Buffett’ın yaklaşımı kabaca şu: İyi şirketlere uzun vadeli ortak ol, şirket iyi olmaya devam ettiği ve piyasa size reddedilmesi zor, abartılı bir fiyat teklif etmediği sürece ortaklığı sürdür.
Benim yaptığım ise bunun ilk yarısı.
Güvenlik marjı olan, kârlılığı artan, nakit üreten ve ileride de değerini büyütebilecek şirketleri alıyorum ve ortaklığı sürdürüyorum. Yani başlangıçta Buffett’ın yaklaşımına oldukça yakın hareket ediyorum.
Ancak satış tarafında ayrışıyorum.
Benim satış kararım üç sebebe dayanıyor:
Şirketin temelinde bir bozulma olması, daha iyi ve daha ucuz bir fırsat çıkması ya da fiyatın benim hesapladığım ederine ulaşması.
İlk ikisinin doğruluğu konusunda fazla tartışma yok. Şirketin hikâyesi bozulmuşsa yatırım teziniz de bozulmuştur. Sermayenizi çok daha iyi bir fırsata taşıyabiliyorsanız bunun da bir mantığı vardır.
Zaten Buffett’ın kastettiği türden gerçekten iyi şirketlerde temel bozulması çok sık yaşanmıyor.
Sorun üçüncüsünde başlıyor:
“Hisse ederine ulaştı, artık satmalıyım.”
Buffett’ın yıllar içinde yatırım anlayışında öne çıkardığı önemli noktalardan biri, yalnızca ucuz şirket bulmak değil, sermayesini uzun yıllar yüksek getirilerle büyütebilecek olağanüstü şirketlere ortak olmak.
Çünkü gerçekten iyi bir şirket bugünkü değerinde kalmıyor. Kârını, özkaynağını, nakit üretimini ve rekabet gücünü artırdıkça şirketin gerçek değeri de zaman içinde yükseliyor.
Bu yüzden bugün “ederinde” görünen kaliteli bir şirket, birkaç yıl sonra bugünkünden çok daha yüksek bir içsel değere sahip olabilir.
Burada Buffett’ın çok önemli bir başka yaklaşımı devreye giriyor:
Harika bir şirketi makul bir fiyattan almak, vasat bir şirketi harika bir fiyattan almaktan daha değerlidir.
Çünkü asıl kazanç yalnızca alış fiyatındaki iskontodan değil, şirketin yıllar boyunca sermayeyi büyütmesinden geliyor.
Bir de işin bileşik getiri tarafı var.
Çok iyi bir şirkette uzun süre ortak kaldığınızda yalnızca şirket para kazanmıyor; önceki yıllarda yaratılan değer de yeni değer üretmeye devam ediyor. Süre uzadıkça yatırımcının en büyük avantajlarından biri zaman oluyor.
Üstelik piyasanın bir başka huyu daha var:
Abartmak.
Piyasa iyi şirketleri bazen ederinin altında fiyatlıyor, bazen ederine getiriyor, bazı dönemlerde ise hikâyeyi satın alıp gerçek değerinin çok üzerine taşıyor.
Eğer gerçekten iyi bir şirkette ortaklığı “ederine geldi” diye değil de piyasanın o şirket için reddedilmesi zor bir fiyat teklif ettiği dönemde sonlandırabilirseniz, getiriniz ciddi biçimde değişebiliyor.
Benim hatam burada ortaya çıkıyor.
“Ederine geldi” diyerek satış yaptığımda aslında iki potansiyel getiriden birden vazgeçmiş oluyorum.
Birincisi, piyasanın ileride yaratabileceği o abartılı fiyatlama döneminden.
İkincisi ve belki daha önemlisi, iyi şirketin yıllar boyunca değerini büyütmeye devam etmesinden doğacak bileşik getiriden.
Yani doğru şirketi bulmuş olabilirim, doğru fiyattan almış olabilirim; fakat onu olması gerekenden erken satarak yatırımın en değerli kısmını kendi elimle kesmiş oluyorum.
Buffett’ın “favori elde tutma süresi sonsuzdur” yaklaşımının altında da sanırım tam olarak bu düşünce yatıyor. Buradaki “sonsuz”, hiçbir koşulda satmamak anlamına gelmiyor. İyi işleyen, değer üretmeye devam eden bir şirketten sırf fiyat artık ucuz değil diye ayrılmamak anlamına geliyor.
Çünkü büyük yatırım sonuçlarında mesele yalnızca “Neyi, hangi fiyattan aldın?” değil.
Bazen asıl mesele:
“Doğru şeyi aldıktan sonra ne kadar sabredebildin?”
Hatalarımdan ders çıkarırken fark ettiğim önemli hatalarımdan biri de bu oldu.
İyi şirketi bulmak kadar, iyi şirkette kalmayı da öğrenmek gerekiyor.
