- Cuma Gününe Dikkat: ABD-İran savaşının enerji fiyatlarına etkisi ve mevsimsel talep artışlarının birleşimiyle, Info Yatırım olarak Mart ayında aylık bazda %2,4, yıllık bazda %31,5 enflasyon bekliyoruz.
💡 STRATEJİ VE BEKLENTİLER (BUGÜN)
- BIST 100 Açılış: ABD Başkanı Trump’ın savaşın yakın zamanda sona erebileceğine yönelik söylemleri (her ne kadar sahada tam karşılık bulmasa da) ve Borsa İstanbul’daki takas avantajının etkisiyle endeksin yeni haftaya daha dengeli, yatay (veya sınırlı alıcılı) bir başlangıç yapması bekleniyor.
- Küresel Piyasalar: Jeopolitik risk gündemiyle ABD, Avrupa vadeli endeksleri ve Asya-Pasifik borsaları şu an için büyük oranda negatif bir seyir izliyor.
📅 HAFTALIK VE GÜNLÜK VERİ TAKVİMİ
Haber akışıyla birlikte veri akışının da yoğunlaşacağı bir haftadayız. Yurt içinde dış ticaret, işgücü ve cuma günü enflasyon (TÜFE); yurt dışında ise JOLTS, ADP ve Cuma günü ABD Tarım Dışı İstihdam verileri takip edilecek.
Bugün (30 Mart Pazartesi):
- 10:00 Türkiye: ⭐ Mart Ayı Ekonomik Güven Endeksi (Önceki: 100,70)
- 12:00 Euro Bölgesi: ⭐ Mart Ayı Tüketici Güveni (Beklenti: -16,30 / Önceki: -12,20)
- 15:00 Almanya: ⭐⭐⭐ Mart Ayı Öncü TÜFE – Aylık (Beklenti: – / Önceki: 0,20%)
- 15:00 Almanya: ⭐⭐⭐ Mart Ayı Öncü TÜFE – Yıllık (Beklenti: – / Önceki: 1,90%)
- 17:30 ABD: ⭐⭐⭐ Fed Başkanı Powell’ın Konuşması (Soruşturma celpleri ve Trump’ın faiz baskısı gölgesinde piyasalar için kritik önemde).
- 18:30 ABD: ⭐ 3 & 6 Aylık Hazine Bono İhaleleri
- 23:00 ABD: ⭐⭐ FOMC Üyesi Williams’ın Konuşması (New York Fed Bşk.)
(Not: Asya seansında Japonya Merkez Bankası (BoJ) para politikası toplantı tutanakları da izlendi).
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Hürmüz Boğazı neden bu kadar kritik?
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’si Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşir. Buradaki herhangi bir aksama petrol fiyatlarını doğrudan etkiler.
2. ABD’nin olası kara harekatı piyasaları nasıl etkiler?
Kara harekatı, savaşın uzun süreceği beklentisini güçlendirir. Bu da enerji fiyatlarında kalıcı artış ve küresel risk iştahında düşüş yaratır.
3. Petrol fiyatları neden enflasyonu artırıyor?
Enerji maliyetleri üretim, lojistik ve hizmet sektörünü doğrudan etkiler. Petrol yükseldikçe tüm maliyet zinciri yukarı taşınır.
4. Türkiye ekonomisi bu süreçten nasıl etkilenir?
Türkiye enerji ithalatçısı olduğu için petrol fiyatlarındaki artış:
- Cari açığı büyütür
- Enflasyonu artırır
- Kur üzerinde baskı oluşturur
5. Borsa İstanbul neden yatay açılış yapabilir?
Jeopolitik risklere rağmen:
- Alınan piyasa tedbirleri
- Yerli yatırımcı ağırlığı
- Takas avantajı
endekste dengeleyici rol oynar.
6. TCMB’nin döviz açığı verisi neden önemli?
Reel sektörün yüksek döviz açığı, kur şoklarına karşı kırılganlığı artırır ve finansal riskleri büyütür.
7. ABD enflasyon beklentilerindeki artış neden kritik?
Bu durum Federal Reserve’in faiz indirimlerini geciktirebilir ve küresel likiditeyi daraltabilir.
