TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan yeni düzenleme, hem çalışma hayatını hem de sosyal hizmetler alanını doğrudan etkileyecek birçok başlığı aynı pakette topladı. En dikkat çeken değişikliklerden biri, kadın memur ve kadın işçiler için ücretli doğum izninin toplamda 24 haftaya çıkarılması oldu. Düzenleme ayrıca sosyal medya ve oyun platformlarına çocuklara yönelik yeni yükümlülükler getirirken, koruyucu aile sistemi, devlet korumasındaki gençlerin istihdamı ve sosyal destek mekanizmalarında da kapsamlı değişiklikler içeriyor.
Yeni kanuna göre kadın memurlar ve kadın işçiler, doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta ücretli izin kullanabilecek. Mevcut sistemde doğum sonrası izin süresi 8 hafta ile sınırlıyken, yeni düzenlemeyle bu süre iki katına çıkarıldı. Sağlık durumunun uygun olduğunu doktor raporuyla belgeleyen kadın çalışanlar, doğum öncesindeki belirli sürenin bir bölümünü doğum sonrasına aktarabilecek. Çoğul gebelik halinde ise izin süresi daha da uzayacak.
Yasada dikkat çeken bir diğer başlık ise erkek çalışanlara verilen doğum izninin artırılması oldu. Eşi doğum yapan işçiye verilen ücretli izin 5 günden 10 güne çıkarıldı. Koruyucu aile olan memur ve işçilere ise çocuğun tesliminden sonra talep etmeleri halinde 10 gün izin verilecek. Askeri personel için de benzer şekilde doğum ve evlat edinme izinleri genişletildi.
Sosyal medya tarafında ise çocuklara yönelik yeni bir dönem başlıyor. Buna göre sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Platformlar yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almak zorunda olacak. 15 yaşını doldurmuş çocuklar için ise ayrıştırılmış hizmet modeli uygulanacak. Ayrıca ebeveyn kontrol araçları zorunlu hale getirilecek. Bu araçların hesap ayarlarının denetlenmesi, ücretli işlemlerin ebeveyn onayına bağlanması ve kullanım süresinin sınırlandırılması gibi mekanizmaları içermesi gerekecek.
Kanun, oyun platformlarına da yeni yükümlülükler getiriyor. Özellikle Türkiye’den günlük erişimi yüksek olan yurt dışı kaynaklı platformların Türkiye’de temsilci bulundurması zorunlu olacak. Yaş derecelendirmesi yapılmamış oyunların sunulmasına sınırlama getirilirken, ebeveyn kontrol mekanizmaları da bu alanda zorunlu tutulacak. Kurallara uyulmaması halinde para cezaları, reklam yasağı ve bant daraltma gibi yaptırımlar uygulanabilecek.
Sosyal hizmetler alanında ise koruyucu aile modelini güçlendiren düzenlemeler öne çıktı. Sosyal güvencesi olmayan koruyucu ailelerde, belirli şartlar altında isteğe bağlı sigorta primlerinin devlet tarafından karşılanmasının önü açıldı. Amaç, daha fazla çocuğun kurum bakımından ziyade aile ortamında büyümesini sağlamak. Ayrıca çocukların ailesi veya yakınları yanında bakımı için verilecek sosyal ve ekonomik desteğin çerçevesi de yeniden belirlendi. Destek tutarına üst sınır getirilirken, yardımın süreli ya da geçici olarak verilmesine ilişkin esaslar netleştirildi.
Devlet koruması altında büyüyen gençlerin istihdamına ilişkin hükümler de yeniden yazıldı. Buna göre, kamu kurumlarında dolu kadro ve pozisyonların binde biri bu kapsamdaki gençler için ayrılacak. İstihdam hakkından yararlanmak için korunma veya bakım tedbiri altında belirli bir süre fiilen kalmış olmak, belli yaş ve eğitim şartlarını taşımak ve başvuru süresi içinde müracaat etmek gerekecek. Özel sektörde işe alınmaları halinde ise primlerin önemli bir bölümü 5 yıl boyunca Hazine tarafından karşılanacak.
Yasa, çocukların yoğun bulunduğu alanlarda kimlerin çalışamayacağına ilişkin de sert hükümler içeriyor. Cinsel saldırı, çocuk istismarı, uyuşturucu ticareti, insan ticareti, müstehcenlik, fuhuş ve kasten öldürme gibi suçlardan kesinleşmiş mahkumiyeti bulunan kişiler; okul, kreş, yurt, çocuk kulübü, servis, kantin, internet kafe ve spor okulu gibi çocukların yoğun olduğu iş yerlerini işletemeyecek, buralarda çalışamayacak ve fiilen görev alamayacak. Bu şartlara aykırı davranan işletmelere ağır idari yaptırımlar uygulanacak.
Düzenlemede veri toplama ve izleme başlığı da yer aldı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, sosyal yardım ve sosyal hizmet başvurularında hak sahipliğinin belirlenmesi amacıyla kişi ve hanelere ilişkin gelir, gider, sağlık, sosyal güvenlik, nüfus ve mal varlığı verilerini talep edebilecek. Ayrıca yatılı sosyal hizmet kuruluşlarında merkezi izleme sistemine bağlı kamera altyapıları kurulacak. Elde edilen veriler, adli ya da idari soruşturmaya konu olmaması halinde 2 yıl sonunda silinecek.
Vergi tarafında ise Darülaceze’ye yapılacak bağışlara yeni kolaylıklar getirildi. Gıda, temizlik, giyecek ve yakacak yardımları ile diğer bağış ve yardımlar gelir vergisi, kurumlar vergisi ve KDV bakımından istisna veya indirim kapsamına alındı.
Toplu taşıma hizmeti veren özel işletmecilere yönelik gelir desteği uygulaması da yasada yer aldı. Belediyeler tarafından yetkilendirilen şehir içi ulaşım araçları ve özel deniz ulaşımı araçları için, belirlenen esaslar çerçevesinde aylık destek ödemesi yapılabilecek.
Yasanın en çok tartışılacak bölümlerinden biri ise sosyal ağlar ve oyun platformlarına ilişkin yaptırım mekanizması olacak gibi görünüyor. Çünkü yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde önce para cezası, ardından reklam yasağı, son aşamada ise bant daraltma devreye girecek. Bu da özellikle büyük platformlar açısından Türkiye’de yeni bir denetim döneminin başladığı şeklinde yorumlanıyor.
Öte yandan Genel Kurul’da kabul edilen önergeyle, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte mevcut analık izni süresi bitmiş olsa bile 1 Nisan 2026 itibarıyla doğumdan sonra 24 haftalık süresini henüz tamamlamamış olan personele de ek hak tanındı. Buna göre, ilgili personel 10 iş günü içinde başvurması halinde 8 hafta ilave analık izni kullanabilecek.
Bu haliyle yasa, yalnızca doğum izni düzenlemesiyle sınırlı kalmadı; çalışma hayatından çocuk korumaya, dijital platformlardan sosyal yardımlara kadar çok geniş bir alanda yeni kurallar getirdi. Özellikle doğum izninin 24 haftaya çıkarılması ve 15 yaş altına sosyal medya erişimi konusunda getirilen fiili engel, paketin en çok konuşulacak iki ana başlığı olarak öne çıktı.
