Güç Zehirlenmesi: SPK’ya Bilgi Vermemek Ne Anlama Geliyor?

SPK’nın 10.06.2026 tarihli bülteninde Midas Menkul Değerler A.Ş.’ye verilen ceza çok önemli bir nedene dayanıyor:

“Kurulumuza yapılması gerekli şüpheli işlemler ile ilgili bildirimlerin yapılamaması.”

Bültende karşıma çıkan bu ceza gerçekten düşündürücü. Hafızamı yoklayınca son yıllarda bilgi vermeme, bilgi saklama, yanıltıcı bilgi verme, sahte evrak düzenleme ve benzeri nedenlerle birçok kurum ve yöneticiye ceza kesildiğini görüyorum.

Bilgi verme yükümlülüğünün temel amacı; şeffaf, güvenilir ve adil bir piyasa işleyişi sağlamaktır. Bu yükümlülük piyasa bozucu eylemlerin önlenmesini, kamu denetiminin etkin şekilde işlemesini ve yatırımcıların korunmasını amaçlar. Aksi durumda denetim mekanizması gecikir, kamunun zamanında müdahale imkânı azalır ve piyasanın güvenilirliği zarar görür.

Sermaye piyasası denetimi yalnızca SPK’nın görevi değildir. Sistem, piyasanın işleyişini bozan eylemlerle mücadelede sorumluluğu piyasanın aktörleriyle paylaşır. Aracı kurumlar, yatırım kuruluşları ve diğer piyasa oyuncuları; yatırımcı kararlarını etkileyebilecek, piyasa bozucu eylemlere işaret edebilecek veya kara para soruşturmalarına konu olabilecek işlemler hakkında kamu otoritesine bilgi vermekle yükümlüdür.

Burada hiçbir ticari menfaat kamu yararının önüne geçemez. Finansal gizlilik, müşteri ilişkileri veya ticari kaygılar, bilgi verme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi için gerekçe olamaz.

Özetle piyasanın sağlıklı işleyiş sorumluluğu ortaktır.

“Müşterim üzülür, müşterim kırılır, müşterim gider” düşüncesiyle potansiyel suçluyu korumak, aslında bindiği dalı kesmektir.

Aslında burada gözden kaçırılan nokta, şüpheli işlem bildirimlerinin yalnızca geçmişte işlenmiş bir suçun tespiti için değil, henüz büyüme aşamasındaki piyasa bozucu eylemlerin erkenden durdurulabilmesi için de kritik öneme sahip olmasıdır.

Çünkü sermaye piyasalarında birçok manipülasyon ve bilgi suistimali vakası bir anda ortaya çıkmaz; belirli işaretler vererek gelişir. Zamanında yapılacak bildirimler yalnızca bir soruşturmanın başlamasını değil, binlerce yatırımcının zarar görmesinin önüne geçilmesini de sağlar.

Son yıllarda aynı gerekçeyle verilen cezalar ise konunun münferit bir olay olmadığını gösteriyor:

Tabloya bakıldığında dikkat çeken husus, SPK’nın son yıllarda bu konuda giderek daha hassas davranması ve yaptırımların süreklilik göstermesidir. Bu durum, Kurul’un yalnızca gerçekleşen suçla değil, suçun gizlenmesine veya tespitinin gecikmesine neden olan davranışlarla da mücadele etmeye başladığını göstermektedir.

Kamu denetimi açısından durum böyleyken, kamu otoritesini yok sayma, görmezden gelme veya yanıltma tavrı ise açık bir güç zehirlenmesidir. Bu tavır, sermaye piyasalarının hastalıklı işleyişinin temel nedenlerinden biridir.

Son dönemde SPK Başkanı ve yönetimi, suçun sonucundan çok suça zemin hazırlayan organizasyonları hedef alan önleyici bir yaklaşım sergilemektedir. Suçu gizleyen, potansiyel suçluyu saklayan veya denetim mekanizmasını zayıflatan kişi ve kurumlara yönelik yaptırımların artması bu nedenle önemlidir.

Ancak bunu yalnızca ekonomik bir maliyet olarak gören kurumlar açısından para cezalarının yanında faaliyet kısıtlamaları ve daha ağır yaptırımların da gündeme gelmesi gerekir. Çünkü bataklığı kurutmak için yalnızca sivrisineklerle mücadele etmek yeterli değildir.

Sermaye piyasalarında asıl tehlike hata yapmak değil, kendini denetimin üzerinde görmeye başlamaktır. Kamu otoritesine kafa tutan kurumlar çoğu zaman kendi zayıf noktalarını unuturlar. Damarlarında dolaşan kudret zehri, onları uyarıları görmez hale getirir. Fakat devir döndüğünde, görmezden geldikleri o zayıflıklar bir gün onları yatağa düşürür.

Güç zehirlenmesinin panzehir ise hesap verebilirliktir.