Biraz da Sanattan Konuşacaktım: Fon Krizi, İnsan Psikolojisi ve Banksy

Biraz da Sanattan Konuşacaktım…

Aslında bugün Banksy’nin bir heykeli üzerine yazmak istiyordum. Bir süredir aklımdaydı. Bir sanat eserinin insana düşündürdükleri, bazen tek bir figürün koca bir hikâye anlatabilmesi… Biraz sanattan, kitaplardan, çiçeklerden, hayattan söz edecektim.

Ama son zamanlarda yazmakta zorlanıyorum.

Her sabah başka bir kötü haberle uyanıyoruz. Savaşlar, ölen çocuklar, bitmeyen acılar, ekonomik sıkıntılar, giderek sertleşen insanlar… Bir de bütün bunların üzerine yaşadığımız finansal karmaşa.

Fon meselesi de bunlardan biri. Son günlerde çevremde o kadar çok konuşuluyor ki ister istemez insanın zihnini meşgul ediyor. Hatta hastanede bile hemşirelerden hasta yakınlarına kadar pek çok insanın fonlardan bahsettiğine şahit oluyorum. Bir noktada bunun yalnızca bir yatırım konusu olmaktan çıktığını fark ediyorsunuz. İnsanların birikimleri, emekleri ve gelecek hayalleri söz konusu.

Bütün bunlar bana bir zamanlar okuduğum Cinnet, Panik ve Çöküş isimli kitabı hatırlattı. Ekonomiye meraklı olanlara tavsiye ederim. Kitapta ekonomik krizlerin nasıl geliştiği üç aşamada anlatılıyor. Hollanda’daki meşhur lale çılgınlığı da bunlardan biri.

Bir dönem lale soğanları inanılmaz fiyatlara ulaşmış, insanlar birbirleriyle yarışır hâle gelmişti. Bir noktadan sonra kimse çiçeğin kendisiyle ilgilenmiyor, yalnızca daha yüksek fiyata satabilmenin hesabını yapıyordu. Sonunda güven kayboldu, fiyatlar çöktü ve büyük bir hayal kırıklığı yaşandı.

Cinnet, panik ve çöküş…

Bugün yaşadığımız fon olaylarını izlerken bu tarihsel örnek ister istemez aklıma geliyor. Özellikle Ponzi düzenlerinin arkasındaki psikoloji oldukça düşündürücü. Kolay kazanç beklentisi, büyüyen vaatler ve sorgulamadan peşinden gidilen kalabalıklar…

Elbette burada herkesi aynı kefeye koymak mümkün değil. Bir tarafta hayat pahalılığı karşısında birikimini değerlendirmek, parasını korumak, belki biraz rahatlamak isteyen insanlar var. Diğer tarafta zaten önemli bir servete sahip olduğu hâlde daha fazlasını kazanma hırsıyla hareket edenler… Bir de insanların bu beklentilerini fırsata çevirenler.

Hepsinin hikâyesi aynı değil. Ama sonuçta güvenin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha görüyoruz.

Bazen düşünüyorum, dünya değişiyor ama insanın zaafları pek değişmiyor. Yalnızca hikâyelerin dekoru farklılaşıyor. Dün lale soğanları, bugün başka yatırım araçları… Hırs, umut, korku ve kalabalığa kapılma duygusu hep bir yerlerde karşımıza çıkıyor.

Neyse…

Ben aslında bunları yazmak istemiyordum. Banksy’nin heykelinden, bir kitabın bende bıraktığı izden, belki de bir çiçeğin güzelliğinden bahsedecektim.

Sanırım biraz yoruldum. Dünyada olup bitenleri görmezden gelmek istemiyorum ama her gün bütün bu ağırlığı taşımak da kolay değil.

Biraz eski günleri özlüyorum. Daha çok sanat konuştuğumuz, kitaplardan bahsettiğimiz, küçük şeylere şaşırabildiğimiz günleri…

Belki yarın yeniden yazarım. Bu kez bir savaşı, bir krizi ya da kaybolan bir umudu değil; güzel bir heykeli, bir çiçeği ya da uzun zamandır unuttuğumuz küçük bir mutluluğu.

Çünkü bazen insanın dünyayı değiştirmeye gücü yetmese de hayatın içindeki güzellikleri fark etmeye devam etmesi gerekiyor.