Sermaye Piyasası Kurulu’nun serbest fonlara yönelik attığı son adım, ilk bakışta fon sektörünü ilgilendiren teknik bir düzenleme gibi görünüyor. Ancak getirilen yeni sınırlar, önümüzdeki aylarda Borsa İstanbul’daki pozisyon dağılımından bazı hisselerdeki arz-talep dengesine kadar çok daha geniş bir alanı etkileyebilir.
Düzenlemenin en dikkat çekici taraflarından biri, fonların düşük fiili dolaşıma sahip şirketlerde oluşturabileceği pozisyonların sınırlandırılması.
Yeni çerçevede fiili dolaşım oranı düştükçe fonların ilgili şirkette taşıyabileceği pay da azalıyor.
Fiili dolaşım oranı yüzde 25’in altındaki şirketlerde sınır yüzde 8 olurken, yüzde 25-50 arasındaki şirketlerde yüzde 6, yüzde 50-75 arasındakilerde yüzde 4 ve yüzde 75’in üzerindeki şirketlerde yüzde 2 olarak uygulanacak.
Üstelik aynı portföy yönetim şirketi altında farklı fonlar üzerinden aynı hisse senedinde yüksek pozisyon oluşturulmasının önüne geçmek amacıyla toplam pozisyonlara da sırasıyla yüzde 16, yüzde 12, yüzde 8 ve yüzde 4 sınırları getiriliyor.
DÜŞÜK FİİLİ DOLAŞIMLI HİSSELERDE YENİ DÖNEM
Düzenlemenin bu bölümü yalnızca fon risklerinin azaltılması açısından değil, Borsa İstanbul’daki fiyat oluşum mekanizması bakımından da önemli.
Özellikle fiili dolaşımı sınırlı şirketlerde birkaç büyük fonun yüksek miktarda pay toplaması, piyasadaki gerçek dolaşımı daha da daraltabiliyor. Böyle bir yapı, hisse fiyatının görece düşük işlem hacimleriyle daha sert hareket etmesine neden olabiliyor.
Yeni sınırlar tam da bu yoğunlaşmayı azaltmayı hedefliyor.
Bu yönüyle düzenleme, Türkiye piyasasının uluslararası endeks sağlayıcılarının likidite, erişilebilirlik ve fiyat oluşumuna ilişkin değerlendirmeleri açısından da dikkat çekici bir adım niteliğinde.
Ancak düzenlemenin etkisi bununla sınırlı değil.
SERBEST FONLARA İKİNCİ SINIR
Yeni düzenlemenin fon yönetim stratejileri açısından belki de daha kritik bölümü portföy yoğunlaşmasına ilişkin getirilen sınırlama.
Bir serbest fon portföyünde yüzde 5’in üzerinde ağırlığa sahip yatırımların toplamı artık fon toplam değerinin yüzde 20’sini aşamayacak.
Bu kural, yalnızca spekülatif veya düşük likiditeli hisselerde yoğunlaşan fonları değil, az sayıda şirkete yüksek ağırlık vererek yatırım yapan fonları da doğrudan ilgilendiriyor.
Dolayısıyla tartışmanın bundan sonraki bölümünde iki farklı amaç karşı karşıya gelecek:
Piyasadaki aşırı yoğunlaşmanın önlenmesi ve yatırım fonlarının risklerinin dağıtılması bir tarafta; fon yöneticisinin güçlü beklenti taşıdığı şirketlerde yüksek pozisyon alabilme özgürlüğü diğer tarafta olacak.
Serbest fonların klasik yatırım fonlarından ayrıldığı önemli noktalardan biri yatırım stratejisindeki hareket alanıydı. Yeni sınırların kapsamının genişlemesi, sektörde bu hareket alanının ne ölçüde korunacağı tartışmasını beraberinde getirebilir.
ASIL KRİTİK TARİH: 31 ARALIK 2026
Borsa yatırımcısını doğrudan ilgilendiren bölüm ise mevcut portföyler.
Yeni limitlerin üzerinde bulunan pozisyonların 31 Aralık 2026’ya kadar düzenlemeye uygun hale getirilmesi gerekiyor.
Bu nedenle önümüzdeki dört aylık dönemde sadece şirketlerin bilançosu, büyüme beklentisi veya değerleme çarpanları takip edilmeyecek.
Fonların mevcut portföy dağılımları da piyasanın önemli değişkenlerinden biri haline gelebilir.
Özellikle şu sorular öne çıkacak:
Hangi serbest fon hangi hissede yüksek pozisyon taşıyor? Bu pozisyon yeni düzenlemedeki sınırların üzerinde mi? Limit aşımı varsa ne kadarlık bir portföy ayarlaması gerekiyor?
Bu hesaplamalar bazı hisselerde yıl sonuna kadar oluşabilecek potansiyel satış baskısını anlamak açısından önemli hale gelebilir.
Ancak düzenlemenin yalnızca satış yönlü okunması da eksik olabilir. Yoğunlaşmış pozisyonların azaltılmasıyla serbest kalacak fon büyüklüğünün farklı Borsa İstanbul şirketlerine yönelmesi, özellikle likit ve yüksek fiili dolaşıma sahip hisselerde yeni talep yaratabilir.
Başka bir ifadeyle bir tarafta pozisyon azaltmak zorunda kalan hisseler bulunurken, diğer tarafta bu paranın gidebileceği yeni şirketler ortaya çıkabilir.
Bu nedenle düzenleme Borsa İstanbul açısından yalnızca bir “satış hikâyesi” değil, aynı zamanda ciddi bir portföy rotasyonu anlamına gelebilir.
PORTFÖY YÖNETİM SEKTÖRÜNDE DE EŞİK YÜKSELİYOR
Değişikliklerin bir başka önemli ayağı portföy yönetim şirketlerini ilgilendiriyor.
2027 yılında geniş yetkili portföy yönetim şirketleri için öngörülen 500 milyon TL’lik asgari sermaye şartı, özellikle daha küçük ölçekli şirketler açısından yeni bir dönemin kapısını açabilir.
Sermaye gereksiniminin yükselmesi; sermaye artırımları, yeni ortaklıklar ve birleşmeler gibi seçenekleri sektörün gündemine taşıyabilir.
Dolayısıyla SPK’nın attığı adımlar sadece fonların hangi hisseyi ne kadar taşıyabileceğini değiştirmiyor. Portföy yönetim sektörünün yapısını da yeniden şekillendirebilecek bir çerçeve oluşturuyor.
BORSA İSTANBUL’DA “FON POZİSYONU” DÖNEMİ
Yeni düzenlemeyle birlikte yatırımcıların takip edeceği veri setine yeni bir başlık daha ekleniyor.
Bilanço, yabancı takası, değerleme ve teknik görünümün yanında artık serbest fonların hangi şirketlerde ne ölçüde yoğunlaştığı da daha kritik hale gelecek.
31 Aralık’a yaklaşıldıkça limit üzerinde kalan pozisyonların büyüklüğü ve bunların hangi hızla azaltıldığı piyasada daha fazla konuşulabilir.
Düzenlemenin nihai sonucu ise uygulamada görülecek.
Aşırı yoğunlaşmanın azaltılması ve fiyat oluşumunun daha sağlıklı hale gelmesi Borsa İstanbul açısından olumlu bir gelişme olabilir. Buna karşılık sınırların fon yöneticilerinin yatırım stratejilerini gereğinden fazla daraltması durumunda serbest fonların temel karakteri de tartışmaya açılabilir.
Kısacası SPK serbest fonlara yalnızca yeni limitler getirmedi.
Borsa İstanbul’da paranın hangi hisselerde yoğunlaşabileceğinin kurallarını da yeniden yazdı.
