78 Barodan Ortak Tepki: “Savunma Hakkı Yapay Zekâya Devredilemez”
Türkiye genelinde aralarında Ankara, İstanbul, İzmir ve Bursa barolarının da bulunduğu 78 baro, yargıda yapay zekâ kullanımına yönelik tartışmalar üzerine ortak bir açıklama yayımladı. Açıklamada, savunma hakkının teknolojik araçlara devredilemeyeceği vurgulanarak, hukuk sisteminin temel ilkelerine dikkat çekildi.
Baroların tepkisinin odağında, Adalet Bakanı’nın yargı süreçlerinde yapay zekâ kullanımına ilişkin değerlendirmeleri yer aldı. Açıklamada, bu tür uygulamaların adil yargılanma hakkı ve savunma mekanizması üzerindeki etkilerinin dikkatle ele alınması gerektiği belirtildi.
“Savunma hakkı temel bir güvencedir”
Ortak metinde, savunma hakkının anayasal bir güvence olduğuna dikkat çekilerek şu ifadelere yer verildi:
“Adil yargılanma hakkı; bağımsız ve tarafsız yargı önünde, savunma hakkının etkin kullanımı ile korunur. Bu güvencelerin zayıflaması, hukuk güvenliğini ve yargıya duyulan güveni doğrudan sarsar.”
Açıklamada ayrıca, Avukatlık Kanunu’na atıf yapılarak, hukuki danışmanlık ve savunma faaliyetlerinin yalnızca avukatlar tarafından yürütülebileceği hatırlatıldı.
“Yapay zekâ hukuk hizmetinin yerine geçemez”
Barolar, vatandaşların avukat desteği olmadan yapay zekâ üzerinden hukuki hizmet almasının, savunma hakkına doğrudan müdahale anlamı taşıdığını vurguladı.
Metinde bu konu şu sözlerle ifade edildi:
“Hukukî süreçler; salt teknik veri işleme faaliyeti değil, somut olaya göre şekillenen vicdanî değerlendirme faaliyetidir.”
Ayrıca, “yapay zekâ hâkim” yaklaşımı ne kadar sakıncalıysa, “yapay zekâ avukat” anlayışının da aynı ölçüde sorunlu olduğu belirtildi.
“Dijitalleşme araç olmalı, amaç değil”
Ortak açıklamada teknolojik dönüşüme tamamen karşı çıkılmadığı, ancak bunun yargının temel unsurlarını zayıflatacak şekilde kullanılmaması gerektiği ifade edildi.
Barolar, Adalet Bakanlığı’na çağrıda bulunarak şu önceliklere dikkat çekti:
- Bağımsız savunmanın güçlendirilmesi
- Liyakat esaslı yargı reformları
- Yargılamayı hızlandıracak teknik altyapının geliştirilmesi
“Mücadele sürecek”
Açıklamanın sonunda barolar, savunma makamının yetkilerinin daraltılmasına karşı duracaklarını belirtti:
“Savunma makamının teknolojik araçlar gerekçe gösterilerek zayıflatılmasına karşı mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz.”
